قر بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى رۋستام احمەتوۆ ەلٸمٸزدەگٸ مۇناي ٶنٸمدەرٸ نارىعىنداعى نەگٸزگٸ قاتىسۋشىلار اراسىندا بەسەكەلەستٸك جوق ەكەنٸن ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«وتىن-ەنەرگەتيكا كەشەنٸ, كٶلٸك جەنە بايلانىس نارىقتارىن تاڭداۋ ولاردىڭ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمگە قوسقان ٷلەسٸنە, باعانىڭ ٶزگەرۋٸنە جەنە نارىق قاتىسۋشىلارىنىڭ شاعىمدارىنا نەگٸزدەلگەن. بارلىق بازالىق تاۋار نارىقتارىندا جوعارى شوعىرلانۋ بايقالادى. مۇناي ٶنٸمدەرٸ, تابيعي گاز, ەلەكتر ەنەرگيياسى, كٶلٸك جەنە بايلانىس نارىقتارىنا نەگٸزگٸ قاتىسۋشىلاردىڭ ٷلەسٸ 70 پايىزدان اسادى. وسىلايشا, تاۋار نارىقتارىنىڭ مونوپولييالىق قۇرىلىمى قالىپتاستى. گارۆارد مەكتەبٸ ٶكٸلدەرٸنٸڭ پٸكٸرٸنشە, سالانىڭ جۇمىس ٸستەۋ نەتيجەسٸ ساتۋشىلار مەن ساتىپ الۋشىلاردىڭ ەرەكەتتەرٸنە بايلانىستى. ولاردىڭ ەرەكەتٸ سالانىڭ قۇرىلىمىمەن انىقتالادى. سوندىقتان نارىقتار جەتٸلمەگەن. ولاردى تٷزەتۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸڭ قاتىسۋى تالاپ ەتٸلەدٸ. دارا كەسٸپكەرلٸكتٸ رەتتەۋدەن باستاپ كەسٸپورىنداردى يەلەنۋگە دەيٸن», - دەدٸ احمەتوۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸندە.
وسى ورايدا ول مۇناي جەنە مۇناي ٶنٸمدەرٸ نارىقتارىنا توقتالدى.
«مۇناي جەنە مۇناي ٶنٸمدەرٸ نارىعىنىڭ نەگٸزگٸ قاتىسۋشىلارى - تٸگٸنەن ينتەگراتسييالانعان ەكٸ كومپانييا. سنپس جەنە قازمۇنايگاز ٸشكٸ نارىققا جەتكٸزٸلەتٸن مۇنايدىڭ 80%-ىن ٶندٸرەدٸ, 3 ٸرٸ مۇناي ٶڭدەۋ زاتىنا جەنە جانار-جاعارماي قۇيۋ ستانتسييالارىنىڭ نەگٸزگٸ بٶلشەك ساۋدا جەلٸلەرٸنە يە. ولاردىڭ اراسىندا بەسەكەلەستٸك جوق. بٶلشەك ساۋدادا ەكەۋٸ دە نارىقتاعى اعىمداعى باعالارعا نەمەسە ٸس جٷزٸندە ولاردىڭ بەلگٸلەنگەن باعالارىنا نازار اۋدارادى. ٸشكٸ نارىققا جەتكٸزٸلەتٸن مۇناي باعاسىن جاسىرىن رەتتەۋ قولدانىلادى. ٸشكٸ نارىققا جەتكٸزۋ ٷشٸن ٸرٸكتەپ الىناتىن مۇناي كٶلەمٸ قانداي دا بٸر ٶلشەمدەردٸ قولدانباي ايقىندالادى», - دەدٸ رۋستام احمەتوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, كٶتەرمە ساۋدا نارىعىندا ەكٸ نەگٸزگٸ مۇناي جەتكٸزۋشٸ بار. ولار - پەتروسيان جەنە قازمۇنايگاز. ەگەر قازمۇنايگاز - 100% مەملەكەتتٸك كومپانييا بولسا, وندا پەتروساننىڭ 50%-ى سنپس-كە, ال قالعان جارتىسى - جەكە كومپانيياعا تيەسٸلٸ.
«11 ملن توننا مۇناي ٶنٸمدەرٸنٸڭ ٷشتەن ەكٸسٸ تٸكەلەي بٶلشەك ساۋدا جەلٸلەرٸنە, ٷشتەن بٸرٸ, ەدەتتە, قانداي دا بٸر ينفراقۇرىلىمى جوق قايتالاما كٶتەرمە ساۋدا جەتكٸزۋشٸلەرٸنە ساتىلادى. قازاقستاندىق وتىن قاۋىمداستىعىنىڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا سنپس توبىنا كٸرمەيتٸن تەۋەلسٸز جانارماي قۇيۋ ستانتسييالارى جەلٸلەرٸ نەمەسە قازمۇنايگاز دەلدالداردان مۇناي ٶنٸمدەرٸنٸڭ جەتٸسپەيتٸن كٶلەمٸن الادى: گەليوس - 65%, گازپروم نەفت-قازاقستان - 80%, ۇساق جەلٸلەر - 90% دەيٸن. وسىلايشا, مۇناي ٶنٸمدەرٸ نارىعىندا دەلدالداردىڭ ەكٸ بۋىنى جۇمىس ٸستەيدٸ - مۇناي جەتكٸزۋشٸلەر (پەتروسان جەنە قازمۇنايگاز الۋ-بەرۋشٸلەرٸ) جەنە كٶتەرمە ساۋدادا جەتكٸزۋشٸلەر, ەدەتتە, ولارمەن اففيليرلەنگەن جەنە ينفراقۇرىلىمى جوق. سوڭعى بۋىن ارتىقتاۋ. مۇناي جەتكٸزۋشٸلەردٸڭ مارجاسى 30%-عا, ال ٷلەستەس دەلدالدار 10-15% - عا جەتەدٸ», - دەدٸ اگەنتتٸك ٶكٸلٸ.
ٶز كەزەگٸندە مٶز-دە مۇناي ٶڭدەۋدٸڭ بٸرىڭعاي تەحنولوگييالىق تسيكلىن بٶلشەكتەۋ پراكتيكاسى قالىپتاستى. امٶز-دە گاز ساقتاۋ پاركٸ, پاۆلودار مٶز-دە مۇناي ٶنٸمدەرٸن بايىتۋ جەنە تاسىمالداۋ بويىنشا ينفراقۇرىلىم ٸسكە اسىرىلدى. ولاردىڭ جالپى تەحنولوگييالىق تسيكلدەن شىعارىلعان قىزمەتتەرٸ مۇناي ٶنٸمٸنٸڭ قۇنىن ارتتىرادى.
«بٶلشەك ساۋدا نارىعىندا ەكٸ نەگٸزگٸ جەلٸ بار - Petro Retail (بۇرىنعى قازمۇنايگاز), Sinooil نارىقتاعى نەگٸزگٸ ٷلەسكە يە. Sinooil تٸكەلەي ٶزٸنٸڭ ٷلەستەس Petrosun كومپانيياسىنان, Petro Retail - وسى جەلٸنٸڭ بۇرىنعى مەنشٸك يەسٸ - قازمۇنايگاز كومپانيياسىنان كٶلەمدەردٸ ساتىپ الادى. قالعان جەلٸلەر مەن ۇساق اجقس كٶلەمٸنٸڭ كەمٸندە ٷشتەن بٸرٸن دەلدالداردان ساتىپ الادى», - دەپ تٷسٸندٸردٸ ول.
