قر پرەمەر-مينيسترٸ اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا قر تسيفرىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترٸ اسقار جۇماعاليەۆ «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ جٷزەگە اسىرىلۋ بارىسى تۋرالى باياندادى.
ا. جۇماعاليەۆ اتاپ ٶتكەندەي, «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى 5 باعىت بويىنشا ٸسكە اسىرىلىپ جاتىر.
اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸندە 2025 جىلدان باستاپ جٸٶ 30%-عا دەيٸن ٶسٸم بەرەدٸ. 300 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى. تسيفرلىق ەكوجٷيەگە 67 ملرد تەڭگە سوماسىندا ينۆەستيتسييا تارتىلادى. حالىقتىڭ 97%-ى كەڭجولاقتى ينتەرنەتپەن قامتىلادى.
«بۇل جوسپارلار ەلەمدٸك بەنچمارك نەگٸزٸندە جاسالعان. مىسالى, ەۋرووداقتا تسيفرلىق ەكونوميكا 40% ٶسٸم بەرۋدە. ال ٶندٸرٸستٸك شىعىندار 5-8%-عا قىسقارۋدا. بارلىق مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن ٸز وسى جوسپارلارعا قول جەتكٸزۋٸمٸز قاجەت», — دەدٸ مينيستر.
بٸلٸم بەرۋدٸ تسيفرلاندىرۋ
«تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاماسىنىڭ بٸرٸنشٸ باعىتى — ادامي كاپيتالدى دامىتۋ بويىنشا بٷگٸندە بەلگٸلٸ-بٸر جەتٸستٸكتەرگە قول جەتكٸزٸلگەن.
ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق مەكتەپتەرٸ كومپيۋتەرمەن جابدىقتالعان. مەكتەپتەردٸڭ 93%-ى ينتەرنەت جەلٸسٸنە قوسىلعان.
جوعارى بٸلٸم بەرۋدە 2019-2020 وقۋ جىلىنا اكت باعىتى بويىنشا 19 مىڭعا جۋىق گرانت بٶلٸندٸ.
بۇدان ٶزگە, 2019 جىلى Astana Hub بازاسىندا اlem-i باعدارلامالاۋ مەكتەبٸ جەنە Astana IT ۋنيۆەرسيتەتٸ اشىلدى. ول جەردە جاڭا بۋىن ماماندارى دايىندالادى.
سونداي-اق, حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتىن اشۋ كۋرستارى تۇراقتى تٷردە ٶتكٸزٸلۋدە. سونىڭ نەتيجەسٸندە, تسيفرلىق ساۋاتتىلىق دەڭگەيٸ 79%-دان استى.
2020 جىلدان باستاپ باعدارلامالاۋ نەگٸزدەرٸن وقىتۋ 1-سىنىپتان باستاپ ەنگٸزٸلەدٸ. الماتى قالاسىندا ەكٸنشٸ اlem-i باعدارلامالاۋ مەكتەبٸن جەنە احقو بازاسىندا نۇر-سۇلتاندا QWASAR باعدارلامالاۋ مەكتەبٸن اشۋ جوسپارلانعان. وسىلايشا, حالىقتىڭ تسيفرلىق ساۋاتتىلىق دەڭگەيٸن 80%-عا دەيٸن جەتكٸزۋ كٶزدەلگەن.
حالىقتى ساپالى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ
«تسيفرلىق «جٸبەك جولى» باعىتىنىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ — حالىقتى ساپالى ينتەرنەتپەن قامتۋ. قازٸرگٸ تاڭدا 117 قالا مەن 250-دەن استام حالقى بار 3324 اۋىل كەڭجولاقتى ينتەرنەتپەن قامتىلعان. ٶتكەن 2 جىل ٸشٸندە 481 اۋىل كەڭ جولاقتى ينتەرنەتكە قوسىلدى. بۇل جوبا الداعى جىلدارى دا جالعاسادى. بۇدان ٶزگە, نۇر-سۇلتان, الماتى جەنە شىمكەنت قالالارىندا 5G پيلوتتىق جوبالارى ٸسكە اسىرىلدى.
سونداي-اق, 2019 جىلدىڭ سوڭىندا قازاقستان – ەزەربايجان باعىتى بويىنشا TransCaspian Fiber Optic جوباسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى.
2020 جىلى كەڭجولاقتى ينتەرنەتكە 880 اۋىل قوسىلادى. ٷي جەلٸسٸنە ينتەرنەتتٸ قوسۋ دەڭگەيٸن 84%-عا جەتكٸزۋ جوسپارلانعان.
تسيفرلىق مەملەكەتكە كٶشۋ
«تسيفرلىق مەملەكەتكە كٶشۋ» باعىتى اياسىندا كەلەسٸ جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە. مەملەكەت باسشىسى «مەملەكەتتٸك قىزمەتتەر تۋرالى» زاڭدى قابىلدادى.
سونىمەن قاتار, اقپاراتتىق جٷيەلەردٸ ينتەگراتسييالاۋدىڭ نەتيجەسٸندە مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ 80%-دان استامى (580 قىزمەت) بٷگٸندە ەلەكتروندى تٷردە كٶرسەتٸلەدٸ.
مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ اۆتوماتتاندىرۋ ارقىلى قاعاز قۇجاتتار اينالىمى 70 ملن قۇجاتقا قىسقاردى. قۇجاتتاردىڭ ورتاشا پاكەتٸ 30%-عا ازايدى (6-دان 4 قۇجاتقا دەيٸن). ال مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ كٶرسەتۋ مەرزٸمٸ ورتا ەسەپپەن 3 ەسە (31 كٷننەن 10 كٷنگە دەيٸن) قىسقاردى. وسى جىلى مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ ەلەكتروندى تٷردە ۇسىنۋدى 90%-عا جەتكٸزۋ كٶزدەلگەن.
ٶتكەن جىلى 196 ينتەگراتسييا جاساۋ جوسپارلاندى, ونىڭ 161-ٸ جاسالدى. مەملەكەتتٸك ورگاندار قوسىمشا 162 ينتەگراتسييا جاسادى. وسىلايشا 320-دان استام ينتەگراتسييا جاسالدى.
2019 جىلدىڭ سوڭىندا «Smart Bridge» جوباسى ٸسكە قوسىلدى. سونىڭ ارقاسىندا, ينتەگراتسييا مەرزٸمٸ مەن شىعىندارى 3 ەسە ازايدى. جالپى, وسى جىلعا 100-دەن استام ينتەگراتسييا جاساۋ جوسپارلانعان.
تسيفرلاندىرۋ اياسىندا مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىن اۆتوماتتاندىرۋ قاجەت. بۇل پروتسەستٸ مەملەكەت باسشىسى 2020 جىلدىڭ بٸرٸنشٸ جارتىسىندا اياقتاۋدى تاپسىردى. جالپى 46 مەملەكەتتٸك قولداۋ شاراسىنىڭ 42-سٸ اۆتوماتتاندىرىلدى. دەگەنمەن, 2 مەملەكەتتٸك ورگاننىڭ 4 شاراسى اۆتوماتتاندىرىلماعان.
تسيفرلىق مەملەكەتتٸ قۇرۋدىڭ تاعى بٸر مەحانيزمٸ رەتٸندە مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ينتەرنەت رەسۋرستارىنىڭ بٸرىڭعاي پلاتفورماسى قۇرىلۋدا.
وعان بريتاندىق تەجٸريبە قولدانىلدى. ورتاق پلاتفورما قۇرۋ نەتيجەسٸندە 2 ملرد تەڭگە شاماسىندا بيۋدجەت قاراجاتى ٷنەمدەلەدٸ دەپ كٷتٸلۋدە.
قازٸرگٸ تاڭدا 10 مەملەكەتتٸك ورگان ورتاق پلاتفورماعا كٶشۋگە دايىن.
اسا ماڭىزدى جوبالاردىڭ بٸرٸ — جەر قاتىناستارىن تسيفرلاندىرۋ. باستى ماقسات – جەر تەلٸمدەرٸن ونلاين بەرۋ. قىزمەتتٸ كٶرسەتۋ ٷشٸن بٸرىڭعاي مەملەكەتتٸك كاداستر جٷيەسٸ قۇرىلۋدا. جٷيە جەر كاداسترىن, جىلجىمايتىن مٷلٸك رەگيسترٸن جەنە ايماقتىق گەوپورتالداردى بٸرٸكتٸرەدٸ.
وسى جىلدىڭ ٸ توقسانىندا نۇر-سۇلتان, الماتى, اتىراۋ, اقتٶبە قالالارىندا جەردٸ ونلاين بەرۋ پيلوتتىق رەجيمدە ٸسكە قوسىلادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋدى تسيفرلاندىرۋ
ا. جۇماعاليەۆ اتاپ ٶتكەندەي, دەنساۋلىق ساقتاۋدى تسيفرلاندىرۋ سالاسىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلۋدا, وڭ نەتيجەلەر بار. بٷگٸنگٸ تاڭدا ەمدەلۋشٸلەر جەنە دەرٸگەرلەردٸڭ ۋاقىتى 50%-عا ٷنەمدەلدٸ.
جالپى, دەرٸ-دەرمەك سالاسىندا تسيفرلاندىرۋ ەسەبٸنەن 23 ملرد تەڭگەگە جۋىق تيٸمدٸلٸك بەلگٸلەنگەن.
وسى جىلى اۋداندىق دەڭگەيگە دەيٸن ەمحانالاردى كومپيۋتەرمەن 100% قامتۋ جوسپاردا بار. ال مەديتسينالىق مەكەمەلەردٸ اقپاراتتىق جٷيەلەرگە قوسۋ 93%-عا جەتەدٸ.
قارجى سالاسىن تسيفرلاندىرۋ
بانكتٸك جٷيەلەردٸ eGov پورتالىمەن ينتەگراتسييالاۋ ەسەبٸنەن سالىقتىق تٶلەمدەر 1,8 ەسەگە ارتتى. بيزنەستٸڭ 73% ونلاين كاسسالىق ماشينالارمەن قامتىلعان. ال بارلىق كەدەندٸك دەكلاراتسييالاردىڭ 81%-ى 1 مينۋتتا بەرٸلەدٸ.
قولما-قول اقشاسىز وپەراتسييالار كٶلەمٸ 2,3 ەسە ٶسٸپ, 14,5 ترلن تەڭگەگە جەتتٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە, 2019 جىلى بيۋدجەتكە قوسىمشا تٷسٸمدەر 448 ملرد تەڭگەدەن استى
2020 جىلدان باستاپ بيۋدجەتتٸك جوسپارلاۋ قاعازسىز جەنە اشىق تٷرگە كٶشٸرٸلەدٸ. بارلىق كەدەندٸك قۇجاتتار «بٸر تەرەزەدەن» بەرٸلەتٸن بولادى. ودان باسقا, قوسىلعان قۇن سالىعىن بلوكچەين تەحنولوگيياسى بويىنشا تٶلەۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى باستالادى. بۇل بيزنەستٸڭ جۇمىسىن جەڭٸلدەتەدٸ.
ەلەۋمەتتٸك-ەڭبەك سالاسىن تسيفرلاندىرۋ
تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا ەلەكتروندىق ەڭبەك بيرجاسى ارقىلى 523 مىڭنان استام ادام جۇمىسقا ورنالاسقان.
ازاماتتار 14 تٷرلٸ تٶلەمدەردٸ ەشقايدا بارماي-اق, پرواكتيۆتٸ فورماتتا الا الادى. جالپى العاندا, 2019 جىلى تسيفرلاندىرۋدىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەڭبەك سالاسىنا ەسەرٸ 1,5 ملرد تەڭگەگە جۋىقتى قۇرادى.
2020 جىلى تاعى 6 قىزمەت پرواكتيۆتٸ فورماتتا ۇسىنىلاتىن بولادى جەنە كادرلاردى قايتا دايىنداۋ پورتالى قۇرىلادى.
ەلباسى تاراپىنان 2018 جىلى قولداۋ تاپقان Smart Data Ukimet جوباسىنا 5 مەملەكەتتٸك ورگان قوسىلىپ, ولاردىڭ دەرەكقورلارىنا تالداۋ جاسالدى.
سونىڭ نەتيجەسٸندە بٸرقاتار ەكونوميكالىق مودەلدەر ٸسكە اسىرىلدى. حالىقتى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, تەگٸن دەرٸلٸك زاتتاردى بٶلۋ, «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا گرانتتار بٶلۋ جەنە ت. ب.
وسى جوبا جاساندى زەردە ەلەمەنتتەرٸن پايدالانىپ, بيۋدجەت قاراجاتىن ٷنەمدەۋگە جول اشتى.
سونداي-اق, ا. جۇماعاليەۆ جاساندى زەردە سالاسىندا جۇمىس باستالعانىن مەلٸمدەدٸ. ول ٷشٸن ارنايى زاڭ جوباسى ەزٸرلەندٸ. نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ جەنە دٷنيەجٷزٸلٸك بانكپەن بٸرگە ينستيتۋت قۇرىلىپ, باعدارلاما جاسالۋدا.
«مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ, بٸز 2020 جىل ٸشٸندە وسى جوبا اياسىندا جۇمىس ٸستەيتٸن بولامىز. بۇل جاڭا ەكونوميكالىق مودەلدەردٸ قۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. جاساندى زەردە تەحنولوگيياسى بار Smart Data Ukimet جوباسى 180 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا جاناما ەسەر بەرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەپ اتاپ ٶتتٸ مينيستر.
ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنا ەلٸمٸزدە ەرەكشە مەن بەرٸلەدٸ. وسى رەتتە «ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ» باعىتى بويىنشا وتىن-ەنەرگەتيكا, ٶنەركەسٸپ جەنە اۋىل شارۋاشىلىعى سەكتورلارىن تسيفرلاندىرۋدىڭ جيىنتىق ەسەرٸ 92,4 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. 200 كەسٸپورىن مەن فەرمالاردا 230-دان استام تسيفرلىق جوبالار ەنگٸزٸلۋدە.
بۇل تۇرعىدان سامرۇق-قازىنا قورىنىڭ قۇرامىنا كٸرەتٸن كومپانييالار جاقسى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزدٸ.
حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ
ەكٸمدٸكتەرمەن 5 نەگٸزگٸ جەنە 6 قوسىمشا باعىتتا تسيفرلاندىرۋ جوبالارى ەزٸرلەنۋدە.
ٶتكەن جىلعى جۇمىس نەتيجەسٸندە «اقىلدى» قالالاردىڭ رەيتينگٸ قۇرىلدى. بۇل رەيتينگ جارتى جىل سايىن جاڭارىپ وتىرادى.
وسى جىلى, الدىمەن ەكٸمدٸكتەر 112 جەنە 109 قىزمەتتەرٸن اياقتاۋى تيٸس. ودان باسقا, قوعامدىق كٶلٸكتەردە ەلەكتروندى بيلەتتەردٸ ەنگٸزۋ تەجٸريبەسٸن ەرٸ قاراي تاراتۋ قاجەت.
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەلۇلى كەڭەيتٸلگەن وتىرىستا ۆەنچۋرلىق ينۆەستيتسييا تارتۋ ماڭىزدى مٸندەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. وعان قوسا, ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا ەرەكشە مەن بەرٸلۋدە. قازٸرگٸ ۋاقىتتا Astana Hub ات-ستارتاپتار تەحنوپاركٸ 100% تولتىرىلعان. وندا وتاندىق جەنە شەتەلدٸك اT-كومپانييالاردىڭ 17 عىلىمي-زەرتتەۋ زەرتحاناسى جۇمىس ٸستەيدٸ.
90-نان استام ستارتاپ جوبا ٸسكە اسىرىلىپ, مىڭنان استام جۇمىس ورنى قۇرىلدى. جوعارىدا كٶرسەتٸلگەن بارلىق شارالار وتاندىق ستارتاپتارعا18,8 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە ينۆەستيتسييا تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ.
«2020 جىلى كەم دەگەندە 2 تەحنوپاركتٸ قولداۋمەن بٸز شامامەن 15 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسييا تارتۋعا تىرىسامىز. بۇل جۇمىستى بٸز بارلىق مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن جەنە كومپانييالارمەن بٸرلەسٸپ جالعاستىرامىز», — دەدٸ ا. جۇماعاليەۆ.
جالپى, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2 جىل ٸشٸندە 35 ملرد تەڭگە جۇمسالدى. تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جٷرگٸزٸلگەن جۇمىستىڭ ەكونوميكالىق تيٸمدٸلٸگٸ 803 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى.
يننوۆاتسييالىق ەكوجٷيەگە 32,8 ملرد تەڭگە تارتىلدى.
ارالاس سالالاردى ەسكەرە وتىرىپ, 120 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى. ونىڭ 78 مىڭى 2019 جىلى پايدا بولدى.
قورىتىندىلاي كەلە, ا. جۇماعاليەۆ جوعارىدا كٶرسەتٸلگەن مٸندەتتەر بويىنشا بەلسەندٸ جۇمىستار جالعاستىرىلاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
