فارماتسەۆتيكا سالاسىن جاڭعىرتۋ جەنە قورعانىش ٶنٸمدەرٸن شىعارۋ: تج كەزٸندە قازاقستاندىق كەسٸپورىنداردىڭ ٶندٸرٸسٸ قالاي دامىدى

فارماتسەۆتيكا سالاسىن جاڭعىرتۋ جەنە قورعانىش ٶنٸمدەرٸن شىعارۋ: تج كەزٸندە قازاقستاندىق كەسٸپورىنداردىڭ ٶندٸرٸسٸ قالاي دامىدى

كوروناۆيرۋس ٸندەتٸ ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ سوزىلۋىنا ەكەلۋٸ مٷمكٸن. ەلەم بويىنشا تۇتاس ەكونوميكا سالالارى قۇلدىراپ كەتتٸ. 400 ملن اسا كەسٸپورىن بانكروتتىققا ۇشىراۋ الدىندا تۇر. ساراپشىلار جٷزجىلدىقتا جاھاندىق ەكونوميكانىڭ تىم تٶمەندەيتٸنٸن بولجاپ وتىر. وسى جاعدايلار اياسىندا قازاقستان ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرلەرٸندە دەرلٸك ٶندٸرٸستٸڭ وڭ كٶلەمٸن ساقتاپ تۇرا الدى. 

2020 جىلى قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا ٶنەركەسٸپتٸك ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 105,9% (جوسپاردا 97,1%), قۇرادى, ونىڭ ٸشٸندە: تاۋ-كەن ٶندٸرٸسٸ 106% (جوسپاردا 95,5%), ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ 107% (جوسپاردا 98,9%) قۇرادى. 

ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸنٸڭ وڭ كٶلەمٸ 16 ٶڭٸردە ساقتالىپ وتىر. 

تاۋ-كەن ٶندٸرٸسٸ سەكتورىندا تەمٸر كەنٸن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ جوسپاردا 99,1% بولعاندا  15,8% (122,2%) ٶستٸ. تٷستٸ مەتالدار كەنٸن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ جوسپاردا 99,2% بولعاندا 3,4% ٶستٸ. 

ٶسٸم بايقالدى:

  • «قازاقمىس كورپوراتسيياسى» جشس-ىندا كەن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 4% (9 488 مىڭ  توننادان 9 825 مىڭ تونناعا دەيٸن);
  • «باقىرشىق تاۋ كەن ٶندٸرٸسٸ كەسٸپورنى» جشس-ىندا قۇرامىندا التىن بار كەن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 1% (683 مىڭ توننادان 689 مىڭ تونناعا دەيٸن);
  • «اك التىنالماس» اق-ىندا قۇرامىندا التىن بار كەن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 26% (699 مىڭ توننادان 878 مىڭ تونناعا دەيٸن);
  • «RG Gold» جشس-ىندا قۇرامىندا التىن بار كەن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 41% (350 مىڭ توننادان 493 مىڭ تونناعا دەيٸن);

بيىل قاڭتار ايىندا قاراعاندى وبلىسىندا ورنالاسقان «اقتوعاي» جوباسى قۇرامىندا التىن بار كەن ٶندٸرٸسٸنٸڭ جوسپارلى 26% ۇلعايعانىن كٶرسەتتٸ. بۇل 2019 جىلدىڭ ەكٸنشٸ جارتىسىندا كەسٸپورىننىڭ اشىق تاۋ-كەن جۇمىستارىن وڭتايلاندىرۋ جەنە «اقتوعاي» التىن الۋ فابريكاسىنىڭ ۋاتۋ بٶلٸمٸن تەحنولوگييالىق جابدىقتارمەن جاراقتاندىرۋ بويىنشا شارالار ٸسكە اسىرىلدى, بۇل ٶندٸرٸستٸڭ كەشەننٸڭ ٶنٸمدٸلٸگٸن 2,3 ملن/توننادان 2,5 ملن/تونناعا دەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. 

كٶمٸر جەنە لينگيت ٶندٸرۋ كٶلەمٸ (كٶمٸر كونتسەنتراتىن ەسەپكە الۋسىز) جوسپار 98% بولعاندا 2,1% (102,1%) ٶستٸ.

انىقتاما:  ٶسٸم كەلەسٸ ٶندٸرٸستەردە كٶمٸر الۋ كٶلەمٸنٸڭ ارتۋى ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ

  • «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» اق 15% (2 952 مىڭ توننادان 3 404 مىڭ تونناعا دەيٸن);
  • «ۆوستوچنىي» ERG رازرەزٸندە 11,4% (5 398,5 مىڭ توننادان 6 015,6 مىڭ تونناعا دەيٸن);
  • «بوگاتىر كومير» جشس 2% (15 897,7 مىڭ توننادان 16 226,4 مىڭ تونناعا دەيٸن);
  • «مايكٶبەن-ۆەست» جشس 17% (1 378,4 مىڭ توننادان 1 611,8 مىڭ تونناعا دەيٸن);
  • «قاراجىرا لتد» جشس 1,7% (2 106,5 مىڭ توننادان 2 142,3 مىڭ تونناعا دەيٸن).  

ٸندەتتٸڭ تارالۋىنا قاراماستان, «ەەك» اق ەدەتتەگٸ رەجيممەن, تۇراقتى جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. ٶندٸرٸستٸك جوسپار ورىندالىپ جاتىر. كٶبٸنە بۇعان قول جەتكٸزۋگە ERG كەسٸپورىندارىندا ۆيرۋستىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ ٷشٸن ەزٸرلەنگەن پروفيلاكتيكالىق ٸس-شارالار جوسپارىن جٷزەگە اسىرۋ مٷمكٸندٸك بەردٸ. سونىمەن قاتار, جۋىردا «ۆوستوچنىي» رازرەزٸندە كٶمٸر كەسٸپورنى جۇمىس ٸستەگەننەن بەرٸ 35 جىلدا العاش رەت ٶندٸرٸلگەن تاۋ-كەن ماسساسىنىڭ ميليارد كۋبومەترٸ تيەلدٸ. 

ەەك – قازاقستانداعى ٸرٸ ەلەكتر ەنەرگيياسى مەن كٶمٸر جەتكٸزۋشٸلەرٸنٸڭ بٸرٸ. كەسٸپورىن ٷلەسٸنە بارلىق ٶندٸرٸلەتٸن ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ 17%-دان استامى جەنە ٶندٸرٸلەتٸن كٶمٸردٸڭ 20%-عا جۋىعى تيەسٸلٸ. كومپانييا ەكٸ قۇرىلىمدىق بٶلٸمشەنٸ: «ۆوستوچنىي» كٶمٸر رازرەزٸ مەن اقسۋ ەلەكتر ستانتسيياسىن بٸرٸكتٸرەدٸ. ٶندٸرٸستٸك قىزمەتٸنٸڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى: كٶمٸر ٶندٸرۋ جەنە ەلەكتر ەنەرگيياسىن الۋ. 

«ۆوستوچنىي» رازرەزٸ - كٶلبەۋ قىرتىستاردا كونۆەيەر كٶلٸگٸمەن بٸرەگەي اعىم تەحنولوگيياسى پايدالانىلعان ەلەمدەگٸ العاشقى كٶمٸر كەسٸپورنى. تٷرلٸ زابويلاردان الىنعان كٶمٸر ساپاسىن بٸركەلكٸلەندٸرۋ جٷرگٸزٸلەتٸن بٸركەلكٸلەۋ قويمالارىنىڭ بولۋى كەسٸپورىننىڭ تاعى بٸر ەرەكشەلٸگٸ بولىپ سانالادى.  

بٸرٸنشٸ كەزەڭدە بٸركەلكٸلەۋ مەن مٶلشەرلەۋ ارقىلى كٶمٸر ٶندٸرۋدٸڭ اعىن تەحنولوگيياسى تولىق ەنگٸزٸلدٸ, كٶلٸك كوممۋنيكاتسييالارىن ۇزارتۋ پارامەترلەرٸ مەن باعىتتارى تيٸمدٸ انىقتالدى. SRs(K)-2000 روتورلى ەكسكاۆاتورلارىمەن جاڭا گوريزونتتاردى كەسۋ تەحنولوگيياسى سىنالىپ, ٸسكە اسىرىلدى, تاۋ-كەن جۇمىستارىن اشىق كەپتٸرۋ تەحنولوگيياسى ەنگٸزٸلدٸ. 

جەكەشەلەندٸرۋ كەزەڭٸندە «ۆوستوچنىي» دەربەس رازرەزٸندە كٶمٸردٸ اشۋعا مٷمكٸندٸك بەرگەن تەمٸرجول كوممۋنيكاتسيياسى جٷيەسٸ سالىندى. رازرەزدٸڭ دامۋىندا ەرينە, 2010 جىلى ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋ بويىنشا شەشٸمدەردٸ قابىلداۋمەن ارشىلىمدا تسيكلدٸك-اعىن تەحنولوگيياسىن ەنگٸزۋ بولىپ سانالادى. 

2018 جىلى ۆوستوچنىي-2 پەرسپەكتيۆالى ۋچاسكەسٸنەن كٶمٸر ٶندٸرۋ باستالدى. بۇل شەشٸم ۆوستوچنىي-1-دە ارشىلىم قارقىنىن تٶمەندەتٸپ, تۇتىنۋشىلارعا بٸركەلكٸلەندٸرٸلگەن كٶمٸردٸ تيەۋدٸ جالعاستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. 

سونىمەن قوسا, «شۇباركٶل كٶمٸر» اق-دا كٶمٸر ٶندٸرۋ كٶلەمٸن 6,5%-عا تٶمەندەتۋگە جول بەرٸلدٸ (3 279 مىڭ توننادان 3 065 مىڭ تونناعا دەيٸن). 

كٶمٸر ٶندٸرەتٸن كومپانييالار 2020 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا 37,1 ملن توننا كٶمٸر ٶندٸردٸ, بۇل ٶتكەن جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 0,5% ارتىق (36,9 ملن توننا).

ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە قارا مەتاللۋرگييادا 0,1%, تٷستٸ مەتاللۋرگييادا 8%, ماشيناجاساۋدا 25,4%, جەڭٸل ٶنەركەسٸپتە 13,9%, فارماتسەۆتيكا ٶنەركەسٸبٸندە 24,2%, حيمييا ٶنەركەسٸبٸندە 0,3%, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ٶندٸرۋدە 15,6% ٶسٸم بايقالدى. 

مەتاللۋرگييادا ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 5,4% ٶستٸ (جوسپاردا – 97,6%). قارا مەتاللۋرگييادا ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸ 0,1% (جوسپاردا – 97,6%) قۇرادى.

انىقتاما: ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸنە قول جەتكٸزٸلدٸ

  • «ارسەللورميتتال تەمٸرتاۋ» اق 4% (936,5 مىڭ توننادان 970,9 مىڭ تونناعا دەيٸن);       
  • «ەۆراز كاسپيان ستال» جشس-ىندا ارماتۋرا يلەمٸنٸڭ 36% (83,2 مىڭ توننادان 113,0 مىڭ تونناعا دەيٸن);
  • «كاستينگ» جشس-ىندا ارماتۋرا, شارلار مەن جۇمىراعاشتى تاۋارلىق شىعارۋ 3,2% (25,6 مىڭ توننادان 26,5 مىڭ تونناعا دەيٸن); 
  • «KSP Steel» جشس-ىندا كٶمٸرتەكتٸ بولاتتى شىعارۋ 1,2% (74,9 مىڭ توننادان 75,8 مىڭ تونناعا دەيٸن).

ەلٸمٸزدە دە, ەلەمنٸڭ باسقا ەلدەرٸندە دە كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسى ٸندەتٸنٸڭ دامۋىنا, سونداي-اق مەتالدار مەن ەكسپورت ەلەۋەتٸن قايتا بٶلۋ نارىعى كونيۋنكتۋراسىندا قالىپتاسقان جاعدايعا بايلانىستى «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» اق مەن ERG كومپانييالار توبى ٶندٸرٸلەتٸن ٶنٸمدٸ ٶندٸرٸسٸن تۇراقتاندىرۋدى جەنە ٷزدٸكسٸز ٶتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا بالامالى ٶتكٸزۋ نارىعىن قاراستىرۋدا.

«ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» اق قحر باعىتىندا ىسسى يلەمدەلگەن بولاتتى 42 مىڭ توننا; سۋىق يلەمدەلگەن بولاتى 1 مىڭ توننا, بولات جارتىلاي دايىن ٶنٸم 37 مىڭ توننا كٶلەمٸندە ەكسپورتتاۋدى جوسپارلاپ وتىر. 

«قازحروم» تۇك» اق ەۋروپاعا 26 مىڭ توننا فەرروحروم جٶنەلتۋدٸ كٶزدەگەن ەدٸ, ەندٸ بٸر نۇسقاسى رەتٸندە بۇل جٷكتٸ  رەاللوكاتسييالاۋ قاراستىرىلۋدا. 

تٷستٸ مەتاللۋرگييادا ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸ 8% قۇرادى (جوسپار – 97,6%). 

انىقتاما: «قازاقمىس كورپوراتسيياسى» جشس-ىندا قۇرادى

  • تازارتىلعان بال 17% (78 224 مىڭ توننادان 91 635 مىڭ تونناعا دەيٸن);
  • يلەمدٸك مىس 3% (1 960 توننادان 2 025 تونناعا دەيٸن);
  • قۇيما التىن 15% (1 497 كەلٸدەن 1 719 كەلٸگە دەيٸن); 
  • تٷيٸرشٸكتٸ كٷمٸس 22% (72 938  كەلٸدەن 89 007 كەلٸگە دەيٸن);

«قازمىرىش» جشس-ىندا مەتالل مىرىش 0,5% (104 314 توننادان 104 492 تونناعا دەيٸن) قۇرادى;

«كاستينگ» جشس-ىندا قۇرادى:

  • مىس سىم ٶندٸرٸسٸ 135% (111 توننادان 261 تونناعا دەيٸن);
  • لاتۋن قوسپا ٶندٸرٸسٸ 20% (367 توننادان 441 تونناعا دەيٸن);

«اليۋمينيي كازاحستانا» اق-ىندا گلينوزەما 2% (439 مىڭ توننادان 446,9 مىڭ تونناعا دەيٸن) قۇرادى;

«تاۋ-كەن التىن» جشس-ىندا تازارتىلعان التىن ٶندٸرٸسٸ 18% (7,63 توننادان 9 تونناعا دەيٸن) قۇرادى;

«قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتى» اق-ىندا اليۋمينيي ٶندٸرٸسٸ 2% (86 مىڭ توننادان 87,8 مىڭ تونناعا دەيٸن) قۇرادى;

«ٶتمك» اق-ىندا قۇرادى:

  • كەۋەكتٸ تيتان ٶندٸرٸسٸ 9%;
  • تيتان قۇيمالار مەن قوسپالار ٶندٸرٸسٸ 116%;
  • تاۋارلىق ماگنيي ٶندٸرٸسٸ 4%.

«مەدنايا كومپانييا كوۋنراد» جشس-ىندا كاتودتى مىس ٶندٸرٸسٸ 1% (4 121 توننادان 4 183 تونناعا دەيٸن) قۇرادى.

سونىمەن قاتار, فارماتسەۆتيكا ٶنەركەسٸبٸندە ٶندٸرٸس 24,2% ٶستٸ (جوسپاردا – 102,1%).

انىقتاما:

  • «نوبەل افف» اق-ىندا (سالاداعى ٷلەسٸ - 10%) ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ 20% ٶسۋٸ (18 824 كەلٸدەن 22 591 كەلٸگە دەيٸن);
  • «قاراعاندى فارماتسەۆتيكا كەشەنٸ» جشس-ىندا ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ 14 ەسە ارتۋى (1 361 فل.-نان 19 151 فل. دەيٸن);

 

«قاراعاندى فارماتسەۆتيكا كەشەنٸ» جشس - العاشقى وتاندىق يننوۆاتسييالىق بيوتەحنولوگييالىق فارماتسەۆتيكالىق كەشەن, جاڭا تەحنولوگييالىق جابدىقتارمەن جابدىقتالعان, ٶندٸرٸس تسەحتارى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سەيكەس تيٸستٸ ٶندٸرٸستٸك پراكتيكا تالاپتارىن ەسكەرۋمەن جوبالانعان جەنە سالىنعان. 

ٶندٸرٸس تەحنولوگيياسىنىڭ ترانسفەرٸ نەتيجەسٸندە گەموفيلييا, ونكولوگييا, ۆيرۋستىق گەپاتيت, قانت ديابەتٸ تەرٸزدٸ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار اۋرۋلاردى ەمدەۋ ٷشٸن بيوتەحنولوگييالىق دەرٸ-دەرمەكتەر پرەپاراتتارىن ٶندٸرۋدٸ جەرگٸلٸكتەندٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ, مۇنداي دەرٸ-دەرمەكتەر بۇعان دەيٸن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ٶندٸرٸلمەگەن. 

سونىمەن قاتار بيىل ٶز ٶندٸرٸسٸمٸزدە جاڭا دەرٸلٸك پرەپاراتتار: سكلەروزدى ەمدەۋ ٷشٸن منن ينتەرفەرون بەتا 1b (تن ينتەربەتين), ميوكارد ينفاركتٸسٸمەن سىرقاتتانعاندا ترومبىنى ەرٸتۋ ٷشٸن التەپلازا (رەۆەكارد), كولورەكتالدٸ وبىردى ەمدەۋ ٷشٸن 100 مگ جەنە 400 مگ بەۆاتسيزۋماب  ٶندٸرٸلٸپ, جەتكٸزٸلۋدە. 

جاڭا پرەپاراتتاردى پايدالانۋعا بەرۋ بيىل 1 توقساندا قاراعاندى فارماتسەۆتيكا كەشەنٸنٸڭ ٶندٸرٸستٸك كٶرسەتكٸشتەرٸن ەكٸ ەسەگە ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. 

وتاندىق بيوتەحنولوگييالىق دەرٸلٸك پرەپاراتتاردى جەرگٸلٸكتەندٸرۋ يمپورتتىق دەرٸ-دەرمەكتەردٸڭ باعالارىمەن سالىستىرعاندا ٶندٸرۋدٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىن 10%-دان 30%-عا دەيٸن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ, بۇل قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنە 1 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا بيۋدجەت قاراجاتىن ٷنەمدەۋ, سول ارقىلى تۇرعىندار ٷشٸن قىمبات تۇراتىن, دەنساۋلىعى ٷشٸن اسا قاجەت دەرٸ-دەرمەكتەردٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ مٷمكٸندٸگٸ تۋىندادى. 

قازٸرگٸ سەتتە ەلٸمٸزدەگٸ تٶتەنشە جاعداي كەزٸندە قاراعاندى فارماتسەۆتيكا كەشەنٸ فارماتسەۆتيكا ٶندٸرٸسٸنە قويىلاتىن قولدانىستاعى جوعارى سانيتارلىق نورمالاردى ساقتاۋمەن كارانتين شارالارىن كٷشەيتە وتىرىپ, ٶزٸنٸڭ ٶندٸرٸستٸك جۇمىسىن جالعاستىرۋدا. 

ا.ج. ناۋرىز ايىندا كەسٸپورىن سەميكلوتين (قان كەتۋدٸ توقتاتاتىن) دەرٸلٸك پرەپاراتىنا ارتقان قوسىمشا قاجەتتٸلٸكتٸ جٷزەگە اسىردى, سونداي-اق رەۆەكارد (ميوكارد ينفاركتٸندە ترومبىنى ەرٸتەتٸن) ٶندٸرٸسٸن ۇيىمداستىردى, وعان قاجەتتٸلٸك جىلدىق مەنٸندە 10%-عا ارتتى.    

قاراعاندى فارماتسەۆتيكا كەشەنٸ جاڭا زاماناۋي تيٸمدٸلٸگٸ جوعارى دەرٸلٸك پرەپاراتتاردى ٶندٸرۋدٸ يگەرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋدا جەنە ورتاشا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆادا ٶز ٶنٸمدەرٸمەن شەتەلدەردٸڭ نارىقتارىنا شىعۋدى جوسپارلاپ وتىر. 

حيمييا ٶنەركەسٸبٸندە 2020 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا ٶندٸرٸس كٶلەمٸ جوسپار 99,2% بولعاندا 100,3% قۇرادى. 

ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ تٶمەندەۋٸ:

1) «قازفوسفات» جشس-ىندا پەش جۇمىسىنىڭ توقتاۋىنا بايلانىستى 2020 جىلدىڭ مامىر ايىنا دەيٸن كٷردەلٸ جٶندەۋ جٷرگٸزۋ ٷشٸن  (سالاداعى ٷلەسٸ 31%).

2) «اقتٶبە حروم قوسىلىستارى زاۋىتى» اق-ىندا نەگٸزگٸ تۇتىنۋشىلاردىڭ ساتىپ الۋىنىڭ تٶمەندەۋٸنە بايلانىستى ٶنٸم ەكسپورتىنىڭ تٶمەندەۋٸنەن (سالاداعى ٷلەسٸ 11%).

3) «كاۋستيك» اق-ىندا (سالاداعى ٷلەسٸ 6%) تاۋ-كەن مەتاللۋرگيياسى كەشەنٸ وتاندىق كەسٸپورىندارى مەن مۇنايگاز ٶندٸرۋ كومپانييالارىنىڭ ٶندٸرٸس ٶنٸمدەرٸن تۇتىنۋىنىڭ تٶمەندەۋٸنەن.

سونىمەن قاتار «كازازوت» اق-ىندا ٶندٸرٸس كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸ بايقالادى (سالاداعى ٷلەسٸ 8%). 

ماشيناجاساۋ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸ 25,4% ٶستٸ (جوسپار – 99,4%). 

انىقتاما: 2020 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا 2019 جىلدىڭ سەيكەس كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا اۆتوكٶلٸك قۇرالدارىن, ترەيلەرلەر مەن جارتىلاي تٸركەمەلەردٸ, ەلەكتر جابدىقتارىن, باسقا دا كٶلٸك قۇرالدارىن ٶندٸرۋ ارتتى. 

قۇرىلىس ماتەريالدارىن ٶندٸرۋ كٶلەمٸ 15,6% (115,6% قۇرادى, جوسپار – 98,2%) ٶستٸ, بۇل ٶڭدەلگەن تاس (192,2%), كەراميكا كٸرپٸش (115,0%), سيليكات كٸرپٸش (160,3%), تاۋارلىق بەتون (191,8%), تسەمەنت (123,3%), جىلۋ ۇستايتىن ماتەريالدار (112,2%), بەتون (156,2%), گيپس (130,4%) ٶنٸمدەرٸ ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸنٸڭ ٶسۋٸمەن بايلانىستى بولدى. 

سونىمەن قاتار نىسانالى ينديكاتوردى اسىرا ورىنداۋ قۇرىلىس كٶلەمٸنٸڭ  اقمولا وبلىسىندا 18,9%, باتىس قازاقستان وبلىسىندا 11,6%, قاراعاندى وبلىسىندا 25,5%, اتىراۋ وبلىسىندا 14,7%, تٷركٸستان وبلىسىندا 28,7% ٶسۋٸمەن بايلانىستى.

جيھاز ٶندٸرٸسٸندە 6%, قاعاز جەنە قاعاز ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرٸسٸندە 16,5% ٶسٸم بايقالادى. قاعاز جەنە گوفرلەنگەن كارتون, دەرەتحانا قاعازى, قاعاز ماسساسىنان جاسالعان قول سٷرتەتٸن سٷلگٸ, قاعاز قوراپ, جەشٸك جەنە سٶمكە ٶندٸرٸسٸنٸڭ كٶلەمٸ ۇلعايدى. 

جيھازدان باسقا اعاش جەنە تىعىن بۇيىمدارىن ٶندٸرۋدە جەنە سابىننان جاسالعان بۇيىمدار, ٶرٸپ توقۋعا ارنالعان ماتەريالدار ٶندٸرٸسٸندە 18,3% ٶسٸم بايقالادى, بۇل ورمان ماتەريالدارىنىڭ, اعاشتان جاسالعان تەرەزە جەنە ەسٸك, اعاش ىدىس ٶندٸرٸسٸ كٶلەمٸنٸڭ ارتۋىمەن بايلانىستى.  

جەڭٸل  ٶنەركەسٸپتە ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 13,9% (جوسپار – 98,8%) ٶستٸ, بۇل توقىما بۇيىمدارى ٶندٸرٸسٸنٸڭ 13,4%, كيٸم ٶندٸرٸسٸنٸڭ 11,3%, بىلعارى جەنە وعان جاتاتىن ٶنٸمدەر ٶندٸرٸسٸنٸڭ 12,4% ارتۋى ەسەبٸنەن مٷمكٸن بولدى. 

ماقتا تالشىعىن, دايىن توقىما بۇيىمداردى, سىرت كيٸم, اياق كيٸم ٶندٸرٸسٸن ارتتىرۋ ەسەبٸنەن , سونداي-اق 2019 جىلى «بال تەكستيل» جشس جوبالارىن ٸسكە قوسۋ ەسەبٸنەن بارلىق سالالاردا بايقالىپ وتىر. 

جالپى, قازاقستاندىق ٶندٸرۋشٸلەر بۇرىنعىداي قورعانىس تاپسىرىسى جەنە ارنايى كيٸمدەر نارىعىن ساقتاپ قالىپ وتىر, بۇل ٶنٸمدەر ٶندٸرۋشٸلەرگە كەپٸلدەندٸرٸلگەن ساتۋلار مەن سۇرانىسقا يە ەمەس ٶنٸمگە از تەۋەكەلدٸ بەرەدٸ. 

تۇرعىنداردى پروفيلاكتيكالىق ماسكامەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ٶندٸرٸسكە 70-تەن اسا تٸگٸن كەسٸپورىندارى: «Dalatex» جشس (قىزىلوردا ق.), «بولشەۆيچكا» جشس (قوستاناي ق.), «ەكو-فارم» جشس (شىمكەنت ق.), «اس فارم»  جشس (شقو), «تىنىس» اق (كٶكشەتاۋ ق.), «كازلەگپروم» جشس (الماتى ق.), «جانارىس» جشس (ماڭعىستاۋ وبلىسى) جەنە ت.ب. تارتىلدى, بۇل كەسٸپورىندار تەۋلٸگٸنە دەكە مەن بٶزدەن تٸگٸلگەن 700 مىڭعا دەيٸن ماسكا شىعارادى.

مىسالى, «كازلەگپروم الماتى» جشس كارانتين كەزٸندە 250 مىڭ بەتكە ارنالعان كٶپ رەتتٸك ماسكا ەزٸرلەدٸ, ونىڭ ٸشٸندە نۇر-سۇلتان قالاسىنا 35 000 ماسكا, اقتٶبەگە 15 000 ماسكا, اقتاۋ, اتىراۋعا 15 000 ماسكا, الماتى 35 000 ماسكا ٶتكٸزٸلدٸ. قويماداعى قالدىق - 140 000 ماسكا. سونىمەن قاتار ماقتاارال اۋدانىنا 10 000 ماسكا كٶلەمٸندە گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ. 

كوروناۆيرۋس ٸندەتٸنٸڭ تارالۋى كەزٸندە كٶپتەگەن كەسٸپورىندار ٶز جۇمىسىن قايتا قۇردى, ونىڭ ٸشٸندە «بولشەۆيچكا» فابريكاسى دا بار. مۇندا قورعانىش ماسكالارى شىعارىلا باستادى, وسىلايشا, ٶڭٸردٸڭ قورعانىش قۇرالدارىنا قاجەتتٸلٸگٸ قامتاماسىز ەتٸلۋدە. 

مەسەلەن, تٶتەنشە جاعداي رەجيمٸ جەنە كارانتين كەزەڭٸندە 200 مىڭنان اسا ماسكا شىعارىلدى, بٸر اۋىسىمدا 10 مىڭ ماسكا تٸگٸلدٸ. 

كەسٸپورىن باسشىسى ارسەن جەتپٸسباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ول ٷشٸن فابريكا قاجەتتٸ شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتٸلدٸ. 

فابريكادا قورعانىش ماسكاسىن تٸگۋدٸڭ بٸرنەشە نۇسقاسى ەزٸرلەندٸ: بەس قاباتتى, سەگٸز قاباتتى جەنە ماقتاسى بار سەگٸز قاباتتى ماسكالار.  بۇل ٶنٸمگە سۇرانىس مەديتسينالىق جەنە مەملەكەتتٸك ورگاندار, پوليتسييا تاراپىنان كٶپ تٷستٸ. فابريكا قوستاناي قالاسانىڭ تۇرعىندارىنىڭ اراسىندا تەگٸن ماسكا تاراتۋ بويىنشا «بٸز بٸرگەمٸز» اكتسيياسىنا ەكٸ رەت قاتىستى. بٸرٸنٸشٸ كەزەكتە بۇل ٶنٸممەن زەينەتكەرلەر مەن ەگدە جاستاعى ادامدار قامتاماسىز ەتٸلدٸ. 

«ارنايى كيٸم جەنە جالپى كيٸم ٶندٸرۋ بويىنشا جوسپاردى كەيٸنگە قالدىرۋعا تۋرا كەلدٸ. قازٸرگٸ كەزدە بٸز ماسكا ٶنٸمدەرٸن شىعارۋدى جالعاستىرۋدامىز, بٸراق بولاشاق تۋرالى دا ويلاستىرىپ جاتىرمىز», — دەدٸ كەسٸپورىن باسشىسى.

مىسالى, 26 مامىر كٷنٸ العاش رەت مەكتەپ فورمالارىنىڭ جاڭا مودەلدەرٸنٸڭ ونلاين كٶرسەتٸلٸمٸ ٶتەدٸ. مۇنداي جۇمىس رەجيمٸنە كٶشۋ شىعارىلاتىن ٶنٸمدٸ ٸلگەرٸلەتۋ ٷشٸن ينتەرنەت الاڭ قۇرادى. ٸندەت كەزٸندە ەلەم بارىنشا ۆيرتۋالدى بولۋعا كٶشتٸ, بۇل جاڭا تەحنولوگييالار مەن جاڭا مٷمكٸندٸكتەردٸ ۇسىنادى. 

ايتا كەتەيٸك, دەكەدەن جەنە ماتادان جاcالعان ماسكالار جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن جەنە كوممەرتسييالىق ۇيىمدارمەن كەلٸسمشارتتىق نەگٸزدە ٶتكٸزٸلەدٸ. 

تٸگٸن كەسٸپورىندارىن شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «Azala Textile» جشس قۋاتى تەۋلٸگٸنە 10 مىڭ مەتر دەكەنٸ قۇرايتىن 9 ستانوكتى ٸسكە قوستى. 

ٶندٸرٸستٸك تسيكل مەملەكەتارالىق ستاندارتقا سەيكەس جولعا قويىلعان. سونىمەن قاتار كەسٸپورىن تىعىزدىعى از اعارتىلعان ماقتا ماتانى (بٶز, شىت) شىعارادى.  

سونىمەن قاتار مينيسترلٸك 2019 – 2021 جىلدارعا ارنالعان جەڭٸل ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسىن ەزٸرلەدٸ, ونى ٷكٸمەت ماقۇلدادى. جول كارتاسىندا كەسٸپورىنداردى شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ, تاۋارلاردىڭ زاڭسىز اينالىمىمەن كٷرەسۋ, قازاقستاندىق قامتۋ ٷلەسٸن ارتتىرۋ, ەكونوميكالىق ىنتالاندىرۋ بويىنشا 52 ٸس-شارا, سونداي-اق جٷيەلٸ قولداۋ شارالارى قاراستىرىلعان. 

2019 جىلى مەملەكەتتٸك ورگاندار, ۇيىمدار, «اتامەكەن» ۇكپ بەلگٸلٸ بٸر جۇمىستاردى اتقاردى, جول كارتاسىنىڭ ٸس-شارالارىنىڭ 80% ورىندالدى. 

جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار ٷشٸن جەڭٸل, جيھاز ٶنەركەسٸبٸ تاۋارلارى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارىن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدا جەرگٸلٸكتٸ قامتۋ بويىنشا نىسانالى ينديكاتورلار بەلگٸلەنگەن. 

جەڭٸل جەنە جيھاز ٶنەركەسٸبٸ تاۋارلارى 2019 جىلدىڭ 1 شٸلدەسٸنەن باستاپ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ الدىن-الا بٸلٸكتٸلٸك ٸرٸكتەۋدٸ قامتيتىن كونكۋرس تەسٸلٸ ارقىلى جٷرگٸزٸلەتٸن تاۋارلاردىڭ, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردٸڭ تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلگەن. 

اياق كيٸمدٸ مٸندەتتٸ تٷردە تاڭبالاۋ جەنە ٶتكٸزٸلۋٸن قاداعالاۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبا ٸسكە قوسىلدى. 

تاسىمالداۋ جەنە قويمالاۋعا كەلسەك, 2020 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا ناقتى كٶلەم يندەكسٸ 89%  قۇرادى, جوسپاردا - 99%.

كٶلٸك قىزمەتٸنەن تٷسەتٸن كٸرٸس 2% تٶمەندەپ, 921 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى (2019 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا – 940 ملرد تەڭگە).

بارلىق كٶلٸك تٷرلەرٸنٸڭ جٷك تاسىمالداۋ كٶلەمٸ 7,1% تٶمەندەپ, 1,101 ملرد توننانى قۇرادى. جٷك اينالىمى 2,3% تٶمەندەپ, 182,2 ملرد تكم قۇرادى. 

تاسىمالدانعان جولاۋشىلار سانى 24,4% تٶمەندەپ, 5,6 ملرد ادامدى قۇرادى (2019 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا – 7,4 ملرد ادام). جولاۋشىلار اينالىمى 25,9% تٶمەندەپ, 67,7 ملرد جكم قۇرادى (2019 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا – 91,4 ملرد جكم).

انىقتاما: تەمٸجول كٶلٸگٸمەن 130,6 ملن توننا جٷك تاسىلدى جەنە ٶتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 3,1% ارتتى (2019 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا – 126,6 ملن توننا). 

جٷك اينالىمى 94,5 ملرد تكم قۇراپ, 3,4% ارتتى (2019 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا – 91,4 ملرد تكم).

اۆتوموبيل كٶلٸگٸمەن جٷك تاسىمالداۋ كٶرسەتكٸشٸ ٶتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 9,3% تٶمەندەپ, 877,4 ملن توننانى قۇرادى. تيٸسٸنشە, اتۆوموبيل كٶلٸگٸنٸڭ جٷك اينالىمىنىڭ كٶرسەتكٸشٸ ٶتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 12,6% تٶمەندەپ, 43,4 ملرد تكم قۇرادى. 

قۇبىرلار بويىنشا تاسىمالداۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ بويىنشا ٶسٸم بايقالدى, مەسەلەن, اتالعان كەزەڭدە بۇل كٶرسەتكٸش 92,7 ملن توننانى قۇرادى, بۇل ٶتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸمەن سالىستىرعاندا 2,2% ارتىق. بٸراق, جٷك اينالىمى 2% تٶمەندەپ, 44,2 ملرد تكم قۇرادى. 

2020 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىندا ترانزيتتٸك تاسىمالدىڭ جالپى كٶلەمٸ 211,6 مىڭ جفە قۇرادى, بۇل 2019 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىنداعىمەن سالىستىرعاندا(189,5 مىڭ جفە) 22,1 مىڭ جەف نەمەسە 12% ارتىق. 

بۇل رەتتە, قىتاي-ەۋروپا-قىتاي باعىتى بويىنشا كونتەينەرلەر تاسىمالداۋ كٶلەمٸ 117,7 مىڭ جەف قۇرادى, بۇل 23,4 مىڭ جەف نەمەسە 2019 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىنداعى كٶرسەتكٸشتەن (94,3 مىڭ جفە) 25% ارتىق. 

سونىمەن قاتار كەيبٸر كەسٸپورىنداردىڭ كارانتينگە جابىلۋى كٶلٸك پەن لوگيستيكاعا ىقپال ەتەدٸ, سەبەبٸ جەتكٸزۋ كٶلەمٸ مەن تاسىمالداۋعا تاپسىرىستى ازايتادى. 

قۇرىلىس بويىنشا ناقتى كٶلەم يندەكسٸ 105,5% قۇرادى, جوسپاردا — 101,1%.

2020 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 13 ٶڭٸردە وڭ ديناميكا بايقالدى. 

انىقتاما: كٶش باسىندا تٷركٸستان (128,7%), قاراعاندى (125,5%), اقمولا (118,9%), اتىراۋ (114,7%), باتىس قازاقستان (111,6%) وبلىستارى

تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى بويىنشا 2020 جىلدىڭ قاڭتار-سەۋٸر ايلارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 3 112,5 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ, بۇل 2019 جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭٸنە شاققاندا 89,9% قۇرايدى. جىلدىق جوسپارعا تۇرعىن ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرۋ پايىزى 22,1% قۇرادى (جوسپاردا - 14,1 ملن. ش.م).

ەلٸمٸز بويىنشا بارلىعى 24 884 بٸرلٸك تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلدٸ, ونىڭ ٸشٸندە – 11 498 جەكە تۇرعىن ٷي.  

ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تۇرعىن ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرۋ كٶلەمٸنٸڭ ارتۋى ەلٸمٸزدٸڭ 10 ٶڭٸرٸندە بايقالىپ وتىر. 

انىقتاما: ينۆەستيتسييالار 3981,9 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى, بۇل ٶتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 17,5% ارتىق. تۇرعىن ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرۋ بويىنشا كٶش باسىندا الماتى (120%), جامبىل (112%), شىعىس قازاقستان (105,1%), قاراعاندى (104,1%),  قوستاناي (103,1%) وبلىستارى. 

primeminister.kz