تاريحتان مەلٸم, قاي قوعامدا دا جاستار ساياساتى نازاردان تىس قالعان ەمەس. بۇل - دۇرىس تا. بٸزدٸڭ ەلٸمٸزدە 5 ميلليونعا جۋىق ادام جاستار بوپ ەسەپتەلٸنەدٸ ەكەن. بۇل - جەر بەتٸندەگٸ شاعىن بٸر مەملەكەتتٸڭ حالقىنىڭ سانىمەن بٸردەي دەگەن سٶز. تەك كەلەشەك قازاقستاندىقتاردىڭ ماڭدايىنا بٸز كٶرگەن اۋمالى-تٶكپەلٸ, ٶتپەلٸ-كەتپەلٸ كەزەڭدەر جازىلماعاي-داعى. ەلدٸڭ اماندىعى, جۇرتتىڭ تىنىشتىعى سول جاستارعا بايلانىستى.
تٷسٸنگەن ادامعا, ەلباسىمىز بٷگٸنگٸ سٶزٸندە تەك جارقىن بولاشاق تۋرالى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار جاۋاپكەرشٸلٸك تۋرالى دا ايتتى. ەربٸر قازاق - قازاقستان ٷشٸن جاۋاپتى. ەربٸر جاس ونىڭ "قازاقستاننان باسقا وتانى جوعىن" ەر كٷن سايىن, ەر ساعات سايىن سەزٸنۋٸ تيٸس. قازاقتىڭ وتانى - قازاقستان عانا. ول - بٸرەۋ. باسقا وتان جوق. شىعارماشىلىق جاستار ٷشٸن بارلىق جاعداي جاسالعان. مۇنداي مامىراجاي زامان بۇرىن سوڭدى بولعان ەمەس. ەندٸ وسى سٶزدٸڭ مەنٸن تاراتىپ ايتىپ كٶرەيٸن.
بٸز ٶسكەن كەشەگٸ كەڭەس ٷكٸمەتٸ كەزەڭٸندە شىعارما جازۋ قانداي قيىن بولسا, جازعان دٷنيەڭدٸ جارىققا شىعارۋ ودان ەلدەنەشە ەسە قيىن بولعانىن ايتساق, بٷگٸنگٸ جاستارعا ول ەرتەگٸدەي بوپ كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. بٷكٸل قازاقستاندا قازاقشا ٶلەڭ باساتىن ەكٸ-اق گازەت بولدى, ولار “لەنينشٸل جاس” پەن “قازاق ەدەبيەتٸ” ەدٸ. ٶزگە باسىلىمدار تٸلٸ قازاقشا بولعانمەن, دٸلٸ ارداقتى كوممۋنيستٸك پارتييا مەن اياۋلى كومسومولدىڭ سٶزٸڭ سٶيلەۋمەن-اق كٷندەرٸن ٶتكٸزەتٸن. زاڭ سولاي بولدى, زامان سولاي بولدى. “جۇلدىز” جۋرنالى اعا بۋىنىڭ رومان, پوۆەستەرٸن جارييالاۋدىن بوسامادى. ەكٸ ايدا بٸر شىعاتىن “جالىن” الماناعى جاستاردى جارييالاپ ٷلگەرمەيتٸن. ەگەر جاس اقىن رەسپۋبليكالىق باسىلىمدا جىلىنا بٸر, نە ەكٸ رەت جارييالانسا, مالاقايىن اسپانعا اتىپ قۋاناتىن. ال, بٷگٸنگٸدەي توپىرلاتىپ اي سايىن بٸر توپتاماسىن جارىققا شىعارۋ دەگەن باقىت ەشكٸمنٸڭ دە پەشەنەسٸنە جازىلمادى.
ەگەمەندٸك العالى قازاقشا شىعاتىن قانشاما باسىلىم پايدا بولدى? مۇنداي “مولشىلىق” بۇرىن-سوڭدى بولمادى دەيتٸنٸمٸز سودان. بۇل - بٸر. ەكٸنشٸدەن, سٸز جان-جاعىڭىزعا كٶز سالىپ قاراڭىز, كٶرشٸ رەسپۋبليكالارداعى كٶركەم ەدەبيەتكە دەگەن كٶزقاراس قانداي, ولاردا قانداي احۋال قالىپتاسىپ وتىر? بۇل - ينفورماتسييالار تاسقىنىنىڭ زامانى, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر دەۋرەنٸ, ونى بٸلۋ قيىن ەمەس.
بٷگٸنگٸ قازاقستانداعىداي ەركٸندٸك ەش جەردە جوق. كٶركەم ەدەبيەتتٸڭ تارالاۋىن ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ەدەبيەتتەر رەتٸندە مەملەكەت قارجىسىمەن قامتاماسىز ەتٸپ وتىرعان جالعىز مەملەكەت قازاقستان عانا. قازاقتىڭ جاس قالامگەرٸ كٸتاپ شىعارۋ ٷشٸن كەشەگٸ زامانداعىداي جىلدار بويى كەزەك كٷتۋ دەگەننٸڭ نە ەكەنٸن بٸلمەيدٸ, كٶرشٸ مەملەكەتتەردەگٸدەي جازعان كٸتابىن جارىققا شىعارۋ ٷشٸن ەر مەكەمەنٸ بٸر سىعالاپ, باي-باعلاندارعا سۇرامساقتانىپ, قارجى-قاراجات ٸزدەپ تابانىنان توزبايدى, تٸپتٸ باسپانى دا قاجەت ەتپەيدٸ. بٷگٸن جازعان دٷنيەسٸ سيياسى كەپپەي جاتىپ ەرتەڭ باسپاسٶزدە جارييالانادى, اراعا جىل سالماي كٸتاپ بوپ شىعادى. بەرٸلٸپ جاتقان سىيلىقتاردىڭ ەسەپ-قيسابى جوق. قازٸر لاۋرەات ەمەس جاستاردى سيرەك كەزدەسترەسٸز. ولاردىڭ كٶبٸ وسىلاي بولۋى قالىپتاعى جاعداي دەپ تٷسٸنەدٸ. بۇعان ٷكٸمەتتٸك جەنە ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار قارجىلاندىرىپ جاتاتىن مٷشەرايلار مە جارىستاردى قوسىڭىز. سودان كەلٸپ كٶپ جاعدايدا ساپا قۇريدى. كەيبٸر جاستاردىڭ كٸتاپ سانى ە. نۇرپەيٸسوۆ, ت. ەبدٸكوۆ, د. يسابەكوۆتاردىڭ كٸتاپتارىنان كٶپ. تٶلەندە كٶپ بولسا, التى-جەتٸ كٸتاپ بار, ال ەلگٸ “تولىسپاعان تولستوي, شالا شەكسپيرلەردٸڭ” (م. ەۋەزوۆ) الدى ون بەس كٸتاپ شىعارىپ ٷلگەرگەن. بٸزدٸڭ ەدەبيەت قازٸر "سان بولسا, ساپا دا بولادى" دەگەن جاڭساق پرينتسيپپەن دامىپ (ەگەر دامىعانى راس بولسا) كەلەدٸ. “جوق, ەۋەلٸ ساپا كەرەك!” دەگەن زامانعا دا كەلەرمٸز. مۇنىڭ بەرٸن نەگە ايتىپ وتىرمىز? "قولدا بار التىننىڭ قادىرٸن بٸلەيٸك" دەگەندٸ قايتالاپ ايتقىمىز كەلەدٸ. بٸز جاستارعا سۇراعان ەركٸندٸگٸنٸڭ بەرٸن بەردٸك, بٸراق بۇل ولارعا ناشار جازۋ ەركٸندٸگٸ, بەتٸمەن كەتۋ, ەرٸنشەكتٸك, بەكەر مال شاشپاقتىق, داڭعويلىق تا قوسا بەرٸلدٸ دەگەن سٶز بولماسىن.
جاستار جىلىندا باستى ٶزگەرٸستەر مەن بەتبۇرىستاردى جاستاردىڭ ٶزدەرٸنەن كٷتەمٸز!
ەسەنعالي راۋشانوۆ, اقىن,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتٸك سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ
