جاڭا قازاقستاندى جاڭا كونستيتۋتسيياسىز قۇرۋ مٷمكٸن ەمەس. بۇل پٸكٸردٸ قازاقستان حالىق پارتيياسىنىڭ تٶراعاسى ەرمۇحامەت ەرتٸسباەۆ ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«ەر زاتتى ٶز اتىمەن اتايتىن بولساق, مەنٸڭ ويىمشا, ەرينە جولداۋ (پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى – رەد.) جاڭا كونستيتۋتسييانى قابىلداۋدى تالاپ ەتەدٸ. ٶيتكەنٸ جاڭا كونستيتۋتسيياسىز جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ مٷمكٸن ەمەس دەگەن پٸكٸردەمٸن. بۇل جەردە پارلامەنت تۋرالى جاڭا كونستيتۋتسييالىق زاڭنىڭ قابىلدانۋى دا ەبدەن مٷمكٸن», - دەدٸ ەرمۇحامەت ەرتٸسباەۆ «قسزي GPS: Gylym. Pikir. Sayasat» ساراپتامالىق الاڭىنىڭ اشىلۋىندا.
ەرتٸسباەۆ پارلامەنت ٷشٸن كٷرەسۋدەن بۇرىن, پارلامەنتاريزم تۋرالى, ەلٸمٸزدەگٸ پارلامەنتاريزمنٸڭ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى ايتۋدان بۇرىن وسى ينستيتۋتتى ودان ەرٸ دامىتۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
«بٸز ەدەتتە ەلدٸڭ ەڭ جوعارعى جەنە زاڭ شىعارۋشى ورگانى دەپ ايتامىز جەنە بۇل بٸزگە ابستراكتسييا سيياقتى ەستٸلەدٸ. بٸراق مەنٸڭشە, پرەزيدەنت جولداۋىندا تاعى دا ماجوريتارلىق-پروپورتسيونالدى جٷيەگە ورالۋعا جاعداي جاسالدى جەنە جولى بەلگٸلەندٸ. بٸز ونى العاش رەت 1999 جىلى قازان ايىندا ەنگٸزگەن ەدٸك. بٸراق وندا پارتييالىق وندىق ەرەجەسٸ بولدى, ياعني 10% پارتييالىق تٸزٸم بويىنشا, 90% - وكرۋگتەر بويىنشا سايلاناتىن. سودان كەيٸن بٸز وسى ماجوريتارلىق جٷيەنٸ تولىعىمەن الىپ تاستادىق, تەك پارتييالىق جٷيەنٸ قالدىردىق, ەندٸ 30%-دان 70%-عا قايتا ورالامىز. بۇل تسيفرلارعا كٸم تالداۋ جاساپ, بەلگٸلەيتٸنٸ ەلٸ كٷنگە دەيٸن تٷسٸنٸكسٸز», - دەدٸ ەرمۇحامەت ەرتٸسباەۆ.
سپيكەر بارلىق ساياسي پارتييالارعا 50-50 پايىزعا دەيٸنگٸ اراقاتىناستى قولداۋدى تالاپ ەتەتٸنٸن جەنە سۇرايتىنىن, وسىنىڭ ەدٸل بولاتىنىن جەتكٸزدٸ.
سونىمەن بٸرگە, قازاقستان حالىق پارتيياسىنىڭ تٶراعاسى ەلدەگٸ ٷستەم پارتييانىڭ قۇرىلۋى تۇتاس ساياسي بەسەكەلەستٸكتٸ جويدى دەگەن پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
«ەسٸرەسە تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ ٷشٸنشٸ ونجىلدىعىنا, كٷشتٸ دومينانتتى پارتييا قۇرىلعان جٷيەگە كەلدٸك. 2007 جىلعا دەيٸن بٸزدٸڭ ەلدە ساياسي دەموكراتييا دەڭگەيٸ ايتارلىقتاي جوعارى بولدى – بەسەكەلەستٸك تە, ساياسي كٷرەس تە, وپپوزيتسييا دا بار ەدٸ. مەن مۇنى بٸرنەشە رەت ايتقان بولاتىنمىن. بٸراق, تٶرت پارتييانىڭ بٸرٸگۋٸ جەنە ەڭ مىقتى اۆانگاردتىق, ٷستەم پارتييانىڭ قۇرىلۋى ەلدەگٸ ساياسي بەسەكەنٸ ٶلتٸردٸ», - دەدٸ ەرمۇحامەت ەرتٸسباەۆ.
ەرتٸسباەۆ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جاعدايدى تٷزەتۋدٸڭ ناقتى جولدارىن بەلگٸلەگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«مەملەكەت باسشىسى ٶز جولداۋىندا ناقتى ناقتى جوسپار بەلگٸلەدٸ. پرەزيدەنت ساياسي پارتيياعا كٸرمەيدٸ, ەكٸمدەر دە بيلٸكتٸڭ اتقارۋشى-بٶلۋ تارماعىن پارتييالىق بيلٸكپەن بايلانىستىرماۋ ٷشٸن ساياسي قىزمەتٸنەن باس تارتۋدا, تاعى دا قايتالايمىن, بۇلار ساياسي دەموكراتييانىڭ ەشقانداي دامۋىنا جول بەرمەيدٸ», - دەدٸ ەرمۇحامەت ەرتٸسباەۆ.
