فوتو: okg.kz
تٷلكٸباستا ٶزگەشە ازامات تۇرادى. ٶزگەشەلٸگٸن جٷزٸنٸڭ جىلىلىعىنان, ىستىق ىقىلاسىنان اڭعارۋعا بولادى. ەل قۇرمەت تۇتاتىن جاقسى كٸسٸنٸڭ تٷلكٸباس اۋدانىنىڭ قۇرمەتتٸ ازاماتى دەگەن اتاعى دا جوق ەمەس. بٷگٸندە ەسٸمٸ مايلىكەنت ٶڭٸرٸنە تانىمال. ٶزٸ «تۇرار رىسقۇلوۆ اۆتوبۋس پاركٸ» جشس-نٸڭ ديرەكتورى.
جانى جايساڭ قالماحان سەكسەنباەۆ جايلى ماقالا جازۋدى جٶن كٶردٸك. جۇرتشىلىققا قادٸر-قاسيەتٸن جەتكٸزسەك دەدٸك. وسى ماقساتتا ٶزٸم سىرتتاي بٸلەتٸن كەيٸپكەرٸمنٸڭ بٸتٸم-بولمىسىن, ادامي قاسيەتٸ مەن ٶنەگەلٸ ٶمٸر جولىن زەرتتەي باستادىم. تۇلا بويىنداعى ٸزگٸلٸكتٸ اڭعاردىم. قولىما قالماحان مامىتبەكۇلىنىڭ ٶمٸرٸنەن سىر شەرتەتٸن قۇندى قۇجاتتار, تٷرلٸ باسىلىم بەتتەرٸنە شىققان سۋرەتتەرٸمەن قوسا بەرٸلگەن ماقالالار ٸلٸكتٸ.
ق.سەكسەنباەۆ 1961 جىلى 9 قازاندا تٷلكٸباس اۋدانىنىڭ كالينين اۋىلىندا تۋعان. قارت قاراتاۋدىڭ ەتەگٸنە قونىس تەپكەن اياداي عانا شاعىن اۋىلدا ونىڭ قايتا ورالماس باقىتتى بالالىق شاعى ٶتتٸ. ول – تابيعاتى ەسەم, جانعا جايلى تازا اۋاسى بار, كٶرٸكتٸ قوجامبەردٸ اۋىلى.
«ەكە كٶرگەن وق جونار» دەگەن. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرٸ, قارت مايدانگەر, اسقار تاۋداي ەكەسٸ مامىتبەكتٸڭ تەلٸم-تەربيەسٸن كٶردٸ. ەكەلٸك قامقورلىقتى بويىنا سٸڭٸرٸپ ٶستٸ. ەڭبەككە ەرتە ارالاستى. سوعان قاراماستان ساباعىن جاقسى وقىدى. قازاقى اۋىلدىڭ, جىلى ۇيا – وتباسىنىڭ تەربيەسٸن كٶرگەن بالا ەمەس پە, ٷلكەندٸ سىيلاۋعا, كٸشٸگە قامقور بولۋعا بەيٸم ٶستٸ. اۋىلداعى تۇرمىسى تٶمەن بالالارعا قول ۇشىن بەرۋگە ۇمتىلاتىن. ەسٸرەسە, جەتٸم-جەسٸرلەرگە ۇدايى قول ۇشىن بەرۋدٸ كٶرٸپ-بٸلٸپ ٶستٸ.
ول مايتٶبە ەلدٸ مەكەنٸندەگٸ گاگارين اتىنداعى ورتا مەكتەپتٸ ويداعىداي بٸتٸرٸپ شىعىپ, شىمكەنت قالاسىنداعى اۆتومەحانيكالىق تەحنيكۋمعا قۇجات تاپسىردى. بالا كەزٸنەن تەحنيكاعا بٸر تابان جاقىندىعى, ەۋەستٸگٸ بايقالاتىن قالماحان اڭساعان ارمانىنا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن اتالمىش تەحنيكۋمدا دا ەرەكشە كٶزگە تٷسٸپ, وزات وقۋشىلاردىڭ قاتارىندا بولۋعا تىرىستى. ودان ەرٸ جٷرەگٸ قالاعان ماماندىعىنا قول جەتكٸزٸپ, ٷلكەن ەڭبەككە ارالاستى. ەدەۋٸر ٶمٸرلٸك تەجٸريبە جيناقتاعان سوڭ, بٸلٸمٸن ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋدٸ ويلادى. م.ەۋەزوۆ اتىنداعى وڭتٷستٸك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتٸنە وقۋعا تٷسٸپ, ەكونوميكا فاكۋلتەتٸن بٸتٸرٸپ شىقتى.
1988 جىلدىڭ قاراشا ايىنان ٶزٸنٸڭ ماماندىعىنا ساي №1 شىمكەنت اۆتوبۋس پاركٸنە جۇمىسقا تۇردى. بەرٸلگەن ٸسٸنە جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراپ, العان تەورييالىق بٸلٸمٸن تەجٸريبەدە جٷزەگە اسىرا باستادى. تالپىنىپ, كٶپ بٸلۋگە ۇمتىلدى. ۇياداعى تەربيەسٸنٸڭ ارقاسىندا بولار, جاس مامان ٶزٸنٸڭ جايدارى مٸنەزٸمەن, قاراپايىمدىلىعىمەن كٶزگە تٷستٸ. ەڭبەكسٷيگٸشتٸگٸ تاعى بار. اينالاسىنا قۇرمەتتٸ مامان رەتٸندە تانىلا باستادى. تىنىمسىز ەرەكەتٸ مەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸ العا جەتەلەدٸ. ۇجىمدا كٶزگە تٷسٸپ, كٶپ ۇزاماي قىزمەتتٸك دەرەجەسٸ ٶستٸ. قالماحان مامىتبەكۇلى 1996 جىلى اۋدانداعى «ۆاننوۆكا جولاۋشىلار تاسىمالداۋ» مەكەمەسٸنە ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى قىزمەتٸنە تاعايىندالدى. كەيٸن بۇل مەكەمە «№16 ت. رىسقۇلوۆ اۆتوبۋس پاركٸ» دەپ اتالعاندا, وسى سەرٸكتەستٸككە باسشى بولدى. مٸنە, سودان بەرٸ مەكەمەنٸڭ ديرەكتورى رەتٸندە جەمٸستٸ قىزمەت اتقارىپ كەلەدٸ.
وسى ۋاقىت ارالىعىندا تٷلكٸباس اۋدانىندا كٶپتەگەن يگٸلٸكتٸ ٸستەر اتقارىلىپ, جان جادىراتار تالاي ٸس-شارالار جٷزەگە استى. ەرينە, ونداي ٸس-ەرەكەتتەر اۆتوبۋس پاركٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتەدٸ, ٶيتكەنٸ, جولاۋشىلار تاسىمالىنىڭ اۋقىمى كەڭ. سوندىقتان اۋدان كٶلەمٸندە اتقارىلاتىن ٷلكەندٸ-كٸشٸلٸ تٸرلٸكتە قالماحان سەكسەنباەۆ باسقاراتىن اۆتوبۋس پاركٸ ۇدايى بەلسەندٸلٸك تانىتىپ جٷرەدٸ. كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن شەتكەرٸ قالعان جەرٸ جوق. قاشان كٶرسەڭ, ەلگە كەلگەن قوناقتاردى تاسىمالداپ, حالىققا قىزمەت ەتەدٸ. مەرتەبەلٸ مەيمانداردى وبلىس ورتالىعىنا, كٶرشٸلەس تارازعا, الاتاۋ باۋرايىنداعى الماتىعا جەتكٸزٸپ سالۋ بۇل اۆتوپارك ۇجىمى ٷشٸن ٷيرەنشٸكتٸ جاعدايعا اينالىپ كەتكەلٸ قاشان.
سونىمەن قاتار, اۋداندا قۇرىلعان «قايىرىمدىلىق», «قامقورلىق» قورلارى اياسىندا قازىنالى قارتتاردى, اسىل ەجەلەردٸ, مەكتەپ وقۋشىلارىن جىلدا وبلىس اۋماعىنداعى قاسيەتتٸ دە كيەلٸ جەرلەرگە ساياحاتقا, زييارات ەتۋگە اپارۋ جۇمىستارىن نەگٸزٸنەن «ت.رىسقۇلوۆ اۆتوبۋس پاركٸ» مەكەمەسٸ اتقارادى.
اۋداندى ەر جىلدارى باسقارعان جەڭٸسبەك مەۋلەنقۇلوۆ, اسقار بەيسەنباەۆ, قالىبەك الدابەرگەنوۆ, دارحان مىڭباي, ەرعالي سارمانوۆ, قايرات ەبدۋەليەۆ, نۇربول تۇراشبەكوۆ, نۇرلان بايعۇت, نۇرجان ٸزتٸلەۋوۆ سەكٸلدٸ ەكٸمدەرمەن جاقسى قارىم-قاتىناس ورناتىپ, ولاردىڭ سەنٸمٸنەن شىقتى. باستىسى, جەرگٸلٸكتٸ حالىق اۆتوبۋس پاركٸنٸڭ قىزمەتٸنە كٶڭٸلدەرٸ تولادى, جۇمىستارىنا دەن ريزا. اۆتوبۋس پاركٸنٸڭ جۇمىسى جەڭٸل دەۋگە كەلمەيدٸ. دەگەنمەن, ەڭبەكقور, ٸسكەر ازامات سالانىڭ سان قىرلى قيىنشىلىقتارىنا مويىنسىنبادى. جەرلەستەرٸنٸڭ سەنٸمٸنەن شىعۋدى باستى ماقساتى دەپ بٸلدٸ.
قايىرىمدىلىق ٸستەرٸ دە جەتەرلٸك. مەسەلەن, ا.ماكارەنكو اتىنداعى جالپى ورتا مەكتەبٸ جانىنداعى ينتەرناتتا جەتٸم-جەسٸر, تۇرمىسى تٶمەن, ەلەۋمەتتٸك وسال توپتاعى وتباسى بالالارى دا وقيدى. ولاردى ەلٸمٸزدٸڭ كٶرٸكتٸ جەرلەرٸنە, كيەلٸ مەكەندەرٸنە ساياحاتقا, زيياراتقا اپارىپ جٷرگەن دە اتالعان پاركتٸڭ اۆتوبۋسى مەن جٷرگٸزۋشٸلەرٸ. مۇنان بٶلەك, مٷگەدەك جانداردى, قارت كٸسٸلەردٸ, ەجەلەردٸ بٶلە-جارماي, ايتقان تالاپ-تٸلەكتەرٸن ورىنداۋدى ماقالا كەيٸپكەرٸ ازاماتتىق بورىشى سانايدى. سونىمەن قاتار, جىل سايىن «ت.رىسقۇلوۆ اۆتوبۋس پاركٸندە» ۇزاق جىل ەڭبەك ەتٸپ, زەينەتكە شىققان ازاماتتاردىڭ باسىن قوسىپ, ٶمٸردەن وزعان جانداردىڭ رۋحىنا قۇران باعىشتاپ, نيەتٸن بٸلدٸرٸپ وتىرادى.
ەرينە, قالماحانداي اتپال ازاماتتىڭ ۇزاق جىلعى ماڭداي تەرٸ مەن قاجىرلى ەڭبەگٸ زايا كەتكەن جوق. ۇيىمداستىرۋشىلىق قابٸلەتٸ مول, ٸسكەر باسشى قالماحان سەكسەنباەۆ «قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنە – 10, 20, 30 جىل», «شاپاعات», «تٷلكٸباس اۋدانىنا – 90 جىل» مەدالدەرٸنٸڭ, قر كٶلٸك جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترلٸگٸنٸڭ «قۇرمەتتٸ اۆتوكٶلٸكشٸ» تٶسبەلگٸسٸنٸڭ, «امانات» پارتيياسى تٶراعاسىنىڭ, وبلىس, اۋدان ەكٸمدەرٸنٸڭ قۇرمەت گراموتالارىنىڭ, العىس حاتتارىنىڭ يەگەرٸ. قوساعىمەن تاتۋ-تەتتٸ عۇمىر كەشٸپ, التىن اسىقتاي تٶرت پەرزەنت تەربيەلەپ ٶسٸردٸ. ولاردان تٶرت نەمەرە سٷيدٸ.
بٸر سٶزبەن ايتقاندا, زەينەتكەرلٸك 63 جاسقا تولعان قوجامبەردٸ اۋىلىنىڭ تٶل پەرزەنتٸنە قۋانىشتى كٷنٸڭٸز قۇتتى بولسىن, ەلگە سٸڭگەن ادال ەڭبەگٸڭٸزدٸڭ تەك جەمٸسٸن كٶرٸڭٸز دەگٸمٸز كەلەدٸ.
ورىنتاي كٶمەكوۆ,
قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مٷشەسٸ
تٷلكٸباس اۋدانى
