فوتو: تٷركٸستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
بٷگٸن ارىستا 1 قازان – حالىقارالىق قارتتار كٷنٸ مەرەكەسٸ اتاپ ٶتٸلدٸ. قالا ەكٸمٸ گٷلجان قۇرمانبەكوۆا قالالىق قوعامدىق كەڭەس تٶراعاسى جەبەلٸ دوستانوۆپەن بٸرگە بٸرقاتار تىل ارداگەرلەردٸڭ شاڭىراقتارىنا ارنايى بارىپ, ولاردى مەرەكەمەن قۇتتىقتادى, دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
بار عۇمىرىن قاجىرلى ەڭبەك پەن ەلٸنٸڭ ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸنە ارناعان قارتتارعا قۇرمەت كٶرسەتٸپ, ەستەلٸك سىيلىقتار تارتۋ ەتٸلدٸ.
قالا باسشىسى قۇتتىقتاۋىن بايىرقۇم اۋىلىندا تۇراتىن تىل ارداگەرٸ جاقسىباي بيناشەۆ اقساقالدىڭ شاڭىراعىنان باستادى. سانالى عۇمىرىن ەل دامۋىنا جۇمساعان قارييا بٷگٸندە 5 ۇل, 3 قىز ٶسٸرٸپ, ولاردان 34 نەمەرە, 15 شٶبەرە سٷيٸپ وتىر. قارييامەن ەڭگٸمەلەسكەن شاھار باسشىسى اقساقالعا ۇزاق عۇمىر, مىقتى دەنساۋلىق تٸلەدٸ.
كەلەسٸ قۇتتىقتاۋ سٶزٸ قوجاتوعاي اۋىلىندا تۇراتىن مەدٸ پولات قارييانىڭ وتباسىندا جالعاستى. مەرەيلٸ مەرەكەدە قالا باسشىسى گٷلجان قۇرمانبەكوۆا ارىس قالاسىندا تۇراتىن باتىر انا ورىن ناربەكوۆانىڭ شاڭىراعىندا بولدى. ورىن ەجە 6 ۇل, 2 قىز تەربيەلەپ ٶسٸرگەن التىن قۇرساق انا.
كەزدەسۋ بارىسىندا قالا باسشىسى ارداگەرلەرٸمٸزدٸڭ جٷرٸپ ٶتكەن جولى – ەلدٸك پەن ەرلٸك جولى ەكەنٸن ايتتى. انامىزعا ۇزاق عۇمىر تٸلەدٸ.
ٶز كەزەگٸندە قازىنالى قارتتار دا ريزاشىلىقتارىن جەتكٸزٸپ, بارشاعا بەيبٸت تە بەرەكەلٸ ٶمٸر تٸلەدٸ.
سونىمەن بٸرگە, سارىاعاش اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ ارمان ابدۋللاەۆ عاسىر جاساعان انالاردىڭ شاڭىراقتارىنا ارنايى بارىپ, مەرەكەمەن قۇتتىقتادى.
الدىمەن قۇركەلەس اۋىلدىق وكرۋگٸ نۇرلى جول اۋىلىنىڭ تۇرعىنى 104 جاستاعى جادىرا كەسكەنباەۆانىڭ ٷيٸنە بارعان اۋدان باسشىسى التىن قۇرساقتى ەجەيدٸ ارنايى مەرەكەمەن قۇتتىقتاپ, سىي-سيياپات تابىستاپ, سۇحباتتاستى. جادىرا كەسكەنباەۆا 7 ۇل-قىزدى دٷنيەگە ەكەلٸپ, قازٸرگٸ تاڭدا 35 نەمەرە, 87 شٶبەرە, 15 شٶپشەك سٷيٸپ وتىر.
ودان كەيٸن, اۋدان باسشىسى سارىاعاش قالاسىنىڭ تۇرعىنى, ٷلكەن ەۋلەتتٸڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىرعان 104 جاستاعى التىن قۇرساقتى ەجەي سەۋلە ساپارباەۆانىڭ شاڭىراعىنا بارىپ, مەرەكەمەن قۇتتىقتاپ, اق ورامال جاۋىپ, ارنايى سىيلىقتار تابىستادى. باتىر انانىڭ 11 ۇل-قىزىنان 39 نەمەرە, 44 شٶبەرە تاراعان.
– بٸز ەڭ الدىمەن انالارىمىزدى ارداقتايمىز. سٸزدەر ٶمٸردٸ نۇرلاندىرىپ, شاڭىراققا شاتتىق نۇرىن سەبەسٸزدەر. سٸزدەردٸڭ قولداۋلارىڭىز ەركٸمنٸڭ جٷرەگٸندە سەنٸمدٸلٸك ۇيالاتىپ, شۋاق سىيلايدى. وسى ايرىقشا قاسيەتتەرٸڭٸز مەڭگٸلٸك سالتانات قۇرىپ, ەلگە ىرىس-قۇت دارىسىن. اق جاۋلىقتى انالارىمىز قانداي قۇرمەتكە بولسىن لايىقتى. ەرقاشان, شاڭىراقتارىڭىزدىڭ بەرەكەسٸ بولىپ, ٷيلەرٸڭٸزدەن جىلۋلىق كەتپەسٸن. جانۇيالارىڭىزعا بەرەكە, بٸرلٸك تٸلەيمٸن! – دەدٸ اۋدان باسشىسى.
باتىر انالارىمىز شاڭىراعىنا ارنايى قۇتتىقتاي كەلگەن اۋدان ەكٸمٸنە ريزاشىلىقتارىن بٸلدٸرٸپ, جاستىق شاقتارىنان سىر شەرتتٸ. سونداي-اق اۋدانىمىزدىڭ دامۋى جولىندا جاسالىپ جاتقان جاڭا باستامالارىنا سەتتٸلٸك تٸلەپ, اق باتالارىن بەردٸ.
سونىمەن قاتار, تٷلكٸباس اۋدانىندا دا 1 قازان – حالىقارالىق قارتتار كٷنٸ مەرەكەسٸنە وراي, سىن ساعاتتا حالقىنا سٷيەۋ, جۇرتىنا قامقور بولىپ كەلگەن قارتتارعا ەرەكشە سىي-قۇرمەت كٶرسەتٸلدٸ. اۋدان ەكٸمٸ نۇرجان ٸزتٸلەۋوۆ جەنە ورىنباسارى ەربول ورمانوۆ جٷز جاساعان قارييالاردىڭ ٷيلەرٸن ارنايى ارالاپ, مەرەكەمەن قۇتتىقتادى.
بٸرٸنشٸ كەزەكتە اۋدان باسشىسى مايتٶبە اۋىلىنا تابان تٸرەپ, ەلٸمٸزدٸڭ بٸرتۋار ازاماتى, ابايتانۋشى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مەكەمتاس مىرزاحمەتۇلىنىڭ شاڭىراعىندا بولىپ, عاسىرعا جۋىق جاساعان قارتقا سىي-قۇرمەت كٶرسەتتٸ.
وسىنداي يگٸ ٸسكە مەز-مەيرام بولعان قارييا شىنايى ريزاشىلىعىن بٸلدٸرٸپ, نۇرجان جاقسىلىقۇلىنا ٶزٸنٸڭ «ابايتانۋ» اتتى ون تومدىق جيناعىن تارتۋ ەتٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ مەرتەبەسٸ بيٸكتەپ, ەل-جۇرتىمىزدىڭ امان بولۋىن تٸلەپ باتاسىن بەردٸ.
سودان سوڭ, اۋدان باسشىسى اۋدان ورتالىعىنداعى عاسىردان اسا جاس جاساعان ۆەرا سەۆيريكوۆانىڭ شاڭىراعىندا بولىپ, بٷگٸندە 104 جاسقا كەلگەن اناعا مەرەكەلٸك قۇتتىقتاۋىن جەتكٸزٸپ, سىي-سىياپات جاسادى.
ايتا كەتەيٸك, تٷركٸستان وبلىسىندا 200 مىڭعا جۋىق زەينەت جاسىنداعى قارت پەن ارداگەر تۇرادى. ونىڭ 11-ٸ ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرٸ بولسا, 3,2 مىڭنان استامى تىل ەڭبەككەرلەرٸ. سونىمەن قاتار 100 جاستان اسقان 60 قارت ازامات تۇرادى. ونىڭ ٸشٸندە جاسى ەڭ ٷلكەنٸ – جەتٸساي اۋدانىنىڭ 110 جاسقا تولعان تۇرعىنى بەگباەۆا ۋنگاي.
ەلٸمٸزدە جىل سايىن 1 قازان – حالىقارالىق قارتتار كٷنٸ مەرەكەسٸ كەڭ كٶلەمدە اتالىپ ٶتەدٸ. تٷركٸستان وبلىسىنىڭ ورتالىعى مەن اۋدان, قالالاردا دا سالتاناتتى ٸس-شارالار ۇيىمداستىرىلىپ, ارداگەرلەرگە قۇرمەت كٶرسەتٸلدٸ. ٶڭٸردٸڭ بەلسەندٸ, ەلگە ەڭبەگٸ سٸڭگەن ارداگەرلەرٸ تٷركٸستانعا ساياحات جاساپ, ارنايى مەرەكەلٸك جيىندارعا قاتىستى.
الدىمەن وبلىس باسشىسى دارحان ساتىبالدى جاڭادان بوي كٶتەرگەن «دوستىق ٷيٸ» عيماراتىندا ٶڭٸردٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنا قاجىرلى ەڭبەك سٸڭٸرگەن ارداگەرلەرمەن جٷزدەسٸپ, ەركٸن پٸكٸر الماستى. ٶڭٸردٸ دامىتۋ جۇمىستارى مەن كٶرسەتكٸشتەرگە توقتالىپ, بۇل يگٸ جەتٸستٸكتەردە قازىنالى قارتتارىمىزدىڭ دا ٷلەسٸ مول ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بٸر توپ ارداگەردٸ «وبلىسقا سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ ٷشٸن» تٶسبەلگٸسٸ مەن وبلىس ەكٸمٸنٸڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن ماراپاتتادى. ولاردىڭ قاتارىندا جازۋشى, قوعام قايراتكەرٸ جەنە مەدەنيەت سالاسىنىڭ ارداگەرٸ, تٷركٸستان وبلىستىق اقساقالدار القاسىنان جەنە وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسٸنەن, «قوعامدىق كەلٸسٸم» كمم جانىنداعى انالار كەڭەسٸنەن, سونىمەن قاتار اۋدان, قالالاردان ەڭبەك ارداگەرلەرٸ بار.
كەزدەسۋ سالتاناتتى ٸس-شاراعا ۇلاسىپ, قازىنالى قارتتارعا قۇرمەت كٶرسەتٸلدٸ. وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى بەيسەنباي تەجٸباەۆ قۇتتىقتاۋ سٶز سٶيلەپ, ەڭبەگٸ ەلەنگەن ارداگەرلەرگە العىس حات تابىستادى. جيىن بارىسىندا بٸرقاتار ارداگەر وبلىستىق مەسليحاتتىڭ گراموتاسىمەن جەنە «Amanat» پارتيياسىنىڭ تٷركٸستان وبلىستىق فيليالىنىڭ العىس حاتىمەن ماراپاتتالدى. «ارداگەرلەر ۇيىمى» رەسپۋبليكالىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ تٷركٸستان وبلىستىق فيليالىنىڭ تٶراعاسى جەڭٸسبەك مەۋلەنقۇلوۆ سٶز الىپ, ٸزگٸ لەبٸزٸن بٸلدٸردٸ. ورتالىق كەڭەستٸڭ «قۇرمەت بەلگٸسٸ» مەدالٸ مەن قۇرمەت گراموتاسىن, العىس حاتتاردى تاپسىردى. اعا بۋىن ٶكٸلدەرٸ مەرەكەلٸك داستارقاندا كونتسەرت تاماشالادى. وبلىستىڭ 150-دەن استام زەينەتكەر مەن ارداگەر قاتىسقان مەرەكەلٸك شارا ەرٸ قاراي كونتسەرتتٸك باعدارلاماعا ۇلاسىپ, شەمشٸ قالداياقوۆ اتىنداعى فيلارمونييا مەن «جاڭا لەپ» ٶنەر ۇجىمى, «سامعاۋ» بي توبى ٶنەر كٶرسەتتٸ.
تٷركٸستان وبلىسىندا زەينەتكەرلەر مەن قارتتاردىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىن جاقسارتۋ باعىتىندا جٷيەلٸ جۇمىس اتقارىلىپ كەلەدٸ. ٶڭٸرلەردە «بەلسەندٸ ۇزاق ٶمٸر سٷرۋ» ورتالىقتارىن اشۋ تاپسىرىلعان. وسى اتالعان جوسپاردى ٸسكە اسىرۋ اياسىندا مەرەكە كٷنٸ وبلىستا 17-شٸ ورتالىق اشىلدى. جالپى 80 مىڭعا جۋىق زەينەتكەر تيٸستٸ قىزمەتتەرمەن قامتىلۋدا. تٷركٸستان قالاسىندا وسىنداي ورتالىقتارعا سۇرانىسى كٶبەيۋٸنە بايلانىستى شاھاردا 3 ورتالىق زەينەتكەرلەرگە قىزمەت كٶرسەتۋدە. بۇل ورتالىقتاردا قارييالارعا بارلىق جاعداي جاسالعان. وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبٸنەن دەمالىس ورىندارىندا 8 مىڭعا جۋىق قارييا دەمالىپ, دەنساۋلىعىن تٷزەيدٸ. سول دەمالىس ورىندارىنىڭ بٸرٸ – «ارداگەرلەر ٷيٸن» تٷركٸستان وبلىسىنا كٶشٸرٸپ, كەلەسٸ جىلى ارداگەرلەردٸ قابىلداۋ كٶزدەلٸپ وتىر.
