فوتو: alashaqparat.kz
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مەملەكەتتٸك باعدارلامالاردى ۇلتتىق جوبالارعا ترانسفورماتسييالاۋ جٶنٸندەگٸ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا تٷرلٸ باعىتتا جوبالار كەشەنٸ ەزٸرلەنگەن بولاتىن. سونىڭ بٸرٸ – كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋدىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق جوباسى. اتالعان جوبا كەسٸپكەرلٸك بەلسەندٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا, كەسٸپكەرلەردٸڭ ٶسۋٸن جەدەلدەتۋگە, سونىمەن قوسا بەسەكەلەستٸكتٸ دامىتۋعا باعىتتالعان.
وسى ورايدا, تٷركٸستان وبلىسىنىڭ باق ٶكٸلدەرٸ سوزاق اۋدانىنداعى مەملەكەتتٸك باعدارلامالار ارقىلى كەسٸپ اشقان ازاماتتاردىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.
شولاققورعاندىق كەسٸپكەر تالشىن ساتىبالدى ٶتكەن جىلى اتالعان جوبا ارقىلى 1 ملن 225 مىڭ تەڭگە كٶلەمٸندە قايتارىمسىز گرانت العان. ول وسى قارجىعا اۋدان ورتالىعىنان ماسساج سالونىن اشىپ, وندا ەيەلدەر مەن بالالارعا ارنالعان ەمدٸك جەنە كلاسسيكالىق ماسساج قىزمەتتەرٸن كٶرسەتەدٸ. بٷگٸندە كەسٸپكەر 6 ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. كەسٸپكەردٸڭ ايتۋىنشا, ورتالىقتا ماسساجدان بٶلەك, حيدجاما, شۋگارينگ, ساتحۋ تەراپەۆت جەنە مانيكيۋر قىزمەتتەرٸ بار.
«قايتارىمسىز گرانت – اۋدان تۇرعىندارىنا كەسٸپ باستاۋعا ٷلكەن كٶمەك. بٷگٸندە ورتالىعىمىزدا اۋىل تۇرعىندارىنا تٷرلٸ قىزمەتتەر كٶرسەتٸلٸپ جاتىر. كەيدە تٸپتٸ تۇرعىندار الدىن الا جازىلىپ كەلەدٸ. ٶزٸم بۇل سالادا ٷش جىلدان بەرٸ ەڭبەك ەتٸپ كەلەمٸن, ال ورتالىقتىڭ اشىلعانىنا بٸر جىل بولدى. مەن الدىمەن ارنايى كۋرستى وقىدىم, ال قازٸر ماسساج ساباقتارىن ٶزٸم ٶتكٸزەمٸن, 40-قا جۋىق شەكٸرتٸم بار. ورتالىقتاعى قىزمەتكەرلەردٸڭ اي سايىنعى تابىسى 200-300 مىڭ تەڭگەنٸ قۇرايدى. الداعى ۋاقىتتا وسى كەسٸبٸمدٸ دامىتۋ ماقساتىندا قوسىمشا مەملەكەتتەن گرانتتار بٶلٸنٸپ جاتسا, تاعى دا قاتىسۋ جوسپاردا بار. Cونداي-اق, سوڭعى ٷلگٸدەگٸ زاماناۋي اپپاراتتاردى الىپ, كەسٸبٸمدٸ ودان ەرٸ دامىتۋدى كٶزدەپ وتىرمىن», – دەدٸ كەسٸپكەر.
مەملەكەتتٸك گرانتپەن كەسٸبٸن دٶڭگەلەتٸپ وتىرعانداردىڭ بٸرٸ – زەۋرە امانبەكوۆا. ول ٷيٸنٸڭ ٸرگەسٸنەن شاعىن ناۋبايحانا اشقان. قايتارىمسىز گرانت كەرەكتٸ قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الۋىنا ٷلكەن سەپتٸگٸن تيگٸزگەنٸن ايتادى. وعان كونديتەرلٸك ٶنٸم پٸسٸرەتٸن پەش, ٷلكەن توڭازىتقىش ساتىپ الىپتى. قازٸر تاپسىرىستاردى ورىنداپ جاتىر. ەڭبەكپەن ٶرنەكتەلگەن ٶمٸرٸ كٶپكە ٷلگٸ بولارلىق. بٷگٸندە مۇندا دەمٸ تٸل ٷيٸرەتٸن تٷرلٸ تەتتٸ كٷلشەلەر مەن كونديتەرلٸك تاعامدار دايىندالادى. مۇندا بەس ادام ەڭبەك ەتەدٸ.
«بۇل كەسٸپپەن وتباسىمىزبەن اينالىسامىز. سەبەبٸ جولداسىم, ۇلىم مەن كەلٸنٸم ماعان كٷندەلٸكتٸ كٶمەكتەسەدٸ. ۇلىم دٷكەندەرگە ناندى تاراتىپ وتىرسا, كەلٸنٸم سول تەتتٸ نانداردى پٸسٸرۋگە كٶمەكتەسەدٸ. ودان بٶلەك قاراماعىمدا ەكٸ ادام جۇمىس ٸستەپ, ٶز نەپاقاسىن تاۋىپ جٷر. ٶزٸم الماتى قالاسىندا نان پٸسٸرۋ ماكارون جەنە كونديتەرلٸك ٶندٸرٸس تەحنولوگيياسى ماماندىعىندا بٸلٸپ العانمىن. ەڭبەكتٸڭ نانى تەتتٸ دەيدٸ. ەڭبەكسٸز ادام ارمانىنا جەتە المايدى. جۇمىس ٸستەيمٸن دەگەن ادامدارعا قۋانا-قۋانا ٷيرەتەمٸن», – دەدٸ كەسٸپكەر.
ەسكە سالا كەتسەك, بىلتىر سوزاق اۋدانىندا 80-نەن اسا ازامات مەملەكەتتٸك گرانپەن قامتىلسا, 511 ادام «بيزنەس باستاۋ» بويىنشا وقۋعا جٸبەرٸلگەن.
ايتا كەتسەك, بيىل تٷركٸستان وبلىسىندا 600-گە جۋىق جاسقا 2,5 پايىزدىق جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە بەرٸلەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا قۇجات قابىلداۋ جٷرٸپ جاتىر. قاتىسۋشىلاردىڭ جاسى 21 مەن 35 ارالىعىندا بولۋى تيٸس. جاستار 5 ميلليون تەڭگەگە دەيٸن نەسيە الا الادى.
2021 – 2025 جىلدارعا ارنالعان كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوبا 10 مٸندەتتٸ كٶزدەيدٸ, ونىڭ 3-ٸ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋگە باعىتتالعان: ٶز ٸسٸن اشۋ جەنە دامىتۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋ, سۋبسيدييالاناتىن جۇمىس ورىندارىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋ جەنە كەسٸپكەرلەردٸڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸنە داعدىلاردى دامىتۋ. بٸرٸنشٸ مٸندەت شەڭبەرٸندە “باستاۋ بيزنەس” جوباسى بويىنشا كەسٸپكەرلٸك نەگٸزدەرٸنە وقىتۋ جٷرگٸزٸلەدٸ, سونداي-اق مەملەكەتتٸك تٸركەۋ مەرزٸمٸ دارا كەسٸپكەر رەتٸندە ٷش جىلدان كەم بولاتىن جۇمىسسىز نەمەسە دارا كەسٸپكەر رەتٸندە گرانت بەرۋگە ٶتٸنٸش بەرٸلگەنگە دەيٸن ولار تٸركەلگەن جاعدايدا حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك وسال توپتارىنا گرانتتار بەرٸلەدٸ. ەكٸنشٸ مٸندەت شەڭبەرٸندە ەڭبەك نارىعىندا بەلگٸلٸ بٸر كەدەرگٸلەرگە تاپ بولعان ادامداردى (جۇمىسسىزدار, جاستار, مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار, زەينەتكەرلٸك جاسقا دەيٸنگٸ ادامدار جەنە ت.ب.) جۇمىسپەن قامتۋعا ىقپال ەتەتٸن ٸس-شارالار ٸسكە اسىرىلادى.وقۋ ورىندارىنىڭ تٷلەكتەرٸنە ارنالعان جاستار پراكتيكاسى, “بٸرٸنشٸ جۇمىس ورنى” جەنە “ۇرپاقتار كەلٸسٸمشارتى” جوبالارى بويىنشا جۇمىس ورىندارى ولار العان كەسٸپ (ماماندىق) نەمەسە ساباقتاردىڭ ۇلتتىق سىنىپتاۋىشىنىڭ سول ساباق توبىنا جاتاتىن ۇقساس كەسٸپ (ماماندىق) بويىنشا قۇرىلادى.
جاستار پراكتيكاسى العان كەسٸبٸ (ماماندىعى) بويىنشا باستاپقى جۇمىس تەجٸريبەسٸن الۋعا ارنالعان (قاتىسۋ مەرزٸمٸ 12 ايعا دەيٸن, سۋبسيدييالار مٶلشەرٸ 30 اەك (اي سايىن). “بٸرٸنشٸ جۇمىس ورنى” جوباسى بٸرٸنشٸ رەت جۇمىس ٸزدەپ جٷرگەن جۇمىسسىزدارعا جۇمىس ورىندارىن جەنە قاجەتتٸ ەڭبەك داعدىلارىن بەرۋگە باعىتتالعان (قاتىسۋ مەرزٸمٸ 18 ايعا دەيٸن, سۋبسيدييالار مٶلشەرٸ 30 اەك (اي سايىن). “ۇرپاقتار كەلٸسٸمشارتى” جوباسى كەيٸننەن زەينەتكەرلٸك جاسقا تولعان جۇمىسكەردٸ اۋىستىرا وتىرىپ, جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا باعىتتالعان (قاتىسۋ مەرزٸمٸ 6 ايعا دەيٸن, سۋبسيدييالار مٶلشەرٸ 30 اەك (اي سايىن). قوعامدىق جۇمىستار-قىزمەتكەرلەردٸ الدىن الا كەسٸپتٸك دايارلاۋدى تالاپ ەتپەيتٸن, ولاردىڭ ۋاقىتشا جۇمىسپەن قامتىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ەلەۋمەتتٸك-پايدالى باعىتى بار ەڭبەك قىزمەتٸنٸڭ تٷرلەرٸ. قوعامدىق جۇمىستارعا قاتىسۋعا: جۇمىسسىزدار; جازعى دەمالىس كەزەڭٸندە جالپى بٸلٸم بەرەتٸن مەكتەپتەردٸڭ جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرٸ; بوس تۇرۋىنا بايلانىستى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتٸلمەگەن ادامدار (قاتىسۋ مەرزٸمٸ 12 ايعا دەيٸن, سۋبسيدييالار مٶلشەرٸ كەمٸندە 20 اەك (اي سايىن) قۇقىلى.
ەلەۋمەتتٸك جۇمىس ورىندارى جۇمىسسىزداردىڭ جالاقىسىن سۋبسيدييالاي وتىرىپ, ولاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا ارنالعان (قاتىسۋ مەرزٸمٸ 12 ايعا دەيٸن, سۋبسيدييالار مٶلشەرٸ كەمٸندە 20 اەك (اي سايىن). “كٷمٸس جاس” جوباسى 50 جاستان اسقان جۇمىسسىزداردىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان (قاتىسۋ مەرزٸمٸ 36 ايعا دەيٸن, سۋبسيدييا مٶلشەرٸ 30 اەك-تەن اسپايدى (اي سايىن). جوعارىدا كٶرسەتٸلگەن سۋبسيدييالاناتىن جۇمىس ورىندارىنا قاتىسۋ ٷشٸن مىناداي قۇجاتتار قاجەت: قاتىسۋعا ٶتٸنٸش; جەكە باسىن كۋەلاندىراتىن قۇجاتتىڭ كٶشٸرمەسٸ; ەڭبەك كٸتاپشاسىنىڭ كٶشٸرمەسٸ (بار بولسا); بٸلٸمٸ تۋرالى قۇجاتتىڭ كٶشٸرمەسٸ (اتتەستات, كۋەلٸك, ديپلوم), بار بولسا وقۋدان ٶتكەنٸن راستايتىن قۇجاتتار (كۋەلٸك, سەرتيفيكات).جۇمىسسىز ازاماتتاردى كەسٸپتٸك وقىتۋ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوبا شەڭبەرٸندە كەلەسٸ ٷش باعىت بويىنشا ۇيىمداستىرىلادى. بٸرٸنشٸدەن, جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ سۇرانىسى بويىنشا وقۋ ۇيىمدارىندا وقىتۋ. وقىتۋ وقىتۋدان ٶتكەن ادامداردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا كەپٸلدٸك بەرەتٸن جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ ٶتٸنٸمدەرٸ بويىنشا ۇيىمداستىرىلادى. ول ٷشٸن تاراپتاردىڭ (جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى, جۇمىسسىز, جۇمىس بەرۋشٸ جەنە وقۋ ۇيىمى) اراسىندا تاراپتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مٸندەتتەرٸن كٶزدەيتٸن 4 جاقتى ەلەۋمەتتٸك كەلٸسٸمشارت جاسالادى.
ەكٸنشٸ, جۇمىس بەرۋشٸدە جۇمىس ورنىندا وقىتۋ. جۇمىس بەرۋشٸلەردە جۇمىسسىزداردى جۇمىس ورنىندا وقىتۋ بٸلٸكتٸ تەلٸمگەردٸ بەكٸتە وتىرىپ, كەسٸپورىندار بازاسىندا ۇيىمداستىرىلادى. وقۋ كەزەڭٸندە جۇمىس بەرۋشٸ جۇمىسسىزدارمەن ەڭبەك شارتىن جاساسادى جەنە ونى ۋاقىتشا جۇمىس ۋاقىتىنا جۇمىسقا ورنالاستىرادى.
ٷشٸنشٸ, پلاتفورمادا ونلاين وقىتۋ skills.enbek.kz. پورتال ونلاين وقىتۋدىڭ قىسقا مەرزٸمدٸ كۋرستارىنىڭ ماركەتپلەيسٸ بولىپ تابىلادى جەنە سۇرانىسقا يە داعدىلاردى ٷيرەنۋگە نەمەسە بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا نيەت بٸلدٸرگەن كەز كەلگەن رەسپۋبليكا ازاماتى ٷشٸن قولجەتٸمدٸ. جاستاردىڭ كەسٸپكەرلٸك باستامالارىن قولداۋ ٷشٸن جەڭٸلدەتٸلگەن شاعىن نەسيەلەۋ قاراستىرىلعان. نومينالدى سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ-جىلدىق 2,5% – دان اسپايدى. قارىزدىڭ ەڭ جوعارى سوماسى-كەپٸلمەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ مٸندەتتٸ شارتىمەن 5 ملن تەڭگەگە دەيٸن. نەسيەلەۋ مەرزٸمٸ مال شارۋاشىلىعىن قوسپاعاندا, كەز كەلگەن ماقسات ٷشٸن 5 جىلعا دەيٸن (قىزمەتتٸڭ وسى باعىتى ٷشٸن – 7 جىلعا دەيٸن).
2021 – 2025 جىلدارعا ارنالعان كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوبا 10 مٸندەتتٸ كٶزدەيدٸ, ونىڭ 3-ٸ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا جەردەمدەسۋگە باعىتتالعان: ٶز ٸسٸن اشۋ جەنە دامىتۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋ, سۋبسيدييالاناتىن جۇمىس ورىندارىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋ جەنە كەسٸپكەرلەردٸڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸنە داعدىلاردى دامىتۋ.
