فوتو: okg.kz
بايان قارىنداسىمىز بٸرنەشە جىلدان بەرٸ كەسٸپكەرلٸك سالادا قىزمەت اتقارىپ كەلەدٸ. ەكەسٸ جولداس ەدٸلۇلى مەن اناسى انارحان كيٸكبايقىزى تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى جىلدارى اۋدان ورتالىعىنداعى «بەكۇلى» بازارىندا ەڭبەك ەتتٸ. ەكەۋٸ اۋدان جۇرتشىلىعىنا تٷرلٸ جەمٸس جەنە سەندٸك اعاش كٶشەتتەرٸن جەتكٸزٸپ بەرٸپ تۇردى.
بٸر جولى تالعات ەسٸمدٸ جٸگٸتتٸڭ ٷيٸرگەلٸك شاعىن باۋ-باقشاسىن ارالاپ كٶردٸم. جەمٸس اعاشتارىنىڭ بٸرنەشە تٷرٸ بار ەكەن. پٸسٸپ تۇرعان جەمٸستەردٸڭ دەمدەرٸ تٸل ٷيٸرەدٸ. ەڭگٸمەدەن ەڭگٸمە شىعىپ «وسىدان ون جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن شولاققورعان اۋىلىنداعى ورتالىق بازاردا تۇراتىن انار اپامىزدان ساتىپ الىپ ەدٸم. بٷگٸندە توساپ, شىرىندار مەن تورت, پيروگ سيياقتى تٷرلٸ دەمدٸ تاعامداردى وسى جەمٸستەردەن دايىنداپ الامىز. انار اپايدىڭ ٶزٸ جوق بولسا دا ٸزٸن باسقان ۇرپاقتارىنا شەكسٸز ريزاشىلىعىمىزدى بٸلدٸرەمٸن» دەدٸ تالعات سوندا.
مٸنە, انارحان اپايدىڭ ٸزٸن جالعاعان قىزى بايان جولداسقىزى كەسٸپكەرلٸك سالادا 29 جىلدان بەرٸ تەر تٶگٸپ كەلەدٸ. باياننىڭ قايىناتاسى مۇقانبەتجان جازبەكۇلى مەن قايىنەنەسٸ مەيٸركٷل جولشىقىزى ەلگە تانىمال, كٶپكە ٷلگٸ, اعايىن-تۋىسقا قادٸرلٸ ازاماتتار. جۇبايى سەكەن ەكەۋٸ بەس ۇل, بٸر قىزدى ٶمٸرگە ەكەلٸپ, سانالى تەلٸم-تەربيە بەرۋدە. ەركەبۇلان, ەرسۇلتان, ەراسىل, نۇرسۇلتان, اياۋلىم, جاناسىل اتتى پەرزەنتتەرٸ اۋىل مەن اعايىننىڭ, مەكتەبٸنٸڭ ماقتانىشى.
تاڭشولپان, بيبٸنۇر اتتى كەلٸندەرٸ ٷي شارۋاسىن دٶڭگەلەتٸپ, سالتىمىز بەن دەستٷرٸمٸزدٸڭ بەسٸگٸن تەربەتٸپ, مەيٸركٷلدەي اياۋلى ەجەنٸڭ تەربيەسٸن الىپ, ەنە مەن كەلٸن, ٷلكەن ەجە مەن نەمەرە كەلٸن بولىپ, باقىتتى وتباسىعا اينالعان.
بٷگٸندە بايان گٷل, جەمٸس كٶشەتتەرٸن ٶزٸ ەزٸرلەپ ساتادى. سونىمەن قاتار, اۋدان تۇرعىندارىنا, ارى-بەرٸ اعىلعان جولاۋشىلارعا, ەلگە كەلگەن قوناقتارعا ارناپ بالىق, چيكەن, ىستىق شاي, تاعى باسقا دا اس تٷرلەرٸن ەزٸرلەپ ۇسىنۋمەن اينالىسادى. ەرتە كٶكتەمدە ٷيٸرگەلٸك شاعىن باقشالىقتا قىزاناق, قييار كٶشەتتەرٸن جىلىجاي ارقىلى تامىرلاتىپ, سوسىن جەتٸلگەندەرٸن تۇتىنۋشىلارعا ۇسىنادى. سەكەن جولاۋشىلار تاسىمالىمەن اينالىسادى.
سەكەن مەن بايان مال دا بورداقىلايدى. ٶز قولىڭمەن كٷتٸپ, باعىپ, سەمٸرتٸپ سويىپ جەگەن سوعىمنىڭ دەمٸ كەرەمەت. يە, «ەڭبەكپەن كەلگەن نان تەتتٸ» دەگەن سٶز وسىندايدا ايتىلسا كەرەك.
– اتام مەن ەنەم, جارىم ماعان ٷنەمٸ قولداۋ بٸلدٸرٸپ وتىردى. بازارعا شىقساق مامامىز (ەنەم) بالالارعا باس-كٶز بولادى. كەرەكتٸ زاتتارىمدى پاپام (اتام) كٶلٸگٸمەن قالادان جەتكٸزٸپ بەرٸپ تۇرادى. وسىلايشا سەنٸكٸ, مەنٸكٸ دەمەي, ەڭبەك ەتتٸك. بارلىق جۇمىسىمىزدى اتامىزدىڭ ٶزٸ باقىلاپ, باسقارىپ, باسشىلىق جاساپ وتىرادى. بٸر جاعادان باس, بٸر جەڭنەن قول شىعارا وتىرىپ, اۋىزبٸرشٸلٸك پەن ىنتىماقتا, بەرەكە مەن بٸرلٸكتە جۇمىس ٸستەۋدەمٸز. قازٸرگٸ تاڭدا بالىق تازالاپ, قۋىرىپ, تاۋىق ەتٸنەن تٷرلٸ تاعامدار دايىنداپ, تۇتىنۋشىلارعا ۇسىنامىز. بۇعان قىزدارىم, كەلٸندەرٸم مەن بالالارىم كٶمەكتەسەدٸ. باستىسى – تۇتىنۋشىلارعا ساپالى, جىلدام, تازا, مەدەنيەتتٸ قىزمەت كٶرسەتٸپ, ولاردىڭ العىسى مەن ريزاشىلىقتارىن الۋ, – دەيدٸ «كٷمٸس القالى» انا بايان جولداسقىزى.
ولار مەملەكەتتەن نەسيە الماعان ەكەن. ٶزٸنٸڭ قارىم-قابٸلەتٸ, كٷش-جٸگەرٸ, وتباسىنىڭ قولداۋىمەن نەپاقالارىن وسىلاي تاۋىپ جٷر. يە, «جۇمىلا كٶتەرگەن جٷك جەڭٸل». باياننىڭ ٸسٸ باياندى بولا بەرمەك.
بايان قارىنداسىمىز بٸرنەشە جىلدان بەرٸ كەسٸپكەرلٸك سالادا قىزمەت اتقارىپ كەلەدٸ. ەكەسٸ جولداس ەدٸلۇلى مەن اناسى انارحان كيٸكبايقىزى تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ العاشقى جىلدارى اۋدان ورتالىعىنداعى «بەكۇلى» بازارىندا ەڭبەك ەتتٸ. ەكەۋٸ اۋدان جۇرتشىلىعىنا تٷرلٸ جەمٸس جەنە سەندٸك اعاش كٶشەتتەرٸن جەتكٸزٸپ بەرٸپ تۇردى.
بٸر جولى تالعات ەسٸمدٸ جٸگٸتتٸڭ ٷيٸرگەلٸك شاعىن باۋ-باقشاسىن ارالاپ كٶردٸم. جەمٸس اعاشتارىنىڭ بٸرنەشە تٷرٸ بار ەكەن. پٸسٸپ تۇرعان جەمٸستەردٸڭ دەمدەرٸ تٸل ٷيٸرەدٸ. ەڭگٸمەدەن ەڭگٸمە شىعىپ «وسىدان ون جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن شولاققورعان اۋىلىنداعى ورتالىق بازاردا تۇراتىن انار اپامىزدان ساتىپ الىپ ەدٸم. بٷگٸندە توساپ, شىرىندار مەن تورت, پيروگ سيياقتى تٷرلٸ دەمدٸ تاعامداردى وسى جەمٸستەردەن دايىنداپ الامىز. انار اپايدىڭ ٶزٸ جوق بولسا دا ٸزٸن باسقان ۇرپاقتارىنا شەكسٸز ريزاشىلىعىمىزدى بٸلدٸرەمٸن» دەدٸ تالعات سوندا.
مٸنە, انارحان اپايدىڭ ٸزٸن جالعاعان قىزى بايان جولداسقىزى كەسٸپكەرلٸك سالادا 29 جىلدان بەرٸ تەر تٶگٸپ كەلەدٸ. باياننىڭ قايىناتاسى مۇقانبەتجان جازبەكۇلى مەن قايىنەنەسٸ مەيٸركٷل جولشىقىزى ەلگە تانىمال, كٶپكە ٷلگٸ, اعايىن-تۋىسقا قادٸرلٸ ازاماتتار. جۇبايى سەكەن ەكەۋٸ بەس ۇل, بٸر قىزدى ٶمٸرگە ەكەلٸپ, سانالى تەلٸم-تەربيە بەرۋدە. ەركەبۇلان, ەرسۇلتان, ەراسىل, نۇرسۇلتان, اياۋلىم, جاناسىل اتتى پەرزەنتتەرٸ اۋىل مەن اعايىننىڭ, مەكتەبٸنٸڭ ماقتانىشى.
تاڭشولپان, بيبٸنۇر اتتى كەلٸندەرٸ ٷي شارۋاسىن دٶڭگەلەتٸپ, سالتىمىز بەن دەستٷرٸمٸزدٸڭ بەسٸگٸن تەربەتٸپ, مەيٸركٷلدەي اياۋلى ەجەنٸڭ تەربيەسٸن الىپ, ەنە مەن كەلٸن, ٷلكەن ەجە مەن نەمەرە كەلٸن بولىپ, باقىتتى وتباسىعا اينالعان.
بٷگٸندە بايان گٷل, جەمٸس كٶشەتتەرٸن ٶزٸ ەزٸرلەپ ساتادى. سونىمەن قاتار, اۋدان تۇرعىندارىنا, ارى-بەرٸ اعىلعان جولاۋشىلارعا, ەلگە كەلگەن قوناقتارعا ارناپ بالىق, چيكەن, ىستىق شاي, تاعى باسقا دا اس تٷرلەرٸن ەزٸرلەپ ۇسىنۋمەن اينالىسادى. ەرتە كٶكتەمدە ٷيٸرگەلٸك شاعىن باقشالىقتا قىزاناق, قييار كٶشەتتەرٸن جىلىجاي ارقىلى تامىرلاتىپ, سوسىن جەتٸلگەندەرٸن تۇتىنۋشىلارعا ۇسىنادى. سەكەن جولاۋشىلار تاسىمالىمەن اينالىسادى.
سەكەن مەن بايان مال دا بورداقىلايدى. ٶز قولىڭمەن كٷتٸپ, باعىپ, سەمٸرتٸپ سويىپ جەگەن سوعىمنىڭ دەمٸ كەرەمەت. يە, «ەڭبەكپەن كەلگەن نان تەتتٸ» دەگەن سٶز وسىندايدا ايتىلسا كەرەك.
– اتام مەن ەنەم, جارىم ماعان ٷنەمٸ قولداۋ بٸلدٸرٸپ وتىردى. بازارعا شىقساق مامامىز (ەنەم) بالالارعا باس-كٶز بولادى. كەرەكتٸ زاتتارىمدى پاپام (اتام) كٶلٸگٸمەن قالادان جەتكٸزٸپ بەرٸپ تۇرادى. وسىلايشا سەنٸكٸ, مەنٸكٸ دەمەي, ەڭبەك ەتتٸك. بارلىق جۇمىسىمىزدى اتامىزدىڭ ٶزٸ باقىلاپ, باسقارىپ, باسشىلىق جاساپ وتىرادى. بٸر جاعادان باس, بٸر جەڭنەن قول شىعارا وتىرىپ, اۋىزبٸرشٸلٸك پەن ىنتىماقتا, بەرەكە مەن بٸرلٸكتە جۇمىس ٸستەۋدەمٸز. قازٸرگٸ تاڭدا بالىق تازالاپ, قۋىرىپ, تاۋىق ەتٸنەن تٷرلٸ تاعامدار دايىنداپ, تۇتىنۋشىلارعا ۇسىنامىز. بۇعان قىزدارىم, كەلٸندەرٸم مەن بالالارىم كٶمەكتەسەدٸ. باستىسى – تۇتىنۋشىلارعا ساپالى, جىلدام, تازا, مەدەنيەتتٸ قىزمەت كٶرسەتٸپ, ولاردىڭ العىسى مەن ريزاشىلىقتارىن الۋ, – دەيدٸ «كٷمٸس القالى» انا بايان جولداسقىزى.
ولار مەملەكەتتەن نەسيە الماعان ەكەن. ٶزٸنٸڭ قارىم-قابٸلەتٸ, كٷش-جٸگەرٸ, وتباسىنىڭ قولداۋىمەن نەپاقالارىن وسىلاي تاۋىپ جٷر. يە, «جۇمىلا كٶتەرگەن جٷك جەڭٸل». باياننىڭ ٸسٸ باياندى بولا بەرمەك.
