نۇر-سۇلتان قالاسىندا اقپاراتتىق تەحنولوگييالار سالاسىنداعى قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ, جولىن كەسۋ جەنە اشۋ ماقساتىندا «Anti-Fraud» جەدەل-الدىن الۋ شاراسى ٶتكٸزٸلدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" نۇر-سۇلتان قالاسى پوليتسييا باسقارماسىنىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
ونى ٶتكٸزۋ كەزەڭٸندە 25 كيبەرقىلمىس انىقتالعان, ولاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ – ينتەرنەت-الاياقتىق. اتالعان قىلمىس تٷرٸن جاساعانى ٷشٸن 8 تۇلعا ۇستالعان. ولاردىڭ كەلتٸرگەن شىعىنى 12 ملن استام تەڭگەنٸ قۇراعان. ۇستالعانداردىڭ ٷشەۋٸ سايتتاردا ٸس جٷزٸندە بولماعان تاۋارلاردى (اۆتوبٶلشەكتەر, كيٸم-كەشەك, ۇيالى تەلەفوندار) ساتقان. الدىن الا تٶلەم جاساعان ادامدارعا تاۋاردى بٸرنەشە كٷننٸڭ ٸشٸندە ٷيگە دەيٸن جەتكٸزۋدٸ ۋەدە ەتتٸ. الايدا, اقشا اۋدارىلعان سوڭ, جارنامالارىن الىپ تاستاپ, ۇيالى تەلەفوندارىن ٶشٸرٸپ تاستاعان. الاياقتار جەدەل-الدىن الۋ شارالارى كەزٸندە انىقتالىپ, ۇستالدى.
باسقا ۇستالعان الاياقتار سپورتتىق ويىندارعا اقشا تٸگٸپ, اقشانى كٶبەيتۋدٸ ۋەدە ەتكەن, الايدا جەبٸرلەنۋشٸلەردەن الىنعان اقشانى ٶز قاجەتتٸلٸكتەرٸنە جۇمساپ جٸبەرگەن. ولار 50 ەپيزود بويىنشا كٷدٸكتٸ دەپ تانىلدى.
ەلوردادا telegram ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندە جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸن 60 مىڭ تەڭگەگە جاساپ بەرۋدٸ ۋەدە ەتٸپ, تٶلەمدٸ بانك كارتوچكاسىنا جاساۋدى سۇراعان 26 جاسار ەر ادام ٸر-مەكەن-جاي ارقىلى انىقتالدى.
سونداي-اق ٸس-شارالاردى ٶتكٸزۋ كەزٸندە ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە ٶزٸنٸڭ قاتىسۋىمەن بولعان پورنوگرافييالىق ماتەريالداردى تاراتىپ جٷرگەن 18 جاستاعى ەر ادام ۇستالدى. اتالعان فاكتٸمەن قر قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 311-بابى بويىنشا سوت الدىنداعى تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇمىستارى باستالدى, ونىڭ ۇيالى تەلەفونى الىنىپ, تيٸستٸ ساراپتامالار بەلگٸلەنگەن.
قالانىڭ 28 جاستاعى تۇرعىنى جەدەل-ٸزدەۋ شارالارىن ٶتكٸزۋ كەزٸندە ارنايى تەحنيكالىق قۇرالدارعا جاتقىزىلۋى مٷمكٸن شپيوندىق قۇرىلعىلاردى ساتىپ جٷردٸ دەگەن كٷدٸككە ٸلٸندٸ. ودان 10 قۇرىلعى الىندى, بۇل رەتتە قولىندا ارنايى ليتسەنزييالىق قۇجاتتارى بولماعان. اتالعان فاكتٸ بويىنشا قر قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 399-بابى بويىنشا قىلمىستىق ٸس قوزعالدى.
سونىمەن بٸرگە, ەلوردا پوليتسيياسىنىڭ قىزمەتكرەلەرٸ كومپيۋتەرلٸك كلۋبتار, ساۋدا ورتالىقتارىندا عالامتوردا كەمەلەتتٸك جاسقا تولماعاندار مەن جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا زورلىق-زومبىلىق, ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساۋ جەنە زاڭعا قايشى اقپاراتتىڭ تاراتىلۋىن ناسيحاتتاۋدىڭ الدىن الۋ بويىنشا ارنايى رەيد شارالارىن جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. سۋيتسيد, پورنوگرافييالىق سيپاتتاعى زاڭعا قايشى 43 ينتەرنەت-رەسۋرس انىقتالىپ, جابىلدى. تۇرعىندار اراسىندا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە كيبەرالاياقتىقتىڭ جاڭا ەدٸستەرٸ تۋرالى ەسكەرتۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ, ەلەۋمەتتٸك روليكتەر مەن بۋكلەتتەر سالىنىپ كەلەدٸ.
ينتەرنەت-الاياقتىقتىڭ ەڭ كٶپ تارالعان تٷرلەرٸ:
ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر مەن ساۋدا الاڭدارىندا ونلاين-كەلٸسٸمدەرمەن بايلانىستى الاياقتىق. پايدالانۋشىلار باسقا جارنامالارداعى تاۋار باعالارىنان ەلدەقايدا تٶمەن باعالارعا قىزىعادى, ساتۋشى تٸكەلەي بايلانىسقا شىقپاي, ساتىپ الۋشىنى تەزدەتٸپ, 100-پايىزدىق جەڭٸلدٸك جاساتۋعا كٶندٸرەدٸ.
«olx.kz جەتكٸزۋ» جالعان قىزمەتٸمەن بايلانىستى الاياقتىق. ساتۋشىلارمەن بايلانىسقان الاياقتار ساتىپ الۋشىنىڭ رٶلٸن ورىنداپ, «olx.kz جەتكٸزۋ» جاڭا قىزمەتٸن پايدالانۋدى ۇسىنادى. ول ٷشٸن ولار بانك كارتوچكالارىنىڭ رەكۆيزيتتەرٸ مەن جسن تولتىرۋ سٸلتەمەسٸن جولدايدى. ٸس جٷزٸندە بۇل فيشينگتٸك سٸلتەمە, ال olx.kz سايتىندا جەتكٸزۋ قىزمەتٸ مٷلدەم جوق. الاياقتار كارتا رەكۆيزيتتەرٸن كٶشٸرٸپ الىپ, ونداعى اقشانى شەشٸپ الادى.
بانك كارتوچكالارىنان اقشا ۇرلاۋمەن بايلانىستى الاياقتىق. قازاقستاننىڭ ەرەسەك تۇرعىندارىنىڭ دەرلٸك بارلىعىندا بانك كارتوچكالارى بار, الايدا كارتا رەكۆيزيتتەرٸن ەشكٸمگە بەرۋگە بولمايتىنىن بەرٸ بٸردەي بٸلە بەرمەيدٸ. الاياقتار ولاردى بٸلٸپ الۋ ٷشٸن تٷرلٸ ەرەكەتتەرگە بارادى. مىسالى, كارتا يەلەرٸنٸڭ ابونەنتتٸك نٶمٸرلەرٸنە تەلەفون سوعىپ, ٶزدەرٸن بانك قىزمەتكەرلەرٸ دەپ تانىستىرادى. ەڭگٸمە بارىسىندا كارتا بويىنشا جاسالعان الاياقتىق ەرەكەتتەر تۋرالى حابارلاپ, سەنٸمگە كٸرٸپ الىپ, الاياقتىق ەرەكەتتەردٸ بولدىرماۋ ٷشٸن سمس-قۇپييا ساندى ايتۋدى سۇرايدى. الايدا الاياقتىقتىڭ قولىنا سٸزدٸڭ بانك كارتاڭىزدىڭ رەكۆيزيتتەرٸ مەن قۇپييا سان تٷسكەن سوڭ, بٸردەن اقشاڭىزدان ايىرىلاسىز.
الاياقتاردان الدانىپ قالماۋ ٷشٸن, بانك كالل-ورتالىقتارىنىڭ رەسمي نٶمٸرلەرٸنە تەلەفون سوعىپ, اقپاراتتى راستاۋ قاجەت ەكەنٸن ەسكە سالامىز. بەيتانىس ادامدارعا, سونىڭ ٸشٸندە بانك قىزمەتكەرلەرٸنە بانك كارتوچكالارىنىڭ رەكۆيزيتتەرٸن حابارلاۋعا بولمايدى. بانك قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ كارتا پايدالانۋشىلارىنا تەلەفون سوقپايتىنى جەنە مەلٸمەتتەر جينامايتىنىن بٸلگەن جٶن.
ەگەر سٸز ينتەرنەت ارقىلى تاۋار ساتىپ الۋدى شەشسەڭٸز, الدىن الا تٶلەم جاساۋعا اسىقپاڭىز, تاۋاردىڭ بار بولعانى مەن ونىڭ ساپاسىنا كٶز جەتكٸزۋ, سونداي-اق ينتەرنەت-دٷكەن تۋرالى پٸكٸرلەرمەن تانىسىپ ٶتۋ كەرەك. ساتۋشىدان تاۋاردى ۆيدەوبايلانىس ارقىلى كٶرسەتۋٸن سۇراڭىز.
