قازاقستان ەتنومەدەني, دٸني, تٸلدٸك جەنە ۇلتتىق اسپەكتٸلەردە ەرتٷرلٸلٸگٸ بار كٶپۇلتتى مەملەكەت. بٸزدٸڭ ەلٸمٸز كٶپتەگەن مەدەني دەستٷرلەردٸ مۇرا ەتكەن دەموكراتييالىق, زايىرلى, ۋنيتارلىق, كونستيتۋتسييالىق رەسپۋبليكا رەتٸندە رەسمي تٷردە جارييالانعان. قازاقستاننىڭ ەۋرازييانىڭ قاق ورتاسىندا بٸرەگەي ورنالاسۋى, ونىڭ باي تابيعي رەسۋرستارى مەن تۇراقتى ەكونوميكاسى ەلٸمٸزدٸڭ ٶركەندەۋٸنە ىقپال ەتٸپ, ەلەۋلٸ تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردى تارتتى. ال تاۋ-كەن مەتاللۋرگييا سەكتورى جٸٶ-نٸڭ ەدەۋٸر بٶلٸگٸن قۇرايتىن مۇناي-گاز سالاسىنان كەيٸنگٸ ەكٸنشٸ ٸرٸ سالاعا اينالا الدى.
بٸزدٸڭ مەملەكەتٸمٸزدٸ ەلەمدٸك جەنە حالىقارالىق ساياساتقا بەلسەندٸ ارالاسىپ كەلە جاتقان پرەزيدەنت باسقارىپ وتىر. ياعني, قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ساياساتى ٶز كەزەگٸندە ونىڭ قازاقستان پرەزيدەنتٸ رەتٸندەگٸ رٶلٸمەن بايلانىستى. توقاەۆ جوعارىدا اتالعان اسپەكتٸلەردٸڭ بارلىعىن اتقارۋشى جەنە بۇل ساياسي پروتسەستەرگە بەلسەندٸ قاتىسۋشى. ەلٸمٸزدە بولعان كٶپتەگەن تٶتەنشە جاعدايلار مەن قاڭتار وقيعاسى, كٶرشٸ مەملەكەتتەردە بولىپ جاتقان جانجالدار مەن حالىقارالىق ساياساتتاعى تۇراقسىزدىق پرەزيدەنتتٸڭ ۇستانىپ وتىرعان ساياسي باعدارى مەن شارالارىنىڭ, ونى شەشۋدەگٸ تيٸمدٸلٸگٸ مەن ەرەكشەلٸكتەرٸ بار ەكەندٸگٸن كٶرسەتتٸ. وسى ورايدا قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قر پرەزيدەنتٸ قىزمەتٸن اتقارۋ بارىسىندا ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك جەنە ەكونوميكالىق رەفورمالارىنا بايلانىستى جٷرگٸزگەن شارالارىنا شولۋ جاساماقپىز.
1. توقاەۆتىڭ ەلەۋمەتتٸك سالاداعى باستامالارى
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پرەزيدەنتتٸك ٶكٸلەتتٸلٸگٸن اتقارۋدىڭ بٸرٸشٸ جىلدارى مەملەكەتتەگٸ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار مەسەلەلەردٸ شەشۋدەن باستالدى. وسى كەزەڭدٸ ەلٸمٸزدە سول ۋاقىتتا بولعان ساياساتتىڭ اۋىسۋى كەزٸندەگٸ دٷربەلەڭدەر, پاندەمييا, پاندەمييادان كەيٸنگٸ كەزەڭدەر, قاڭتار وقيعاسىنىڭ بولۋى دا ودان ەرٸ ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەرگە دەن قويۋ كەرەكتٸگٸن كٶرسەتتٸ. دەگەنمەن, بۇل وقيعالار قازاقستاندا ەلەۋمەتتٸك ساياساتتى جاقسارتۋعا جەنە ونىڭ تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋٸنە تەپكٸ بولعاندىعى انىق.
پاندەمييا كەزٸندەگٸ ەلەۋمەتتٸك باستامالارى
2020 جىلى قازاقستاندا COVID-19 پاندەميياسىنىڭ سالدارىمەن كٷرەسۋ جەنە حالىقتى قولداۋدى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن شەشۋشٸ شارالار قابىلداندى:
ەلەۋمەتتٸك قولداۋدىڭ شۇعىل شارالارى ەنگٸزٸلدٸ, ونىڭ ٸشٸندە حالىققا تٶلەمدەر مەن كٸرٸستەردٸڭ بولماۋىنا بايلانىستى تٶلەمدەر جٷيەسٸ بەرٸلدٸ. پاندەميياعا بايلانىستى شەكتەۋلەردەن جۇمىس ٸستەمەيتٸن بارلىق قازاقستاندىقتارعا مەملەكەتتٸك ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ قورىنىڭ قاراجاتى ەسەبٸنەن جالپى سوماسى 476 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق 42500 تەڭگەدەن تٶلەندٸ. وسى ۋاقىتتا دەرٸ-دەرٸمەككە, ازىق-تٷلٸك پەن قاجەتتٸ تاۋارلاردىڭ باعاسىن ۇستاپ تۇرۋعا قاتىستى شارالار جاسالدى. پرەزيدەنتتٸڭ باستاماسى نەگٸزٸندە بانكتەر مەن شاعىن نەسيە ۇيىمدارى تٶلەمدٸ كەشٸكتٸرگەنٸ ٷشٸن ايىپپۇلدار ەسەپتەمەدٸ, ال تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر بويىنشا 90 كٷن كەشٸكتٸرٸلگەن تٶلەمدەر جاعدايىندا پايىزدار توقتاتىلدى.
سول كەزدە حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدى قولداۋ جەنە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جٶنٸندەگٸ باعدارلامالار ەزٸرلەنٸپ, ٸسكە اسىرىلدى. داعدارىسقا قارسى شارا رەتٸندە جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى, نەتيجەلٸ جۇمىسپەن قامتۋدى جەنە جاپپاي كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋدىڭ «ەڭبەك» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى جەنە ت.ب. شارالار ەزٸرلەنٸپ, سونىڭ ارقاسىندا 1,2 ميلليون ادام جۇمىس ورنىن ساقتاۋعا جەنە تۇرۋعا, سونىمەن قوسا جۇمىسسىزدىقتىڭ ٶسۋٸ داعدارىس جاعدايلارىن الدىن الۋعا مٷمكٸندٸك تۋدى.
بيۋدجەت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ ٷشٸن زەينەتاقى, جەردەماقى جەنە جالاقى مٶلشەرٸ ۇلعايتىلدى.
كٶپبالالى جەنە از قامتىلعان وتباسىلارعا ارنالعان اي سايىنعى مەملەكەتتٸك جەردەماقىلار, از قامتىلعان وتباسىلارداعى بالالارعا ارنالعان كەپٸلدەندٸرٸلگەن ەلەۋمەتتٸك پاكەت جەنە مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ جٷيەسٸنەن ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەردٸ ۇلعايتۋ سيياقتى ەلەۋمەتتٸك قولداۋ جٷيەسٸنە يننوۆاتسييالار ەنگٸزٸلدٸ.
ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر پورتالىن ٸسكە قوسۋدى قوسا العاندا, ارداگەرلەرگە ەلەۋلٸ تٶلەمدەر جٷرگٸزٸلدٸ جەنە مٷگەدەك ادامدارعا ەلەۋمەتتٸك قولداۋ جٷيەسٸ جاقسارتىلدى.
بۇل شارالار پاندەمييانىڭ ەكونوميكالىق ەسەرٸن جەڭٸلدەتۋگە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار شەكتەۋلەر جاعدايىندا حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قولداۋ مەن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جاڭا تەسٸلدەرٸنە نەگٸز بولدى.
- 2021 جىل. پاندەمييادان كەيٸنگٸ كەزەڭدەگٸ ەلەۋمەتتٸك باستامالار
پاندەمييا ەلٸمٸزدەگٸ كٶپتەگەن مەسەلەلەرگە قاتىستى كەشەندٸ شارالاردى اتقارىلۋى كەرەكتٸگٸن كٶرسەتتٸ. سونىڭ بٸرٸ ول تسيفرلىق تەحنولوگييالاردى دامىتۋ مەسەلەسٸ, عالامتور مەن باسقا دا ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار سۇراقتاردى قايتا قاراستىرۋدى تالاپ ەتتٸ. وسى جىلى قازاقستاندا اتقارىلعان ەلەۋمەتتٸك شارالار كەشەنٸ:
- - ەلەۋمەتتٸك سالا قىزمەتكەرلەرٸ ٷشٸن زەينەتاقىلار مەن جەردەماقىلاردىڭ, سونداي-اق جالاقىنىڭ مٶلشەرٸن ارتتىرۋ.
- - جۇمىسسىزدىق دەڭگەيٸن قىسقارتۋمەن حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ تيٸمدٸ مەملەكەتتٸك باعدارلاما.
- - I توپتاعى مٷگەدەكتەرگە كٷتٸم جاساۋ بويىنشا بٸرىڭعاي جەردەماقىنى جەنە مٷگەدەك بالالارى بار وتباسىلار ٷشٸن جاعدايدى جاقسارتۋدى قوسا العاندا, ەلەۋمەتتٸك قامسىزداندىرۋ سالاسىندا يننوۆاتسييالار ەنگٸزٸلدٸ.
- - مەديتسينالىق-ەلەۋمەتتٸك مەكەمەلەردەگٸ ەلەۋلٸ جاقسارتۋلار جەنە ەلەۋمەتتٸك وڭالتۋ قىزمەتتەرٸن كەڭەيتۋ.
- - قىزمەتتەردٸڭ 92% تسيفرلاندىرۋدى جەنە كەسٸپتٸك دايارلاۋ بويىنشا ونلاين-كۋرستاردى ٸسكە قوسۋدى قوسا العاندا, ەلەۋمەتتٸك-ەڭبەك سالاسىندا مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ الۋ رەسٸمدەرٸن تسيفرلاندىرۋ.
- - بۇل شارالار ەلەۋمەتتٸك سالاداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتٸپ قانا قويماي, ازاماتتار ٷشٸن قىزمەتتەردٸ قولجەتٸمدٸ ەرٸ تيٸمدٸ ەتتٸ.
اعىمداعى جىلى جٷزەگە اسىرىلعان ماڭىزدى جوبالاردىڭ بٸرٸ ول ەلٸمٸزدٸڭ 19 ايماعىندا TenQogam ورتالىعىنىڭ اشىلۋى بولدى. ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار ادامدار تۇراقتى تۇراتىن نەمەسە قىزمەت الاتىن مەديتسينالىق-ەلەۋمەتتٸك مەكەمەلەردٸڭ قىزمەتٸن جەتٸلدٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەتٸن بٸرقاتار بۇيرىقتارعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ.
پاندەمييادان كەيٸنگٸ كەزەڭدە ادامداردىڭ جۇمىستارىنان ايىرىلۋى مەن ولاردىڭ كەسٸپتٸك قابٸلەتتەرٸنٸڭ جارامسىز بولۋىنا قاتىستى, قازاقستاندىقتاردىڭ بٸلٸكتٸلٸكتەرٸن ارتتىرۋ مەن دامىتۋعا ارنالعان ارنايى ونلاين-كۋرستار جاسالىندى.
2022 جىلداعى قاڭتار وقيعاسىنان كەيٸن ەلەۋمەتتٸك كودەكستەردٸ قايتا قاراستىرۋ
مەنٸڭ ويىمشا, 2022 جىل قازاقستاندا ەلەۋمەتتٸك ساياساتتىڭ بەلسەندٸ, تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەگەن كەزەڭٸ بولدى. سەبەبٸ, سول كەزدە مەملەكەت ازاماتتارى الدىندا اتقاراتىن قىزمەتتەرٸن كەشەندٸ تٷردە اتقارىپ, ەلٸمٸزدە كەسٸپكەرلٸكتٸڭ دامۋىنا سەرپٸن جاساعان كەزەڭ بولدى. ياعني سول كەزدە قانداي جوبالار ٸسكە اسىرىلدى:
- - 4,3 ميلليونان استام قازاقستاندىق ٷشٸن زەينەتاقىلار, جەردەماقىلار مەن ٶتەماقىلار ۋاقتىلى تٶلەندٸ.
- - مەملەكەت كەپٸلدٸك بەرگەن قولداۋ ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار بالالارى بار وتباسىلاردى قوسا العاندا, 1,3 ميلليوننان استام وتباسىنا كٶرسەتٸلدٸ.
- - بالالارى بار وتباسىلاردى قولداۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن جەنە ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ قورىنان بارلىعى 926,6 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات بٶلٸندٸ.
- - ايتارلىقتاي سومالار مٷگەدەكتٸك بويىنشا جەردەماقى جەنە ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر تٷرٸندە تٶلەندٸ.
- - ەر تٷرلٸ سالاداعى جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسىنىڭ ٶسۋٸ جالعاسىپ, ولاردىڭ ەل-اۋقاتىنىڭ جاقسارۋىنا ىقپال ەتتٸ.
- - ٸسكەرلٸك باستامالاردى دامىتۋ ٷشٸن گرانتتار كٶلەمٸن ۇلعايتا وتىرىپ, جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋعا قولداۋ كٷشەيتٸلدٸ.
- - 2022 جىلى 921 مىڭنان استام ادام تۇراقتى جۇمىس ورىندارىنا ورنالاستىرىلدى.
بۇدان باسقا, ٷكٸمەت مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار ٷشٸن جاعدايدى جاقسارتۋ جٶنٸندە قادامدار جاساپ, ازاماتتاردىڭ ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەرٸن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ەلەۋمەتتٸك كودەكستٸڭ جوباسىن ەزٸرلەدٸ.
2023 جىل – قازاقستانداعى جاڭا ەلەۋمەتتٸك رەفورمالاردىڭ ورىن الۋى
بۇل جىلى ەلٸمٸزدە ەلەۋمەتتٸك ساياساتتا تٶلەمدەر مٶلشەرلەرٸ مەن مٶلشەرلەمەلەرٸنٸڭ ۇلعايۋىنان ەلەۋمەتتٸك قامسىزداندىرۋ جەنە ەڭبەك سالاسىنداعى رەفورمالاردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان بولاتىن. ٷكٸمەت 2027 جىلعا دەيٸن وسى سالاداعى ٶزگەرٸستەرگە باعىتتالعان بەس جىلدىق ستراتەگييالىق ٶزگەرٸستەر جوسپارىن قابىلدادى. ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ تامارا دٷيسەنوۆا القا وتىرىسىندا 2023 جىلعا ارنالعان ماقساتتاردى ناقتىلادى.
2023 جىلى جٷزەگە اسىرىلعان ەلەۋمەتتٸك باستامالار مەن شارالار:
- - ەلەۋمەتتٸك رەفورمالاردىڭ 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان جاڭا ستراتەگيياسى قابىلداندى.
- - ەلەۋمەتتٸك قىزمەت كٶرسەتۋدٸ جاقسارتۋ ٷشٸن وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى ەنگٸزٸلدٸ.
- - وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسىنا نەگٸزدەلگەن اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك قولداۋ كٷشەيتٸلدٸ.
- - 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ بالا كٷتٸمٸ بويىنشا تٶلەم مەرزٸمٸ ۇلعايتىلدى.
- - 2024 جىلدان باستاپ بالالاردىڭ ارنايى جيناقتاۋ شوتتارىنا جىل سايىنعى تابىستىڭ 50% اۋدارۋ كٶزدەلگەن.
- - كٶپ بالالى انالاردىڭ جەردەماقىلارىن سارالاۋ جوسپارلانۋدا.
- - 2025 جىلدان باستاپ اتاۋلى ەلەۋمەتتٸك كٶمەك الۋ ٷشٸن كەدەيلٸك شەگٸ ورتاشا تابىس نەگٸزٸندە ايقىندالاتىن بولادى.
- - مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار ٷشٸن ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەردٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندە شارالار قابىلداندى.
- - 12 وڭالتۋ ورتالىعىن سالۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەر پورتالىن جاڭارتۋ جوسپارلانۋدا.
پرەزيدەنتتٸڭ 2024 جىلى جٷزەگە اسىرۋدى جوسپارلاعان ەلەۋمەتتٸك باستامالارى
2024 جىلى جٷزەگە اسىرىلاتىن ەلەۋمەتتٸك باستامالارى تۋرالى پرەزيدەنت ٶزٸنٸڭ قازاقستاندىقتاردى جاڭا جىلمەن قۇتتىقتاۋى كەزٸندە ايقىن ايتقان بولاتىن. ونىڭ ايتۋىنشا, 2024 جىل بٸزدٸڭ ۇلتىمىزدىڭ دامۋىنىڭ شىرقاۋى ورىن الاتىن كەز بولادى.
ياعني, مىناداي ەلەۋمەتتٸك باستامالاردى نەگٸزدەپ وتىرعاندىعىن اڭعارۋىمىزعا بولادى:
1. حالىق سانىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى باستامالار. توقاەۆ قازاقستان حالقىنىڭ 20 ميلليون ادامعا جەتكەنٸن اتاپ ٶتتٸ, بۇل ەل ٷشٸن ماڭىزدى شەكارا مەن وڭ ديناميكانى بٸلدٸرەدٸ. ول بۇل فاكتٸنٸ مەملەكەتتٸڭ كٷشٸ مەن ٶركەندەۋٸمەن بايلانىستىرادى, سونىمەن قاتار باقىتتى وتباسىلاردى ەلدٸڭ ەل-اۋقاتىنىڭ نەگٸزٸ دەپ سانايدى.
2. بٸلٸم بەرۋ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى رەفورمالارى. پرەزيدەنت ازاماتتاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان وسى سالالارداعى ٸرٸ جوبالاردىڭ ٸسكە قوسىلۋىن اتاپ ٶتتٸ.
3. ەكونوميكالىق دامۋ جەنە ينۆەستيتسييالار تارتۋعا قاتىستى. توقاەۆ ميللياردتاعان دوللار شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار تارتۋ, جاڭا كەسٸپورىندار اشۋ جەنە جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ تۋرالى ايتادى. ول سونداي-اق ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ نەگٸزگٸ قوزعاۋشى كٷشٸ بولىپ سانالاتىن شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋدى اتاپ ٶتەدٸ.
4. سىبايلاس جەمقورلىققا بارسى كٷرەس جەنە زاڭسىز ساتىپ الىنعان اكتيۆتەردٸ قايتارۋ بويىنشا. پرەزيدەنت زاڭسىز ساتىپ الىنعان ەكونوميكالىق اكتيۆتەردٸ قايتارۋ جەنە وسى قاراجاتتى حالىقتىڭ يگٸلٸگٸنە, سونىڭ ٸشٸندە مەكتەپ قۇرىلىسىنا پايدالانۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىس تۋرالى حابارلايدى.
5. بٸلٸم بەرۋ مەن وزىق تەحنولوگييالاردى دامىتۋ. توقاەۆ جاساندى ينتەللەكتتٸ يگەرۋدٸ قوسا العاندا, وزىق بٸلٸم مەن جاڭا تەحنولوگييالارعا ۇمتىلۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كٶرسەتەدٸ.
6. پاتريوتتىق تەربيە مەن قۇندىلىقتار. پرەزيدەنت بٸر-بٸرٸنە قامقورلىق جاساۋعا, ٷلكەندەردٸ قۇرمەتتەۋگە جەنە بالالاردى قۇرمەت پەن جاۋاپكەرشٸلٸك رۋحىندا تەربيەلەۋگە شاقىرادى. ول وزىق ۇرپاقتىڭ ماقتانىشىن جەنە جاستاردىڭ جاسامپاز كٷشٸنە دەگەن سەنٸمٸن بٸلدٸرەدٸ.
7. ەلدەگٸ بەيبٸتشٸلٸك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ. توقاەۆ ەلدەگٸ كەلٸسٸمنٸڭ, بەيبٸتشٸلٸك پەن تۇراقتىلىقتىڭ, سونداي-اق مەملەكەتتٸلٸكتٸ ساقتاۋ جەنە وتاننىڭ ٶركەندەۋٸ ماقساتىندا بٸرلٸك پەن قاجىرلى ەڭبەكتٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كٶرسەتەدٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستامالارى قازاقستاننىڭ ەلەۋمەتتٸك ساياساتىنىڭ ٶزگەرۋٸنە ەسەر ەتتٸ. سونىمەن قاتار ەلەۋمەتتٸك ساياساتقا قاتىستى باستامالارى حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جەنە ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق جاعدايىنىڭ جاقسارۋىنا الىپ كەلۋدە.
2. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ساياسي رەفورمالارى
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ساياسي قادامدارىنا شولۋ جاساۋ ٶتە قيىن جۇمىستاردىڭ بٸرٸ سيياقتى, سەبەبٸ سٸزدٸڭ الدىڭىزدا ٸس-قيىمىل بارىسىن بارىنشا تيٸمدٸلٸكپەن بٸرنەشە جىل العا جوسپارلاعان جوعارى تەحنولوگييالىق جٷيە جۇمىس ٸستەپ تۇرعانداي سەزٸم پايدا بولادى. ەل حالقىنا ەربٸر پرەزيدەنتتٸك جولداۋدا تەز جٷزەگە اسىرىلاتىن جەنە كەيٸنگٸ رەفورمالار ٷشٸن نەگٸز بولاتىن ناقتى يننوۆاتسييالار بار. بۇل دەيەكتٸ تەسٸل بيلٸكتٸ دە, قوعامدى دا جۇمىلدىرادى, پرەزيدەنت تۋرالى جيناقىلىق پەن پرينتسيپشٸلدٸكتٸڭ سيمۆولى رەتٸندە ەسەر قالدىرادى. ەرينە, پرەزيدەنتتٸڭ سىرتقى كەلبەتٸن باعالاۋ سۋبەكتيۆتٸ, ٶيتكەنٸ ەلدٸڭ ارتىندا ماشينا ەمەس, ادام تۇر. الايدا قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنىڭ «ەڭسەرۋ» جەنە «جارىق پەن كٶلەڭكە» اتتى ەستەلٸكتەرٸنەن ونىڭ تاپقىر ەرٸ جاناشىر ساياساتكەر بولعانىن كٶرۋگە بولادى. پرەزيدەنتتٸڭ جٷزەگە اسىرعان ساياسي رەفورمالارىنا شولۋ:
2019 جىلى اتقارىلعان ساياسي رەفورمالار
2019 جىلى پرەزيدەنت توقاەۆ «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىن جارييالادى, وندا نەگٸزگٸ باعىت - مەملەكەت ازاماتتاردىڭ مٷددەسٸنە قىزمەت ەتۋٸ تيٸس.
پارلامەنتتٸك وپپوزيتسييانىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتەتٸن قوعامدىق-ساياسي ميتينگٸلەردٸ ٶتكٸزۋ ٷشٸن حابارلاما قاعيداتى ەنگٸزٸلدٸ.
پارتييالىق سايلاۋ تٸزٸمدەرٸندەگٸ ەيەلدەر مەن جاستار ٷشٸن ولاردىڭ ەلدٸ باسقارۋداعى ٶكٸلدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مٸندەتتٸ 30 پايىزدىق كۆوتا بەكٸتٸلدٸ.
2020 جىلى اتقارىلعان ساياسي رەفورمالار
2020 جىلى كوروناۆيرۋس ەپيدەميياسى كەزٸندە قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶزٸن شەشۋشٸ كٶشباسشى رەتٸندە كٶرسەتتٸ. اۋرۋدىڭ تارالۋىن بولدىرماۋ ٷشٸن ول تەز ارادا تٶتەنشە جاعداي ەنگٸزٸپ, ەۋرازييا ەلدەرٸندە العاشقىلاردىڭ بٸرٸ بولدى. سونىمەن بٸرگە, ول حالىققا ايتارلىقتاي قولداۋ كٶرسەتە باستادى: زەينەتاقىلار 10% يندەكستەلدٸ, جاستارعا كٶتەرمە قولداۋى بەرٸلدٸ, ال شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سالىقتى تولىعىمەن الىپ تاستادى.
2021 جىلى اتقارىلعان ساياسي رەفورمالار
2021 جىلى بٸر مانداتتى وكرۋگتەر بويىنشا سايلاۋدى ٸشٸنارا ٶتكٸزۋدٸ قامتيتىن ساياسي رەفورمالار ەنگٸزٸلدٸ, بۇل كانديداتتاردىڭ ٶزٸن-ٶزٸ ۇسىنۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بارلىق دەڭگەيدەگٸ ەكٸمدەرگە ساياسي پارتييالاردا قىزمەت اتقارۋعا تىيىم سالىندى, بۇل بيلٸكتٸڭ پارتييالىق مٷددەلەردەن تەۋەلسٸزدٸگٸنە ىقپال ەتەدٸ.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەستە كٶمەكتەسەتٸن مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ازاماتتارمەن جەنە بيزنەسپەن ٶزارا ٸس-قيمىلى ٷشٸن تسيفرلىق فورماتتى باسىمدىققا اينالدىرعان «ەدەپكٸ تسيفرلاندىرۋ» جوباسىنا باستاماشىلىق جاسالدى.
سونداي-اق سىبايلاس جەمقورلىق ەرەكەتتەرٸ ٷشٸن سوتتالعان ازاماتتاردى شارتتى تٷردە مەرزٸمٸنەن بۇرىن بوساتۋعا تىيىم سالىندى.
2022 جىلى اتقارىلعان ساياسي رەفورمالار
2022 جىل قازاقستانداعى ساياسي رەفورمالاردىڭ جاڭعىرۋ سەتٸنە جەتتٸ. سول كەزدە اتقارىلعان شارالارعا شولۋ رەتٸندە: قازاقستاندا كونستيتۋتسييانى ٶزگەرتۋ جٶنٸندەگٸ رەفەرەندۋم ارقىلى ساياسي جاڭعىرتۋ جٷرگٸزٸلدٸ. نەگٸزگٸ ٶزگەرٸستەرگە بٸر رەت جەتٸ جىلدىق پرەزيدەنتتٸك مەرزٸم ەنگٸزۋ, ەرتٷرلٸ بيلٸك ينستيتۋتتارى اراسىندا ٶكٸلەتتٸكتەردٸ قايتا بٶلۋ, «سۋپەرپرەزيدەنتتٸك» رەسپۋبليكا مەرتەبەسٸنەن باس تارتۋ, پرەزيدەنتكە پارتييالارعا مٷشە بولۋعا جەنە تۋىستارىنىڭ مەملەكەتتٸك لاۋازىمدارعا ورنالاسۋىنا تىيىم سالۋ كٸردٸ. سونداي-اق, جەردٸڭ, سۋدىڭ جەنە جەر قويناۋىنىڭ قازاقستان حالقىنا تيەسٸلٸ ەكەندٸگٸ تۋرالى باپ بەكٸتٸلدٸ, ال كونستيتۋتسييالىق سوت 1995 جىلى تاراتىلعاننان كەيٸن قالپىنا كەلتٸرٸلدٸ.
2023 جىلى اتقارىلعان ساياسي رەفورمالار
2023 جىلى قازاقستاندا اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەر مەن اۋداندىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ ەكٸمدەرٸن, سودان كەيٸن اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ باسشىلارىن سايلاۋ ەنگٸزٸلدٸ. مەملەكەتتٸك جەنە كۆازيمەملەكەتتٸك قۇرىلىمداردى قوعامدىق باقىلاۋ تۋرالى زاڭ دا قابىلداندى. بۇدان باسقا, داۋىستاردىڭ شەكتٸ مەنٸن ەڭسەرۋ كەزٸندە مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ قاراۋى ٷشٸن مٸندەتتٸ ونلاين-پەتيتسييالار ينستيتۋتى ەنگٸزٸلدٸ.
ال 2024 جىلى قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنىڭ ساياسي رەفورمالارىنىڭ باعىتى قانداي بولاتىندىعى ونىڭ Egemen Qazaqstan-عا بەرگەن سۇحباتىنان كٶرۋگە بولادى. ياعني, Egemen Qazaqstan گازەتٸنە بەرگەن سۇحباتىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستانداعى ماڭىزدى ساياسي رەفورمالاردى تالقىلادى. كونستيتۋتسييالىق ٶزگەرٸستەر سىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋعا جەنە ەلدٸڭ بولاشاق دامۋى ٷشٸن بەرٸك قۇقىقتىق ٸرگەتاس قۇرۋعا باعىتتالعان. كٶپپارتييالىق سايلاۋ ەنگٸزٸلدٸ, پارلامەنتتٸك باقىلاۋ نىعايتىلدى, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەس جەنە زاڭسىز كاپيتالدى قايتارۋ تۋرالى زاڭدار قابىلداندى. پرەزيدەنت سونداي-اق دەموكراتييالىق قايتا قۇرۋ ٷشٸن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعى مەن بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتٸپ, بۇرىنعى جٷيەگە ورالۋدىڭ مٷمكٸن ەمەستٸگٸن ايتتى.
قورىتىندىلاي كەلە, قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستامالارى مەن رەفورمالارىنىڭ ۇلتتىڭ جالپى ەل-اۋقاتىن جاقسارتۋ جولىندا وڭ نەتيجە بەرگەندٸگٸن كٶرەمٸز. ونىڭ ستراتەگييالىق باسشىلىعى ەل ٸشٸندە دە, ودان تىس جەرلەردە دە بەيبٸتشٸلٸكتٸ, تۇراقتىلىقتى جەنە ٶزارا تٷسٸنٸستٸكتٸ نىعايتۋعا ىقپال ەتتٸ. ەلەۋمەتتٸك باستامالارى شەشٸمٸ تابىلماي كەلە جاتقان ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار مەسەلەلەردٸ قامتىپ, حالىقتىڭ ەلەۋەتٸن جاقسارتۋعا ىقپالداستى. مەملەكەتتٸك ساياسات شەڭبەرٸندە جاسالعان جۇمىستار حالىق پەن مەملەكەتتٸ باسقارۋشىلار اراسىندا بايلانىستى ورناتىپ, پرەزيدەنتتٸڭ جىل سايىنعى حالقىنا جولداۋى, ۇلتتىق قۇرىلتايدى جانداندىرۋ, باسقا دا ساياسي باستامالارى مەملەكەتٸمٸزدٸ جاڭا دامۋدىڭ باستاۋىنا الىپ كەلدٸ.
