«بەرمەسە دە باي جاقسى, جەمەسەڭ دە ماي جاقسى» دەيدٸ قازاق. ٶزٸڭدە بولماسا دا, ەلٸڭدە بولسىن, «ەلدە بولسا, ەمەرسٸڭ» دەگەن دە سٶز بار. سول ايتقانداي ٶزٸمٸزدە بولماسا دا بانكتەردە وتانداستارىمىزدىڭ دوللارلىق دەپوزيتٸ كٶپ بولعانىن قالايمىز. ٶيتكەنٸ, دٷنيەنٸڭ بەرٸ دوللارمەن كەلەدٸ. سىرتتان ەكەلٸنەتٸن ساپالى دٷنيەنٸڭ بەرٸ سونىڭ ارقاسىندا كٸرٸپ جاتىر. قالاساق تا, قالاماساق تا دوللاردىڭ ارقاسىندا دٷكەندەرٸمٸز تولىپ, دٷنيەلەرٸمٸز تٸرەلٸپ تۇر.
ال تەڭگەگە… قانشا جاقسى كٶرسەك تە وعان شەتتەن تٷك تە الا المايسىڭ. بٸز تٷگٸل رەسەيٸڭ دە سولاي. سوڭعى كەزدە ولار دەدوللاريزاتسييا جٷرگٸزەمٸز, ياعني دوللاردى اينالىستان شەتتەتەمٸز دەپ كٷشەنە باستاپ ەدٸ, دٷكەندەرٸندە ساپالى تاۋارلار ازايىپ كەتتٸ. بٸزدە دە سولاي بولىپ بارادى. اقىر اياعى ساپالى تۇرمىستىق حيمييا بۇيىمدارى, ٸش كيٸمدەر, بالالاردىڭ ويىنشىعى ت.س.س. بەرٸنٸڭ رەسەي مەن قىتايدا ولاق قولداردان شىققان ساپاسىز, سەنسٸز تٷرلەرٸ عانا قالىپ بارادى. وسىنىڭ بەرٸ قالتاڭدا اقشاڭ بولسا دا دٷكەننەن تٷك تاپپايتىن (ساپالى دٷنيە دەگەن ماعىنادا) كەڭەستٸك كەڭكەلەستٸك زاماندى كٶزٸڭە ەلەستەتە باستادى.
2016 جىلدىڭ باسىنا دەيٸن قازاقستاندىقتاردىڭ دوللارلىق دەپوزيتتەرٸ تەڭگەگە شاققاندا 7 تريلليون 187 ملرد. ەكەن. الايدا, رەسەيدەن قالمايمىز دەپ «دەدوللاريزاتسييا» جٷرگٸزە باستاعان ۇلتتىق بانكتىڭ ولاق ساياساتىنىڭ كەسٸرٸنەن ٷستٸمٸزدەگٸ جىلدىڭ تٶرت ايىندا عانا دوللاردىڭ دەپوزيتتەگٸ ٷلەسٸ 80 پايىزدان 71 پايىزعا دەيٸن تٶمەندەپ كەتٸپتٸ. بۇل 434 ملرد. تەڭگەگە جۋىق دوللاردى حالىق دەپوزيتتەن الىپ, شەتكە ەكەتتٸ دەگەن سٶز. سٶيتٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ بانك جٷيەسٸ اي سايىن 100 ملرد. تەڭگەگە جۋىق رەسۋرسىن جوعالتقان. وسىنىڭ بەرٸ دەدوللاريزاتسييانىڭ كەسٸرٸنەن دوللاردىڭ دەپوزيتتٸك ٶسٸمٸن جىلىنا 2 پايىزعا دەيٸن تٷسٸرٸپ تاستاعاننىڭ كەسٸرٸ. ال كٶپتەگەن شەتەلدەردە ول 6 پايىزعا دەيٸن بارادى. ەندەشە كٶزٸ اشىق حالىق دوللارىن قازاقستاندا ساقتاپ قايتسىن, قايتارىپ الىپ, شەتەلدٸڭ بانكتەرٸنەن دەپوزيت اشقان. نەتيجەسٸندە قازاقستاندىقتاردىڭ ەركٸن اينالاتىن ۆاليۋتالارى شەتەلدٸكتەرگە قىزمەت ەتٸپ, سولاردىڭ قازىناسىن تولتىرۋدا.
وسىنى ايتىپ قازاقستاننىڭ حالىقتىق كوممۋنيستٸك پارتيياسىنىڭ (قحكپ) پارلامەنت مەجٸلٸسٸندەگٸ فراكتسيياسى دابىل كٶتەردٸ. كاپيتال ەلەمٸنٸڭ سيمۆولىنا اينالعان دوللارعا جان-تەنٸمەن قارسى شىعۋعا تيٸستٸ كوممۋنيستەردٸڭ ٶزٸ ونى اراشالاۋ كەرەكتٸگٸن ايتىپ, ۇلتتىق بانك تٶراعاسى د.اقىشەۆتٸڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى. ونى جارييالاعان بانك سالاسىنىڭ قۇيتىرقىلىعىن جاقسى بٸلەتٸن دەپۋتات ايقىن قوڭىروۆ. وسى تەندەنتسييا ساقتالاتىن بولسا, ٶزٸنٸڭ ەسەبٸ بويىنشا, الداعى ۋاقىتتا تاعى دا 1 تريلليون تەڭگەدەي دوللار قازاقستاندىق بانك جٷيەسٸنەن جىلىستاۋى مٷمكٸن. سوندىقتان تيٸستٸ شارا قولدانۋ كەرەك, دەيدٸ ول.
دوللارسىز قادام باسا المايتىن جاھاندانۋ دەۋٸرٸندە ونى تۇقىرتامىن دەۋدٸڭ ٶزٸ جاقسىلىققا اپارمايتىنىن ۇلتتىق بانك ۇعىنۋى كەرەك ەدٸ-اۋ…
سەرٸك ەلەۋ, ساراپشى
ۇلت پورتالى
