بٷگٸندە ديماش قۇدايبەرگەن ەسٸمٸ ەل اۋزىندا, قازاق بٸتكەننٸڭ سٷيسٸنە, شاتتانا, رۋحتانا ەڭگٸمەلەيتٸن باستى كەيٸپكەرگە اينالدى. ديماش ٶز ٶنەرٸمەن ميللياردقا جۋىق قىتاي حالقىن عانا ەمەس, تٶرتكٷل دٷنيەنٸڭ ٶنەرسٷيەر قاۋىمىنا تاڭداي قاققىزدى. «ازييانىڭ ٷزدٸك ەنشٸسٸنٸڭ» دابىلى قارت قۇرلىق تٷگٸلٸ مۇحيتتىڭ ارعى بەتٸندەگٸ الىپ ەلدٸڭ جۇرتىنا دەيٸن جەتتٸ. جەتكەنٸ ەمەي نەمەنە, نيۋ-يورك كٶشەلەرٸندە الاش وعىلانىنىڭ بەينەسٸ مەنمۇندالاپ تۇرسا! قازاقتىڭ ەنشٸلٸك قابٸلەتٸنٸڭ قۇدٸرەتٸن ميللياردقا تانىتقان ديماشتىڭ ٶمٸرٸندەگٸ سوڭعى ٶزگەرٸستەر تۋرالى بٸلگٸسٸ كەلەتٸندەر كٶپ-اق. جانكٷيەرلەر عانا ەمەس, جۋرناليست بٸتكەن ەنشٸنٸڭ جولىن تورۋىلداپ جٷر دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس. الايدا, ەزٸرگە ديماش قۇدايبەرگەننەن سۇحبات الۋ مٷمكٸن ەمەس. سول سەبەپتٸ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸ تٸلشٸسٸنٸڭ ساۋالدارىنا بۇل جولى ەنشٸنٸڭ مەنەدجەرٸ الپامىس شاريموۆ جاۋاپ بەرەدٸ.
– ديماش نەگە سۇحبات بەرە المايدى? ۋاقىتى سونشالىقتى تىعىز با?
– مەسەلە ۋاقىتتىڭ تىعىزدىعىندا ەمەس, حالىقارالىق بايقاۋدىڭ, «حۋنان» تەلەارناسىنىڭ تالابىنا قاتىستى. ديماش بايقاۋ اياقتالعانشا سۇحبات بەرە المايدى. بۇل ونىڭ كەلەسٸ كەزەڭدەرگە جوعارى دەڭگەيدە دايىندالۋىنا ەشتەڭە كەدەرگٸ بولماۋى ٷشٸن جاسالعان. ٶيتكەنٸ, ديماشتان سۇحبات العىسى كەلەتٸن جۋرناليستەردٸڭ قاراسى قالىڭ, ەنشٸ ولاردىڭ ساۋالدارىنا بايقاۋ اياقتالعان سوڭ عانا جاۋاپ بەرەدٸ. ەزٸرگە بۇل مٷمكٸن ەمەس.
– ديماش شىعارماشىلىعىن شەتەلدە جالعاستىرۋى مٷمكٸن بە? سٸز قالاي ويلايسىز?
– قازاق ەلٸن ەلەمگە تانىتىپ, قازاق ەندەرٸن ەلەمدٸك دەڭگەيگە شىعارۋ ٷشٸن ديماشقا الداعى ۋاقىتتا شەتەلدە ەڭبەك ەتۋگە تۋرا كەلۋٸ دە مٷمكٸن. ەزٸرگە ناقتى ەشتەڭە ايتا المايمىن.
– بايقاۋدىڭ اياقتالۋىنا دا از ۋاقىت قالدى. ديماشتىڭ ودان كەيٸنگٸ شىعارماشىلىق جوسپارى تۋرالى نە ايتاسىز? – الداعى جوسپارىمىزدىڭ بەرٸن جارييا ەتە المايمىز. دەگەنمەن, قازٸردٸڭ ٶزٸندە ديماشقا ەۋروپا, امەريكا, ازييا ەلدەرٸنٸڭ ٷلكەن ساحنالارىندا ەن سالۋ تۋرالى ۇسىنىستار تٷسٸپ جاتىر. شەت مەملەكەتتەردٸڭ الىپ ساحنالارىندا ديماشتىڭ ٶنەر كٶرسەتۋٸ الداعى ۋاقىتتىڭ ەنشٸسٸندە دەپ ايتار ەدٸم. اللا قالاسا, ديماشتىڭ ەلەمدٸك تۋرنەسٸ استانا قالاسىنان باستالماق. 27 ماۋسىم كٷنٸ «استانا ارەنادا» كونتسەرت ٶتەدٸ دەپ جوسپارلانۋدا. وعان دەيٸن ديماشتىڭ ەن البومى جارىققا شىعادى. بايقاۋمەن قاتار, قازٸر سول كەشكە دە قىزۋ دايىندىق جٷرٸپ جاتىر. بۇل كەشتٸڭ قۇرمەتتٸ قوناعى بولۋعا ەيگٸلٸ ەنشٸ لارا فابيان دا كەلٸسٸم بەرگەنٸنەن قالىڭ جۇرتشىلىق حاباردار.
– فينالدىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸندە ەنشٸلەر دۋەتپەن ەن سالادى. وسىعان وراي جانكٷيەرلەر اراسىندا ديماش لارا فابيانمەن بٸرگە ەن شىرقايدى ەكەن دەگەن ەڭگٸمە بار...
– ديماش فينالدىڭ بٸرٸنشٸ كەزەڭٸندە يتالييا تٸلٸندە ەن سالىپ, ەكٸنشٸ كەزەڭٸنە ٶتتٸ. ەكٸ اقتىق سىننىڭ باعالارى قوسىلىپ, قورىتىندىسى جارييالانادى. ديماش قىتاي ەنشٸسٸمەن دۋەت ورىندايدى. ەزٸرگە ونىڭ كٸم ەكەنٸ بەلگٸسٸز. جاقىن ارادا ونى ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر ارقىلى حابارلايتىن بولامىز.
– كٶپشٸلٸك ديماشتىڭ دجەكي چانمەن كەزدەسۋٸ تۋرالى ەلٸ تامسانا ايتادى. سول كەزدەسۋ تۋرالى ەڭگٸمەلەپ بەرسەڭٸز.
– دجەكي چان – ديماشتىڭ سٷيٸكتٸ اكتەرٸ. قىتايداعى كٶمەكشٸ قىز دجەكي چاننان حابار كەلگەنٸن جەتكٸزٸپ: «ونىمەن ەرتەڭ ساعات بٸردە كەزدەسەسٸزدەر», دەدٸ. دجەكي چان تەلەارنادان ديماشتىڭ ەن شىرقاعانىن كٶرٸپ, ونىمەن بەيجٸڭدە كەزدەسكٸسٸ كەلەتٸنٸن جەتكٸزٸپتٸ. اكتەردٸڭ بۇيىمتايىن ەستٸگەن بٸز سەنەر-سەنبەسٸمٸزدٸ بٸلمەي, قاتتى قۋاندىق. ەسبول اتتى تانىس اعايىمىزدىڭ كٶمەگٸمەن ٸلە-شالا ٷرٸمجٸدەن ۇلتتىق شاپان مەن دومبىرا الدىردىق. دجەكي چانمەن كەزدەسۋ بارىسىندا مەن ديماشتىڭ بالا كٶڭٸلٸن, شىنايى بەينەسٸن كٶردٸم. ول شىن مەنٸندە ەرەكشە بٸر كٶڭٸل-كٷيدٸ باستان كەشتٸ. ال دجەكي ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ اكتەر بولسا دا, ٶتە قاراپايىم ەكەن. اتاقتى اكتەر ديماشقا ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ ەنشٸ بولۋعا لايىقتى ەكەندٸگٸن بٸلدٸرٸپ, ٶزٸنٸڭ اقىل-كەڭەسٸن بەردٸ. ەلەمگە ەيگٸلٸ ٸرٸ تۇلعانىڭ ديماشقا ٸزگٸ تٸلەگٸن ايتقانى بٸزدٸ ەرەكشە تەبٸرەنتتٸ. دجەكي چان ديماشقا ەكسكليۋزيۆتٸ كٷرتەشە مەن ەلەم بويىنشا ٶزٸنٸڭ تەك ەكٸ جٷز دوسىنا ارناپ شىعارعان ەكسكليۋزيۆتٸ ەن تىڭداۋ قۇرىلعىسىن سىيلادى. ەكەۋٸ بٸر-بٸرٸمەن شىعارماشىلىق بايلانىستا بولاتىنى تۋرالى ۋەدەلەسٸپ, قول الىستى. بۇل ديماشقا كٶرسەتٸلگەن ٷلكەن قۇرمەت دەپ ويلايمىن.
– ديماش «دايديداۋدى» ايتقان كٷنٸ ساحنا سىرتىنداعى اتموسفەرا قانداي بولعانىن ايتا الاسىز با?
– مەن بۇل كٷنٸ ديماشتىڭ قالاي قوبالجىعانىن, ەندٸ ورىنداپ بولعان سوڭ كٶزٸنە جاس العانىن ايتقان بولاتىنمىن. كەيبٸرەۋلەر سونىڭ الدىندا ديماش ناعىز قازاق بولسا, نەگە بٸرٸنشٸ كەزەڭنەن باستاپ قازاق تٸلٸندە ەن سالمادى دەگەن ەدٸ. ديماش قازاقتى تانىتۋ ٷشٸن الدىمەن ٶزٸن تانىتۋى كەرەك بولدى. ول ميلليونداعان اۋديتورييانى جاۋلاپ العاننان كەيٸن عانا قازاقشا ەن سالدى. بٷگٸنگٸ تاڭدا بٸزگە فرانتسييادان, شۆەتسييادان, ازييانىڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸنەن جانكٷيەرلەر «دايديداۋدى» ايتقان ۆيدەولارىن جٸبەرٸپ جاتىر. سول كٷنٸ قازاق ۇلتتىق ٶنەر اكادەميياسىنىڭ رەكتورى ايمان مۇساحودجاەۆا ديماشتىڭ جاندى داۋىستا ەن سالۋىنا مٷمكٸندٸك جاساپ, قازاقستاننان ديماشپەن بٸرگە وقيتىن دوستارىن ارنايى جٸبەردٸ. قىتايعا ولاردى تۇرار ەلٸپباەۆ پەن مايرا ٸليياسوۆا باستاپ كەلدٸ. قازاقتاردى ەرەكشە ساعىنىپ جٷرگەن ديماش ەكەۋمٸزگە بۇل ٷلكەن دەمەۋ, رۋح بەرەر قولداۋ بولدى. ديماش سول كٷنٸ «اداي» كٷيٸ ارقىلى قازاقتىڭ كٷي ٶنەرٸنٸڭ قۇدٸرەتٸن دە پاش ەتتٸ. جانكٷيەرلەر قالاي قابىلداعانىن ٶزدەرٸڭٸز دە كٶردٸڭٸزدەر. بارلىعى ورىندارىنان تۇرىپ قول سوققانى بارشامىزدى ايرىقشا تولقىتتى.
– قىتايدىڭ قازاقستانداعى ەلشٸسٸ ديماش ارقىلى قىتاي قازاقستاندى كەڭٸنەن تانىپ جاتىر دەدٸ. وقيعا ورتاسىندا جٷرگەن ادام رەتٸندە نە ايتار ەدٸڭٸز?
– ەلشٸنٸڭ پٸكٸرٸمەن تولىقتاي كەلٸسەمٸن. قازٸردٸڭ ٶزٸندە «حۋنان» تەلەارناسىندا قازاقشا بٸلەتٸن التى اۋدارماشى بار. بٸزدٸ قازاق اۋدارماشىسىمەن قارسى الادى. سوندىقتان ديماش قىتاي جۇرتىنا قازاق تٸلٸن دە, قازاقتىڭ بولمىسىن دا جان-جاقتى تانىتىپ جاتىر دەپ نىق سەنٸممەن ايتا الامىن. «حۋنان» تەلەارناسى – حۋنان پروۆينتسيياسىنان تاراعانىمەن, بٷكٸل قىتايدى جٷز پايىز قامتيتىن اۋقىمدى تەلەارنا. ال I am a singer – بۇل ارناداعى ەڭ رەيتينگٸ جوعارى جوبالاردىڭ بٸرٸ. وسى جوبا ديماشتى قىتاي ەلٸنە تانىتسا, ٶز كەزەگٸندە ديماش تا اتالعان بايقاۋدى شەتەلدەرگە تانىتتى دەۋگە بولادى. سەبەبٸ, ول اعىلشىن, ورىس, فرانتسۋز, يتاليان تٸلدەرٸندە ەندەر شىرقادى. اتالعان تٸلدەردە ەن تىڭدايتىنداردىڭ قاراسىن ەسەپتەي بەرٸڭٸز. بايقاۋدىڭ تانىمال بولۋىنا قوسىلعان بۇل دا بٸر ٷلكەن ٷلەس. قىتايدا بٷگٸن ديماش پەن قازاقستان قازٸر ەگٸز ۇعىمعا اينالدى. مەن مۇنى ٶز كٶزٸممەن كٷن سايىن كٶرٸپ جٷرمٸن. قازاقستاننان ەكەنٸمدٸ ايتسام, جۇرت سەندەردە ديماش دەگەن ەنشٸ بار عوي دەيدٸ. ديماشتى قازٸر قىتايدىڭ توقسان پايىزى بٸلەدٸ دەسەم, ٶتٸرٸك بولماس.
– ديماش قازاقشا ەن ورىنداعان سوڭ, قىتايلىق جانكٷيەرلەردٸڭ قازاقتىڭ ويۋ-ٶرنەگٸ مەن دومبىراسىنا دەگەن قىزىعۋشىلىقتارى ارتا تٷستٸ دەگەنٸ قانشالىقتى شىندىققا سايادى?
– راس. جانكٷيەرلەرٸ ديماش ساحناعا كيٸپ شىققان كيٸمدٸ كيگٸسٸ, ونىڭ قولىنداعى زاتتاردى ۇستاعىسى كەلەدٸ. ديماش «دايديداۋدى» ايتقانداعى كيٸمٸ دە ەرەكشە تانىمال بولدى. ول ٶتە سەتتٸ وبرازعا اينالدى. كيٸمدٸ ايمان مۇساحودجاەۆانىڭ ىقپالىمەن قازاق ۇلتتىق ٶنەر اكادەميياسى تٸگٸنشٸلەرٸ تٸگٸپ بەرگەن ەدٸ. جاقىندا قىتايدا ديماشتىڭ بەينەسٸمەن كومپيۋتەرلٸك ويىندار شىعا باستايدى. وندا دا ديماش كٶرەرمەندەرٸمەن «دايديداۋدى» سالعان بەينەسٸمەن جٷزدەسەدٸ. قازٸر قىتايدا قازاقتىڭ دومبىراسىنا عانا ەمەس, بارلىق ۇلتتىق اسپاپتارىنا دەگەن ايرىقشا قىزىعۋشىلىق بايقالادى. جانكٷيەرلەر ولاردى زەرتتەپ, قىتاي تٸلٸنە اۋدارىپ, جارييالاپ جاتىر. ەۋروپادان دا جۋرناليستەر ارنايى حابارلاسىپ, سۇراستىرعاندار بولدى.
– قىتاي باسىلىمدارى ديماش قاتىسقان جارنامالىق شارانىڭ كٶرسەتٸلٸمٸ رەكورد جاسادى دەپ جازىپتى. ول قانداي شاراعا قاتىسقان ەدٸ?
– ديماش قازٸر كٶپتەگەن برەندتەرمەن جۇمىس جاساۋدا. شانحايدا ديماش قاتىسقان Swiss پەن Ferrari كومپانييالارى ۇيىمداستىرعان شارانى تٸكەلەي ەفيردەن 54 ميلليوننان اسا ادام تاماشالاپتى. ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ولاردىڭ تاريحىنداعى رەكوردتىق كٶرسەتكٸش ەكەن. وسى شارا بارىسىندا ديماشقا «سٷيٸكتٸ كٸتابىڭ قانداي?» دەگەن سۇراق قويىلدى. ديماش «اباي جولى» تۋرالى ايتىپ بەردٸ. سودان كەيٸن «اباي جولىنىڭ» قىتاي تٸلٸندەگٸ نۇسقاسىنىڭ ساتىلىمى دا كٷرت ارتتى. جانكٷيەرلەر «ديماش وقىعان كٸتاپتى بٸز دە وقۋىمىز كەرەك» دەپ جازىپ جاتىر.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راحمەت.
ەڭگٸمەلەسكەن گٷلنۇر قۋانىشبەكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸ
