«تەۋەكەلسٸز, تالاپسىز مال تابىلماس» دەگەندەي, كەز كەلگەن كەسٸپتٸ تەۋەكەلسٸز جٷرگٸزۋ مٷمكٸن ەمەس. بارلىق كەسٸپ ەرتە مە, كەش پە ەرتٷرلٸ فورماداعى قاۋٸپپەن بەتپە-بەت كەلەدٸ. جالپى قاۋٸپ پەن تەۋەكەل اتاۋلىنى وپەراتسييالىق جەنە ستراتەگييالىق دەپ بٶلۋگە بولادى. ەگەر سٸزدٸڭ قۇرعان كومپانيياڭىز ٶز جٷرٸسٸنەن جاڭىلماي قۇندىلىقتار ٶندٸرۋدٸ جالعاستىرعى كەلسە, قاۋٸپتەردٸ تيٸمدٸ باسقارۋدى ٷيرەنۋٸ كەرەك.
وپەراتسييالىق قاۋٸپكە رەسۋرستاردىڭ ازايۋى, جۇمىس جٷيەسٸنٸڭ بۇزىلۋى مەن تۇتىنۋشىلاردىڭ شاعىم تٷسٸرۋٸ سيياقتى كٷندەلٸكتٸ بيزنەس پروتسەستەردە كەزدەسەتٸن اقاۋلاردى جاتقىزامىز. وعان قوسا قۇرال-جابدىقتاردىڭ ٸستەن شىعۋى, شيكٸزات كانالدارىنىڭ جابىلۋى, ۇرلىق, جۇمىسكەرلەردٸڭ كەتۋٸ, دەرەكتەردٸڭ جوعالۋى, باسشىلىققا باعىنباۋ, كيبەر شابۋىلدار, IT جٷيەسٸندەگٸ اقاۋلار دا وسى تٸزٸمدٸ تولىقتىرادى.
سوڭعى كەزدە الدىڭعى قاتارلى ۇيىمدار دەرەكتەردٸ ساراپتاۋ ەدٸسٸمەن (data science) وپەراتسييالىق قاۋٸپتٸ ازايتۋدى جولعا قويعان. مىسالى, وقىتۋ ماشيناسى كەلە جاتقان قاۋٸپتٸ ەسكەرتٸپ, ونىڭ الدىن الاتىن شارالاردى جاساۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
ال ستراتەگييالىق قاۋٸپتەر نارىقتاعى شارتتار مەن قاجەتتٸلٸكتەرگە ۋاقىتىلى جاۋاپ قايتارا الماعان كەزدە پايدا بولادى. بۇل كليەنتتەردٸڭ قالاۋى ٶزگەرگەن كەزدە, زاڭنامالارداعى تولىقتىرۋلار مەن جاڭا تەحنولوگييالار پايدا بولعاندا, بەسەكەلەستٸك پەن نارىقتاعى اۋىس-تٷيٸستٸ جاتقىزا الامىز. ونداي قاۋٸپتٸڭ تيگٸزەر ەسەرٸ ٶتە تەرەڭ جەنە ۇيىم جۇمىسىنا ايتارلىقتاي زييان تيگٸزەدٸ. ەدەتتە, اتقارۋشى ديرەكتورلار مۇنداي قاۋٸپتٸ ٶزدەرٸنٸڭ تەجٸريبەسٸ مەن ٸشكٸ تٷيسٸكتەرٸنە سٷيەنٸپ شەشۋگە تىرىسادى. دەگەنمەن, دەرەكتەردٸ ساراپتاۋ ەدٸسٸ اتالمىش قاۋٸپتٸڭ الدىن الىپ, تيٸمدٸ باسقارۋ ٷشٸن پايدالى قۇرال سانالادى.
وسى ماقالادا مەن ٶز سالاسىنىڭ كٶشباسشىسى سانالاتىن ٷش كليەنتٸمنٸڭ دەرەكتەردٸ ساراپتاۋ ەدٸسٸ ارقىلى ستراتەگييالىق قاۋٸپتٸ قالاي باسقارعانىن بٶلٸسكٸم كەلەدٸ:
ەلەمنٸڭ تەحنولوگييا ٶندٸرٸسٸ الدا بولاتىن تەحنولوگييالىق ٶزگەرٸستەرگە دايىن بولعىسى كەلەدٸ. بٷگٸنگە دەيٸن بٸرنەشە مىڭداعان تەحنولوگييا تٷرلەرٸ سىناقتان ٶتٸپ, كٶپشٸلٸگٸ كٶشكە ٸلەسە المادى. تەك تاڭداۋلىلاردىڭ عانا باعى جانىپ, ترانسفورماتسييالىق تەحنولوگيياعا اينالدى. دەر كەزٸندە قاجەتتٸ تەحنولوگيياعا ينۆەستيتسييا جاساعان ۇيىمدار نارىقتا العا شىقسا, تەحنولوگييانى مەڭگەرە الماعاندار ارتتا قالادى.
اتقارۋشى ديرەكتورلار بيزنەس اناليتيكتەردٸ تىڭداعاننان گٶرٸ, ينتەللەكتۋالدى باقىلاۋ جٷيەلەرٸمەن جابدىقتالعان جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ لاندشافتىن زەرتتەۋدەن ٶتكٸزٸپ, ەكٸ ٷش جىلدان كەيٸن كٸمنٸڭ وزا شاباتىنىن بولجاپ بەرە الادى. بۇل جٷيەلەر «كومپيۋتەرلٸك سانامەن» جابدىقتالىپ, تەحنولوگيياعا قاتىستى دەرەكتەردٸ جٸلٸكتەپ شاعىپ, قاجەتتٸ سيگنالداردى بٶلٸپ العان سوڭ, قانداي تەندەنتسييالاردىڭ العا شىعاتىنىن انىقتايدى. بۇل بولجامدار ٶز كەزەگٸندە كومپانييالار ٷشٸن قانداي تەحنولوگييالىق جاڭالىقتارعا ينۆەستيتسييا قۇيۋ كەرەكتٸگٸنە جول كٶرسەتەدٸ.
تاماق پەن سۋسىن (F&B) ٶنەركەسٸبٸندەگٸ الپاۋىت كومپانييا نارىقتاعى ٷلەسٸنەن ايىرىلماۋ ٷشٸن, بٸرەگەي ينگرەديەنتتەر مەن يننوۆاتسييالىق ٶنٸمدەر ۇسىناتىن جاس ستارتاپتار تۋرالى دەرەكتەردٸ ساراپتايدى. ولاردىڭ بەسەكەلەستەرٸ ەرتٷرلٸ دەڭگەيدە تابىسقا جەتكەن ٶنٸمدەر ۇسىنعان بولاتىن. الپاۋىت فيرمالار ٶزدەرٸنٸڭ جاڭا تاۋارلارىن نارىققا تانىستىرار الدىندا, ٶزگەلەردٸ دە جٷيەلٸ تٷردە باقىلاپ وتىرۋى كەرەك.
نارىقتاعى بارلىق ترەندتەردٸ مۇقييات ساراپتامادان ٶتكٸزۋ ارقىلى بولاشاق كليەنتتەردٸڭ قالاۋىن جازباي تاۋىپ, سوعان ساي ٶنٸمدەر شىعارادى. بۇدان تٷسٸنەتٸنٸمٸز, جاڭا ٶنٸم شىعارۋ ٷشٸن سول سالاداعى دەرەكتەر بازاسىن سٷزٸپ بارىپ قانا شەشٸم قابىلداۋ كەرەك. وسى ەدٸسپەن بٸر كومپانييا ستراتەگييالىق قاۋٸپتٸڭ الدىن الىپ قويماي, ميلليارد دوللارلىق مٷمكٸندٸكتٸ قولعا تٷسٸرگەن ەكەن.
ترانسپورتتىق كومپانييا ەكونوميكالىق تولقۋلاردىڭ ٶز بيزنەسٸنە تيگٸزەتٸن ەسەرٸن تٷسٸنگٸسٸ كەلەدٸ. ەكونومەتريكالىق مودەل جٷيەسٸ ەر ەلدەگٸ تۇتىنۋشىلاردىڭ تالاپتارىن كٶرسەتەدٸ, بۇل ٶز كەزەگٸندە يمپورت پەن ەكسپورتقا ەسەر ەتەدٸ. نەتيجەسٸندە ەر ايماقتاعى ترانسپورتتاۋ قىزمەتٸنە وڭ نەمەسە تەرٸس ەسەر ەتەدٸ. «كومپيۋتەرلٸك سانا» جاعىمدى نەمەسە جاعىمسىز ەكونوميكالىق ستسەنارييلەردٸ ساراپتاۋ ارقىلى, كليەنت قىزمەتٸندەگٸ پايدا بولاتىن جاڭا تالاپتاردى انىقتايدى. سول ارقىلى كومپانييا شتاتتى ۋاقىتىلى قىسقارتىپ, جوسپارلانباعان شىعىنداردىڭ الدىن الادى.
جوعارىداعى مىسالداردان كٶرگەنٸمٸزدەي, ستراتەگييالىق قاۋٸپتەر ستراتەگييالىق مٷمكٸندٸكتەرگە تەڭەسەدٸ. ولاردى انىق پروبولەما دەپ ايتا الماسپىز, سەبەبٸ وندا كٶپتەگەن بەلگٸسٸزدٸك بار. ال مٷمكٸندٸكتەردٸ پايدامىزعا شەشٸپ, شىعىنداردى ازايتۋ ٷشٸن, كومپانييالار قاۋٸپتٸ جٷيەلٸ تٷردە باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرۋى كەرەك. قانداي پروتسەسس بولماسىن, دەرەكتەردٸ ساراپتاۋ ەدٸسٸ ستراتەگييادىق قاۋٸپتەر مەن مٷمكٸندٸكتەردٸ باسقارۋعا كٶمەكتەسەرٸ انىق.
ماقالانىڭ تٷپنۇسقاسى: forbes.com
