مەجٸلٸستٸڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتات بەرٸك دٷيسەنبينوۆ ۇن ەكسپورتى مەسەلەسٸنە قاتاستى ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸگٸنە ساۋال جولدادى دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, «اق جول» پارتيياسىنا قازاقستان استىقتى قايتا ٶڭدەۋشٸلەر وداعى باستاعان ۇن ٶندٸرۋ سالاسىنىڭ كٶپتەگەن كەسٸپكەرلەرٸ قول قويعان ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸگٸنٸڭ ۇن ٶنٸمٸن بيرجالىق تاۋارلاردىڭ قاتارىنا قوسقان شەشٸمٸنە بايلانىستى ٷندەۋ حاتى كەلٸپ تٷستٸ. حاتتا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ساۋدا جەنە ينتەگراتسييا مينيسترلٸگٸنٸڭ 2020 جىلعى 28 جەلتوقسانداعى بۇيرىعىنا سەيكەس بٸرٸنشٸ سورتتى بيداي ۇنىن بيرجالىق تاۋارلار تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلگەنٸ باياندالعان.
«ەلٸمٸزدٸڭ باستى بايلىقتارىنىڭ بٸرٸ ۇن ٶندٸرۋ سالاسى كەسٸپكەرلەرٸنٸڭ شاعىمىنا جٷگٸنسەك, ۇن ەكسپورتىنىڭ مەسەلەلەرٸ سوناۋ 2000 جىلدان باستاۋ الادى ەكەن. ەڭ العاشقى بولىپ قازاقستاننان ەلٸنە كٸرەتٸن ۇنعا 18 پايىز قوسىمشا قۇن سالىعىن ەنگٸزٸپ, ياعني, بٸزدٸڭ ۇننىڭ ساتىلۋىنا توسقاۋىل قويىپ, ونىڭ ورنىنا بٸزدٸڭ جوعارعى ساپالى بيدايدى ساتىپ الىپ, قايتا ٶڭدەۋدٸ قولعا العان تەجٸكستان ەدٸ. ەگەر ستاتيستيكالىق مەلٸمەتتەرگە سٷيەنسەك, 2008 جىلى بٸز تەجٸكستانعا 500 000 تونناعا دەيٸن ۇن جەنە 200 000 تونناعا دەيٸن بيداي جٶنەلتسەك, 2012 جىلى 50 000 توننا عانا ۇن, بٸر ملن توننا بيداي جٶنەلتٸپپٸز», - دەدٸ ب. دٷيسەنبينوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بٸزدٸڭ ۇندى ٷلكەن كٶلەمدە ساتىپ الۋشى ەكٸنشٸ كٶرشٸمٸز ٶزبەكستان دا وسى جولعا تٷسٸپ, ٶز كەسٸپكەرلەرٸن جەنە قايتا ٶڭدەۋشٸلەرٸن قولداۋ ماقساتىندا اكتسيز, باج, كٸرٸسكە قۇن سالىعىن كٶتەرٸپ, ەلٸمٸزدٸڭ بيدايىمىزدان ٶندٸرٸلگەن ۇندى بٸزگە ارزان باعامەن ساتىپ وتىر.
«بٷگٸندە وتاندىق ۇن ٶندٸرۋشٸلەرٸنٸڭ قولىندا قالعان ٸرٸ ساۋدا نارىعى – ول اۋعانستان مەملەكەتٸ. بۇل نارىق ٷشٸن بەسەكەلەستٸك تالاس جٷرۋدە. سول سەبەپتٸ ٶزبەكستان ارقىلى بٸزدٸڭ ۇندى تاسىمالداۋ قيىنشىلىقتارعا ۇشىراۋدا. ەگەر بٸرٸنشٸ سورتتى ۇن بيرجالىق تاۋارلاردىڭ قاتارىنا ەنەتٸن بولسا, ونىڭ ٷستٸنە بۇل سالاعا قولداۋ مەن پرەفەرەنتسييانىڭ جوق ەكەنٸن جەنە وسى جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ بٸر سەتتە ەلدٸڭ ٸشٸندە بيدايدى تاسۋ تاريفٸنٸڭ كٶتەرٸلۋٸ مەن ٶزبەك ەلٸ ارقىلى ٶنٸم تاسۋدىڭ شەكتەلۋٸن ەسكەرسەك, وندا قازاقستان ٷشٸن سوڭعى ٸرٸ ۇن نارىعى بولىپ وتىرعان اۋعان ەكسپورتى دا جابىلاتىنىنا كٷمەن جوق. ورتاشا ەسەپ بويىنشا, بٸزدٸڭ ۇندى بيرجا ارقىلى ساۋدالاۋ ونىڭ ٶزٸندٸك قۇنىنىڭ 500 تونناعا شاققاندا 1000 اقش دوللارىنا قىمباتتاۋىنا ەكەپ سوعادى. بۇل فاكتور اۋعان نارىعىندا بٸزدٸڭ ۇن ٶندٸرۋشٸلەرگە كەرٸ ەسەر ەتٸپ, ٶزبەك جەنە تەجٸك بەسەكەلەستەرٸنٸڭ پايداسىنا شەشٸلۋٸ مٷمكٸن», - دەدٸ دەپۋتات.
ونىڭ پايىمىنشا, بٷگٸندە قازاقستان ٸرٸ ۇن ەكسپورتەرى دەرەجەسٸنەن شيكٸزات كٶزٸنە اينالۋ قاۋپٸنٸڭ الدىندا تۇر. وتاندىق ۇن ٶندٸرۋشٸلەر جەنە وسى سالانىڭ ساراپشىلارى بٸرٸنشٸ سورتتى ۇندى بيرجالىق تاۋار تٸزٸمٸنەن الىپ تاستاۋدى تالاپ ەتۋدە.
«ٶيتكەنٸ بٸرٸنشٸ سورتتى ۇن – ەر كومپانييانىڭ برەندٸ بولىپ سانالادى, ياعني, ساتىپ الۋشى ٶزٸنٸڭ سەنٸمدٸ تاۋار بەرۋشٸدەن جاي عانا ۇندى ەمەس, تەكسەرٸلگەن ٶنٸمدٸ ساتىپ الادى. ەكٸنشٸدەن, ۇننىڭ ساقتالۋ مەرزٸمٸ 3-5 اي عانا, بيرجالىق ساۋداعا سەيكەس كەلمەيدٸ. اۋعان ساتىپ الۋشىلارىنىڭ بيرجالىق ساۋدالارعا قاتىساتىن تەحنيكالىق مٷمكٸندٸكتەرٸ بولماعاندىقتان, بيرجالىق ساۋدانىڭ شىم-شىتىرىعىنا باس قاتىرمايدى. وسى ورايدا ولاردىڭ ٶزبەك ۇنىن تٸكەلەي ساتىپ الۋىنا ٶزٸمٸز جول اشىپ وتىرمىز», - دەدٸ بەرٸك دٷيسەنبينوۆ.
ونىڭ سٶزٸنە قاراعاندا, قازاقستاننىڭ بٸرقاتار ۇن ٶندٸرەتٸن كەسٸپورىندارىنىڭ بٸرٸنشٸ سورتتى ۇنى باسقا ەلدەردە ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ ۇنىنان ساپاسى جاعىنان ەلدەقايدا جوعارى جەنە قىمبات تۇرادى. سوندىقتان ساۋدا وبەكتٸسٸ رەتٸندە ۇن سورتىنا قاراي ستاندارتتى جەنە بٸرجاقتى بەلگٸلەر بويىنشا بيرجالىق تاۋارلارعا جاتپايدى.
