قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى ەرمۇرات باپي قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترٸ ولجاس بەكتەنوۆكە, قر قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶراعاسى جانات ەليمانوۆقا, قر ۇلتتىق بانكتٸڭ تٶراعاسى تيمۋر سٷلەيمەنوۆكە جازباشا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, ەكونوميكانىڭ باسقا سالاسى تٷگٸلٸ, ەلدەگٸ ويىن بيزنەسٸنٸڭ ٶزٸن رەسەيلٸك وليگارحتار جاۋلاپ الا باستاعانى جٶنٸندە دابىل قاقتى.
اتالعان ساۋالدا, پارلامەنت مەجٸلٸسٸنٸڭ ٶتكەن جىلى قولدانىستاعى «ويىن بيزنەسٸ تۋرالى» زاڭ نورمالارىنا ٶزگەرٸستەر مەن تٷزەتۋلەر قابىلداعانى جەنە ول ويىن بيزنەسٸنٸڭ نارىقپەن, سالىق تەرتٸبٸمەن جەنە قوعاممەن قارىم-قاتىناسىن رەتتەۋدٸڭ جاپ-جاقسى نورمالارى بولعاندىعى جازىلعان.
بٸراق ارادا بٸر جىل ٶتكەندە, وسى زاڭنىڭ ورىندالۋ جەنە قولدانىلۋ بارىسىن ساراپتاي كەلگەندە, اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان زاڭ تالاپتارىن مٷددەلٸ توپتاردىڭ ىقپالىنا قاراي بۇرمالاۋ دەرەكتەرٸ ايقىندالدى. بٸر سٶزبەن ايتقاندا, ەل پرەزيدەنتٸ قول قويعان وسى زاڭنىڭ استارىندا جاسالعان اكتٸلەر ارقىلى مونوپوليياعا قارسى تالاپتاردى بۇزۋ دەرەكتەرٸ انىقتالۋدا.
«ٶكٸنٸشكە قاراي, پرەزيدەنتتٸڭ بٸرنەشە رەت بەرگەن تاپسىرمالارىنا قاراماستان, ٷكٸمەت جاڭا مونوپولييالىق قۇرىلىمدار قۇرۋدى جالعاستىرۋدا. بۇل بيزنەس پەن قوعامنىڭ جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان رەفورمالارعا دەگەن سەنٸمٸنە نۇقسان كەلتٸرۋدە. وسى دەپۋتاتتىق ساۋالعا تٷرتكٸ بولعان ويىن بيزنەسٸ سالاسىنداعى بٸرىڭعاي ەسەپ جٷيەسٸ (بەج) مونوپولييالىق ٷستەمدٸكتٸڭ ناقتى مىسالى بولا الادى. باستاپقىدا قۇمار ويىنعا تەۋەلدٸلٸكپەن كٷرەسۋ ٷشٸن قۇرىلعان بەج بٷگٸندە «روپ وپەراتورى» سيياقتى جەكە مەنشٸك سۋبەكتٸنٸڭ مٷددەسٸن كٷيتتەيتٸن پروكلادكاعا اينالىپ كەتكەن. سونىڭ سالدارىنان وسى سەكتورداعى زاڭدى قازاقستاندىق بيزنەستەن تٷسەتٸن 110 ملرد تەڭگەگە جۋىق سالىقتىڭ جەنە سپورتقا دەمەۋشٸلٸككە جۇمسالاتىن 14 ملرد تەڭگە شاماسىنداعى تٷسٸمنٸڭ ەدەۋٸر قىسقارۋىنا ەسەر ەتۋدە», - دەپ كٶرسەتٸلگەن ساۋالدا.
دەپۋتاتتىڭ مەلٸمەتٸنشە, مەملەكەت اتىنان بەج-ٸ فۋنكتسييالارىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن قۇرىلعان «NomaPay» (نوماپەي) جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸگٸ ٷكٸمەت بەرگەن ٶكٸلەتتٸكتەردٸ پايدالانۋ ارقىلى بارلىق مونوپولييالىق تەتٸكتەردٸ يەمدەنٸپ الىپ, بٷگٸندە ول رەسەيدٸڭ مٷددەسٸنە جۇمىس ٸستەۋدە. بۇل سەرٸكتەستٸكتٸڭ تٷپكٸلٸكتٸ بەنەفيتسيارى رەسەيلٸك فۋنكتسيونەر ۋمار كرەملەۆ.
ال بىلتىر زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار بۇل بەج جٷيەسٸن قاجەتسٸز دەلدال دەپ ساناعان ەدٸ. الايدا نەگە ەكەنٸ بەلگٸسٸز, وسى جٷيەگە بۋكمەكەرلٸك كەڭسەلەردٸڭ قىزمەتٸن باقىلاۋ ٷشٸن قوسىمشا ٶكٸلەتتٸكتەر بەرٸلدٸ. سونىڭ سالدارىنان ۋمار كرەملەۆ باقىلايتىن «نوماپەي» كومپانيياسى قازاقستاندىق ويىن بيزنەسٸ نارىعىن مونوپولييالاۋ قاۋپٸن تۋدىرىپ وتىر. بۇعان قوسا, ساراپشىلاردىڭ باعالاۋى بويىنشا, بەج جىلىنا شامامەن 3,9 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايتىن ستاۆكالاردىڭ ٷلكەن كٶلەمٸنەن كوميسسييا الاتىن بولدى. بۇل سومانىڭ باسىم بٶلٸگٸ قولما-قول اقشا قاراجاتىن قۇرايدى.
ەندٸ قاراڭىز, ۋمار كرەملەۆتٸڭ سەپاراتيست دەپ تانىلىپ وتىرعان «سەۆەرنىي كازاحقا» قولداۋ بٸلدٸرٸپ كەلگەنٸ انىقتالىپ وتىر. بۇل تۋرالى رەسەيلٸك «رۋسسكايا وبششينا» سكينحەدتەر ۇيىمىنىڭ پودكاستىندا اشىق ايتىلدى. پودكاستتا «رۋسسكايا وبششينا» ۇيىمىنىڭ ليدەرلەرٸنٸڭ بٸرٸ رومان 7.62 «ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە «سەۆەرنىي كازاح» دەگەن لاقاپ اتپەن تانىلعان بلوگەر اسلان تٶلەگەنوۆتٸ ٶزدەرٸنٸڭ جيىندارىنا شاقىرعاندارىن جەنە اسلانعا ۋمار نازارۇلى كرەملەۆ ەمدەلۋگە دەپ مول اقشا بەرگەندٸگٸن» جاسىرماي ايتادى. ول ەڭگٸمە سۇحباتتىڭ 20-شى مينۋتى.
بيىل تامىز ايىندا ۋمار كرەملەۆ قولداپ جٷرگەن اسلان تٶلەگەنوۆ قىلمىستىق كودەكسٸنٸڭ 174-بابى – «ۇلتتىق, ەلەۋمەتتٸك, رۋلىق, نەسٸلدٸك نەمەسە دٸني ارازدىقتى قوزدىرۋ» بابى بويىنشا ۇستالعان بولاتىن. ال ارتىنان وعان بٶلەك ٸس قوزعالىپ, اسلان تٶلەگەنوۆتٸڭ ٸسٸ ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك قىزمەتٸنٸڭ تەرگەۋٸنە ٶتكەن. ەندٸ قۇزىرلى ورگاندارعا ۋمار كرەملەۆتٸڭ اسلان تٶلەگەنوۆكە قانداي ماقساتپەن ٸرٸ كٶلەمدە اقشا بەرٸپ جٷرگەنٸن دە انىقتاۋ قاجەت. سەبەبٸ, مەملەكەتٸمٸزدٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاۋٸپ تٶنە باستاعانى انىق بايقالادى.
