فوتو: primeminister.kz
سەنبٸ, 19 تامىزدا شاحتينسك قالاسىندا قر پرەمەر-مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆتىڭ تٶراعالىعىمەن «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» اق-نىڭ «قازاقستان» شاحتاسىنداعى جاعداي بويىنشا كەڭەس ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ەرماعانبەت بٶلەكپاەۆ وقيعانىڭ حرونولوگيياسىن جارييالادى, سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قۇرىلعان اپاتتىڭ سەبەپتەرٸن انىقتاۋ جٶنٸندەگٸ ارنايى كوميسسييانىڭ جۇمىسىنا توقتالدى.
ونىڭ ايتۋىنشا, شاحتادا جوعالعان ەكٸ كەنشٸ ٸزدەستٸرٸلۋدە جەنە د-6 كٶمٸر كونۆەيەرٸنٸڭ جانىنداعى ٶرتتٸ سٶندٸرۋ جۇمىستارى جٷرٸپ جاتىر. جۇمىسقا تاۋ-كەن قۇتقارۋشىلارىنىڭ 4 بٶلٸمشەسٸ جۇمىلدىرىلعان.
تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترٸ سىرىم شەرٸپحانوۆتىڭ ايتۋىنشا, تالداۋ جۇمىستارى كٶرسەتكەندەي, 2016 جىلدان بەرٸ «امت» اق كٶمٸر شاحتالارىندا اپاتتار قاتارى ازايماعان. مەسەلەن, 2016-2022 جىلدارى 18 اپات ورىن الىپ, سونىڭ سالدارىنان 19 شاحتا جۇمىسشىسى قازا تاپقان, تاعى 45 جۇمىسشى ەرتٷرلٸ اۋىرلىقتاعى جاراقاتتار الدى. تەك 2021-2022 جىلدارى «امت» اق كەسٸپورىندارىندا 4 اپات تٸركەلٸپ, 21 ادام زارداپ شەكتٸ, 12 ادام قازا تاپتى.
اپاتتاردىڭ نەگٸزگٸ سەبەپتەرٸنٸڭ قاتارىنا تەحنولوگييالىق پروتسەستەردٸ ٶز دەڭگەيٸندە ۇيىمداستىرماۋ, قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىن بٸلە تۇرا ەسكەرمەۋ, ٶندٸرٸستٸك باقىلاۋدىڭ تيٸمسٸزدٸگٸ, سونىمەن قاتار نەگٸزگٸ جەنە قوسالقى جابدىقتاردىڭ توزۋى جاتادى.
بيىلعى 7 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «امت» اق كٶمٸر كەسٸپورىندارىندا 6 رەت تەكسەرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. وندا 957 ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىنىڭ بۇزىلۋى انىقتالدى. مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق ەكونوميكالىق سوتىنا 55 قاۋٸپتٸ ٶندٸرٸستٸك نىسان مەن قاۋٸپتٸ تەحنيكالىق قۇرىلعىلاردىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ تۋرالى 7 تالاپ ارىز جولداندى. قازٸر سوت شەشٸمٸمەن 25 نىساننىڭ جۇمىسى توقتاتىلعان.
يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ مارات قاراباەۆ سوڭعى جىلدارى «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» كومپانيياسىمەن ٶندٸرٸستٸ جاڭعىرتۋعا ينۆەستيتسييالار مەن ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى شارالار بويىنشا بٸرقاتار ستراتەگييالىق قۇجاتتارعا قول قويىلعانىن حابارلادى. الايدا كەسٸپورىن ٶز مٸندەتتەمەلەرٸن ورىنداماي وتىر.
وسىلايشا, جىل سايىنعى پايدا تەك اعىمداعى قىزمەتتٸ قولداۋعا باعىتتالادى. مەسەلەن, كوكس پەشتەرٸنٸڭ بٸرقاتار باتارەيالارى مەن حيمييالىق ٶڭدەۋ تسەحى اپاتتى جاعدايدا. ەكٸ جاڭا پەشتٸڭ قۇرىلىسىنا كەلٸسٸمشارتتار جاسالماي, پەش قورى بۇزىلۋدا. نەتيجەسٸندە بۇل ٶندٸرٸستٸڭ قىسقارۋىنا ەكەلەدٸ.
پرەمەر-مينيستر بولعان قايعىلى وقيعا ٶنەركەسٸپتٸك قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى زاڭ بۇزۋشىلىقتارمەن تٸكەلەي بايلانىستى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«بۇل – ەڭ الدىمەن, كەسٸپورىن يەسٸنٸڭ كٸنەسٸ. ولاردىڭ ٶزدەرٸن كومپانييانىڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸنەن تولىقتاي شەتتەتۋٸ بٸرنەشە جىلدار بويى قايعىلى سالدارعا ەكەپ سوعۋدا. كٶرٸپ وتىرعانىمىزداي, جۇمىسشىلار ٷشٸن تيٸستٸ قاۋٸپسٸزدٸك دەڭگەيٸ ساقتالماي, كەسٸپورىن جۇمىسىنىڭ بارلىق كەزەڭٸندە باستى نازار تەك پايدا تابۋعا اۋدارىلعان. سوندىقتان دا اپاتتار جيٸ قايتالانۋدا. ەڭ قايعىلىسى - ادامداردىڭ ٶلٸمٸنە الىپ كەلٸپ وتىر», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ٷكٸمەت باسشىسى اتاپ ٶتكەندەي, «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» باسشىلىعى قاۋٸپسٸز ەڭبەك جاعدايلارىن جاساۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار جەنە ەلەۋلٸ ينۆەستيتسييالاردىڭ باعىتتالاتىنى جٶنٸندە ەردايىم مەلٸمدەپ كەلەدٸ. الايدا, ورىن الىپ جاتقان اپاتتار مەن قايعىلى وقيعالار كەرٸسٸنشە جاعدايدى كٶرسەتٸپ وتىر.
«ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» نىساندارىندا سوڭعى 15 جىلدا 100-دەن استام ادام قازا تاپتى. بۇل سان جىل سايىن ٶسٸپ كەلەدٸ. «ارسەلورميتتال» حالىقارالىق كومپانييالار توبىنداعى ەربٸر ەكٸنشٸ قازا قازاقستاندىق ديۆيزيونعا تيەسٸلٸ بولىپ وتىر», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, ايماقتاعى ەكولوگييالىق جاعداي دا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدٸ. تەمٸرتاۋداعى بارلىق زيياندى شىعارىندىلاردىڭ 88%-ى وسى كەسٸپورىنعا تيەسٸلٸ. نەتيجەسٸندە قالا تۇرعىندارىندا ونكولوگييالىق اۋرۋلاردىڭ, تىنىس الۋ جولدارى اۋرۋلارىنىڭ جەنە باسقا دا سىرقاتتاردىڭ ٶسۋٸ بايقالادى.
«اتاپ ٶتكەنٸمٸزدەي, كەسٸپورىن ٶندٸرٸستٸ جاڭعىرتۋ, جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ بويىنشا شارالار قابىلدامايدى. 30 جىلعا جۋىق ۋاقىت ٸشٸندە بٸز كومبيناتتىڭ كٷيرەۋٸن عانا كٶرٸپ وتىرمىز. جەكەشەلەندٸرۋ كەزٸنەن بەرٸ ونىڭ ٶندٸرٸستٸك كٶرسەتكٸشتەرٸ جارتىسىنا دەيٸن تٶمەندەدٸ. بولات شىعارۋ كٶلەمٸ ٶتكەن جىلى 6 ملن توننادان 3 ملن تونناعا دەيٸن – ەكٸ ەسەگە قىسقاردى. كٶمٸر ٶندٸرۋ تٶرتتەن بٸر بٶلٸككە ازايدى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ پرەمەر-مينيستر.
ول سونداي-اق لونجەروندى جەنە ەلەكتروتەحنيكالىق بولاتتى, باسقا دا جوعارى مارجينالدى نومەنكلاتۋرالاردى شىعارۋ بويىنشا قۇزىرەتتەرٸنەن ايىرىلعانىن ايتتى. نەتيجەسٸندە جۇمىسپەن قامتىلعاندار سانى 72 مىڭنان قازٸرگٸ 30 مىڭ ادامعا دەيٸن قىسقاردى.
ەليحان سمايىلوۆ ينۆەستيتسييالار بويىنشا مٸندەتتەمەلەر دە مەز ەمەس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ – ولار دەكلاراتسييالانىپ, بٸراق ورىندالماي كەلەدٸ. 2018 جىلى يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلٸگٸ, قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ جەنە «ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋ» اراسىندا كەسٸپورىندى دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيٸنگٸ جول كارتاسىنا قول قويىلدى.
«ينۆەستيتسييالار 305 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە مەلٸمدەلگەن ەدٸ. الايدا بۇل مٸندەتتەمەلەر ورىندالمادى», — دەدٸ ٷكٸمەت باسشىسى.
2021 جىلى $3 ملرد-تان استام سوماعا جاڭعىرتۋعا ينۆەستيتسييالار قۇيۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويۋ جوسپارلانعان ەدٸ. الايدا كومپانييا تەك $1 ملرد-تىق جوبا ۇسىندى.
«ٸس جٷزٸندە بۇل قاراجات اعىمداعى جٶندەۋگە جۇمساۋ ٷشٸن جوسپارلانعان بولاتىن, ول جاڭعىرتۋعا ارنالعان ۇزاق مەرزٸمدٸ ينۆەستيتسييالار ەمەس ەدٸ», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
پرەمەر-مينيستر اپاتتى تەز ارادا جويۋ جٶنٸندە جەدەل شارالار قابىلداۋ, ونىڭ سەبەپتەرٸن جان-جاقتى زەرتتەۋ جەنە وسى قايعىلى وقيعاعا كٸنەلٸلەردٸ انىقتاۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
«قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ “ارسەلورميتتال تەمٸرتاۋمەن” بٸرلەسٸپ, قازا تاپقاندار مەن زارداپ شەككەندەرگە قاجەتتٸ كٶمەك كٶرسەتٸپ, ونىڭ ٸشٸندە اسىراۋشىسىنان ايرىلۋ بويىنشا جەردەماقىلار مەن ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر تاعايىنداپ, جەرلەۋ شارالارىنا قاراجات بەرۋ, جۇمىس بەرۋشٸ ەسەبٸنەن قازا تاپقانداردىڭ وتباسىنا ٷي الىپ بەرۋ جەنە مورالدىق زيياندى ٶتەۋدٸ قامتاماسىز ەتۋٸ كەرەك», — دەپ تٷيٸندەدٸ ٷكٸمەت باسشىسى.
