فوتو: مەجٸلٸس
بٷگٸن مەجٸلٸستٸڭ ٷشٸنشٸ سەسسيياسى جۇمىسىن اياقتادى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
وسى سەسسييادا 39 جالپى وتىرىس ٶتكٸزٸلٸپ, 249 مەسەلە قارالدى جەنە 90 زاڭ قابىلداندى.
پارلامەنتتٸڭ جالپى جۇمىس قورىتىندىسى دٷيسەنبٸ كٷنٸ, 30-شى ماۋسىمدا قوس پالاتانىڭ بٸرلەسكەن وتىرىسىندا جاسالادى.
بٷگٸن ٷشٸنشٸ سەسسييانىڭ سوڭعى وتىرىسىندا مەجٸلٸس قىزمەتٸنٸڭ كەيبٸر نەتيجەلەرٸمەن مەجٸلٸس سپيكەرٸ ەرلان قوشانوۆ تانىستىردى:
قورىتىندى
سەسسييانىڭ اشىلۋىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ ٶزٸ دەستٷرلٸ تٷردە دەپۋتاتتاردىڭ جۇمىسىنا سەرپٸن بەرگەن بولاتىن.
پرەزيدەنتتٸڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋلارىندا, سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا, سونداي-اق ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىستارىندا ايتىلعان باستامالارىن ٸسكە اسىرۋ جالعاسىن تاپتى.
دەپۋتاتتار ەڭ ەۋەلٸ ازاماتتاردىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنا ەرەكشە مەن بەرەدٸ.
بٸرٸنشٸدەن, بٸز مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸنە قاتىستى تەسٸلدەردٸ قايتا قارادىق.
بارلىق ازامات ٷشٸن, تٸپتٸ ساقتاندىرىلماعان بولسا دا, العاش جٷگٸنگەن كەزدە تەگٸن بازالىق مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ ساقتالۋى ٷلكەن جەتٸستٸك بولدى.
بٸزدٸڭ ۇسىنىسىمىز بويىنشا تەگٸن مەديتسينالىق كٶمەكتٸڭ كەپٸلدٸك بەرٸلگەن كٶلەمٸنە ونكولوگييالىق سكرينينگتەر ەنگٸزٸلدٸ.
سونداي-اق, قۇلاعى ناشار ەستيتٸن جانداردى, ەسٸرەسە بالالاردى جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت قارجىسى ەسەبٸنەن ەستۋ اپپاراتىمەن قامتاماسىز ەتۋ مٷمكٸندٸگٸ قاراستىرىلدى.
بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ بٸزدٸڭ باستى نازارىمىزدا.
اتاپ ايتقاندا, كەسٸبي وتباسى ينستيتۋتى ەنگٸزٸلدٸ.
ەندٸ كەسٸبي وتباسى قيىن جاعدايعا تاپ بولعان بالانى قامقورلىققا الادى, ونى بالالار ٷيٸنە تاپسىرۋعا جول بەرمەيدٸ.
سونىمەن قاتار, دەپۋتاتتار جەكەمەنشٸك وقۋ ورىندارىندا وقۋشىلارعا ىستىق تاماق بەرۋدٸ ۇيىمداستىرۋ جٶنٸندەگٸ پروبلەمانى شەشتٸ.
بۇل كٶپ جىلدان بەرٸ شەشٸمٸن كٷتٸپ وتىرعان مەسەلە ەدٸ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن بٸز «كەلەشەك» بٸرىڭعاي ەرٸكتٸ جيناقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ زاڭنامالىق نەگٸزٸن قالادىق.
جاڭا جيناقتاۋ جٷيەسٸنٸڭ ارقاسىندا بالالاردىڭ ساپالى بٸلٸم الۋىنا قوسىمشا مٷمكٸندٸكتەر بەرٸلەدٸ.
سونىمەن بٸرگە, حالىقارالىق عىلىمي جارىستارعا قاتىسۋشىلاردىڭ ٷزدٸكتەرٸ كونكۋرسسىز, سونىڭ ٸشٸندە «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا بٸلٸم گرانتتارىن الاتىن نورما ەنگٸزٸلدٸ.
بۇل – بٸزدٸڭ بالالارىمىز ٷشٸن مەملەكەت تاراپىنان ٷلكەن قولداۋ.
سونداي-اق, بٸز قىزمەتتٸك مٸندەتٸن اتقارۋ كەزٸندە قازا بولعان, ياعني اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان 530 پوليتسييا قىزمەتكەرٸنٸڭ وتباسىنا اي سايىنعى جەردەماقى تٶلەۋ مەسەلەسٸن شەشتٸك.
بۇل مەسەلە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەرەكشە نازارىندا.
كەشە عانا پرەزيدەنت قازا بولعان پوليتسەيلەردٸڭ جاقىندارىنا ماراپات تاپسىرىپ, ولاردىڭ ەرلٸگٸن تاعى دا اتاپ ٶتتٸ.
وعان قوسا, ازاماتتىق قورعاۋ ورگاندارى مەن ٶزگە دە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸنە تۇرعىن ٷي تٶلەمدەرٸ قاراستىرىلدى.
ەكٸنشٸدەن, دەپۋتاتتاردىڭ قىزمەتٸندەگٸ باستى باعىت «زاڭ مەن تەرتٸپ» قاعيداتىن زاڭنامالىق تۇرعىدان ودان ەرٸ ٸسكە اسىرۋ بولدى.
دەپۋتاتتار ەلٸمٸزدٸڭ قىلمىس جازاسى كودەكستەرٸن وڭتايلاندىرۋ بويىنشا ٷلكەن جۇمىس اتقاردى.
ازاماتتاردى قىلمىستىق قاستاندىقتان قورعاۋعا باعىتتالعان زاڭدار قابىلداندى.
جاعىمسىز ەلەۋمەتتٸك قۇبىلىستارعا جاۋاپ رەتٸندە ينتەرنەت-الاياقتىق جاساعانى ٷشٸن «دروپپەرلەرگە» قاتىستى قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸك كٷشەيتٸلدٸ.
دەپۋتاتتار نەكەگە تۇرۋعا مەجبٷرلەۋ ٸسٸ ٷشٸن دە جازا ەنگٸزدٸ.
ادامنىڭ بەت-ەلپەتٸن تانىپ-بٸلۋگە كەدەرگٸ كەلتٸرەتٸن كيٸم كييۋگە تىيىم سالىندى.
جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٷشەيتۋمەن قاتار, دەپۋتاتتار ٸزگٸ شەشٸمدەر قابىلداۋ قاجەتتٸگٸن دە ۇمىتقان جوق.
كەيبٸر ازاماتتاردىڭ ابايسىزدان, قيىن ٶمٸرلٸك جاعدايدا جٷرٸپ قۇقىق بۇزۋشىلىققا باراتىنى بەلگٸلٸ.
سوندىقتان بٸز ەسٸرتكٸ تاراتۋشىلار مەن ٶندٸرۋشٸلەر اراسىنداعى قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتىڭ ارا-جٸگٸن اجىراتتىق.
بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتتىق قۇرىلتايدا بەرگەن تاپسىرماسى بولاتىن.
قازٸردٸڭ ٶزٸندە العاش رەت سٷرٸنٸپ, ەسٸرتكٸ جاسىرعان جاس ازاماتتارعا قاتىستى ٷش مىڭنان استام ٸس قايتا قارالىپ, ولاردى بوساتۋ مەن ٷكٸمدٸ جەڭٸلدەتۋ باعىتىندا جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە.
بۇعان قوسا, كونستيتۋتسييانىڭ 30 جىلدىعى قارساڭىندا دەپۋتاتتار تاراپىنان راقىمشىلىق جاساۋ تۋرالى زاڭ ەزٸرلەنٸپ, قابىلداندى.
كەشە عانا مەملەكەت باسشىسى ول قۇجاتقا قول قويىپ, زاڭ كٷشٸنە ەندٸ.
راقىمشىلىق جاساۋ ارقىلى 15 مىڭ ازاماتتىڭ جازا مەرزٸمٸ قىسقارتىلادى.
ونىڭ 2 مىڭعا جۋىعى بوستاندىققا شىعادى.
بۇل – ادامگەرشٸلٸك تۇرعىسىنان ٶتە ٸزگٸ ەرەكەت.
وسىلايشا شالىس باسقان ازاماتتارعا تٷزەلۋگە جاڭا مٷمكٸندٸك بەرٸلەدٸ.
ٷشٸنشٸدەن, زاڭ شىعارۋشىلاردىڭ باستى مٸندەتٸ – جاڭا ەكونوميكالىق ساياسات ٷشٸن بەرٸك نەگٸز قالىپتاستىرۋ.
وسى سەسسييادا دەپۋتاتتار بيۋدجەتتٸك-فيسكالدىق رەسٸمدەر تەسٸلدەرٸن تولىعىمەن قايتا قارادى.
بٸز قابىلداعان جاڭا بيۋدجەت كودەكسٸ ارقىلى بيۋدجەت پروتسەسٸ ەدەۋٸر جەڭٸلدەتٸلٸپ, ەكٸ ەسەگە دەيٸن قىسقارتىلدى.
ۇلتتىق قور اكتيۆتەرٸن باسقارۋ ستراتەگيياسى ٶزگەرتٸلدٸ.
ٶڭٸرلەردٸڭ قارجىلىق دەربەستٸگٸ ارتتى, ولاردىڭ تٷسٸمدەرٸنٸڭ ٶسۋٸ بايقالادى.
بيۋدجەت پروتسەسٸنە قاتىسۋشىلاردىڭ پارلامەنت الدىنداعى ەسەپتٸلٸگٸ كٷشەيتٸلدٸ.
وسى سەسسييادا ەڭ قىزۋ تالقىلانعان قۇجاتتىڭ بٸرٸ – سالىق كودەكسٸ.
دەپۋتاتتىق كورپۋس الدىندا تۇرعان ستراتەگييالىق مٸندەت – مەملەكەتتٸڭ, ازاماتتار مەن كەسٸپكەرلەردٸڭ مٷددەلەرٸ اراسىندا ورتاق مەمٸلە تابۋ بولدى.
بٸز دەپۋتاتتار حالىق پەن بيزنەسكە سالىناتىن سالىق اۋىرتپالىعىن ارتتىرۋ ەسەبٸنەن بيۋدجەت كٸرٸسٸن ۇلعايتۋعا جول بەرمەۋ پرينتسيپٸن ۇستاندىق.
كٶپشٸلٸكپەن اشىق پٸكٸرتالاستار, دەپۋتاتتاردىڭ تاباندىلىعى مەن بيزنەس ٶكٸلدەرٸنٸڭ بەلسەنە قاتىسۋى ارقاسىندا تۇراقتى, اشىق, ەدٸل ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ سالىق كودەكسٸ قابىلداندى.
تٶرتٸنشٸدەن, پروگرەسسيۆتٸ سۋ ساياساتىن قالىپتاستىرۋ باعىتىنداعى جۇمىس تا بەلسەندٸ جالعاستى.
قابىلدانعان سۋ كودەكسٸ قازاقستاندىقتار اراسىندا سۋعا, ياعني تٸرشٸلٸك كٶزٸنە ۇقىپتىلىقپەن قاراۋعا, ٷنەمدەۋ مەدەنيەتٸنٸڭ قالىپتاسۋىنا باستاۋ بولارى انىق.
بەسٸنشٸدەن, جاھاندىق گەوساياسي احۋالدى كٶرٸپ وتىرسىزدار.
وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى حالىقارالىق باعىتتا ٶتە بەلسەندٸ, تەڭدەسسٸز قىزمەت اتقارىپ, بايىپتى دا سىندارلى سىرتقى ساياسات جٷرگٸزۋدە.
بۇل جۇمىس بٸزدٸڭ تاراپىمىزدان زاڭنامالىق تۇرعىدان ۋاقتىلى قولداۋدى تالاپ ەتەدٸ.
وسى باعىتتا 36 حالىقارالىق شارت پەن كەلٸسٸم راتيفيكاتسييالاندى.
جاڭارتىلعان كونستيتۋتسييانىڭ تالاپتارىنا سەيكەس, سەسسييا بارىسىندا بٸز جوعارى اۋديتورلىق پالاتا تٶراعاسىنىڭ ەسەبٸن ەكٸ رەت قارادىق.
ول – اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى سۋبسيدييالار مەسەلەسٸنە, سونداي-اق دەرٸ-دەرمەكپەن جەنە مەديتسينا بۇيىمدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸنە ارنالدى.
دەپۋتاتتار بەرگەن ناقتى ۇسىنىستار وسى سالاداعى بٸراز مەسەلەنٸ شەشۋگە وڭ ەسەر ەتەرٸ سٶزسٸز.
بۇل جايتتار بولاشاقتا دا دەپۋتاتتاردىڭ باقىلاۋىندا بولادى.
سەسسييا بارىسىندا دەپۋتاتتىق ساۋال سەكٸلدٸ ماڭىزدى تەتٸكتەر دە بەلسەندٸ تٷردە جٷزەگە استى.
مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ لاۋازىمدى قىزمەتكەرلەرٸ اتىنا 461 دەپۋتاتتىق ساۋال جولدانىپ, ازاماتتاردى تولعاندىرىپ جٷرگەن ەڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەر كٶتەرٸلدٸ.
كٶپتەگەن پروبلەما سول ساۋالداردىڭ نەتيجەسٸندە شەشٸمٸن تابۋدا.
سونىمەن بٸرگە, بٸز قالىپتاسقان دەستٷر بويىنشا ٶڭٸرلەردەگٸ كەزدەسۋلەر بارىسىندا سايلاۋشىلارىمىز كٶتەرگەن تٷيتكٸلدەردٸ شەشۋ جولدارى جٶنٸندە ٷكٸمەتتٸڭ جاۋابىن تىڭدادىق.
ٷكٸمەت ساعاتتارىندا, كوميتەت وتىرىستارىندا, پارتييا فراكتسييالارىنىڭ ٸس-شارالارىندا بۇل مەسەلەلەر جان-جاقتى, قىزۋ تالقىلاندى.
پالاتا ٶز جۇمىسىنىڭ العاشقى كٷندەرٸنەن باستاپ زاڭ شىعارۋ پروتسەسٸنٸڭ اشىقتىعى مەن ايقىندىعىن ساقتاپ كەلەدٸ.
دەپۋتاتتار ازاماتتىق قوعاممەن جەنە ساراپشى قوعامداستىق ٶكٸلدەرٸمەن بٸرلەسكەن تىعىز جۇمىستى جالعاستىرۋدا.
مۇنى ولاردىڭ جۇمىس توپتارى قۇرامىنداعى ٶكٸلدەرٸنٸڭ سانىنان-اق بايقاۋعا بولادى.
مەجٸلٸس جانىنداعى قوعامدىق پالاتا دا ٶزٸنٸڭ ساراپتامالىق ەلەۋەتٸ بار ەكەنٸن دەلەلدەدٸ.
«ينكليۋزيۆتٸ پارلامەنت» دەپۋتاتتىق توبى مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردىڭ مەسەلەسٸن شەشۋگە اتسالىسىپ جاتىر.
جۇرتشىلىقتى قابىلداۋ بٶلمەسٸ اياسىندا دەپۋتاتتار شامامەن 2 مىڭنان استام ازاماتتى قابىلدادى.
حالىقتىڭ مەسەلەلەرٸن جەدەل شەشۋ ٷشٸن ازاماتتاردى قابىلداۋ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ جٷرگٸزٸلە باستادى.
جالپى, وسى سەسسييانىڭ كٷن تەرتٸبٸ ەلەۋلٸ وقيعالارعا تولى بولدى.
دەپۋتاتتار اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋ مەسەلەسٸ بويىنشا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋمعا دايىندىق بارىسىندا جەتەكشٸ رٶل اتقاردى.
ناۋرىز ايىندا ارنايى ٶتكەن جالپى وتىرىستا بٸز پرەزيدەنتتٸڭ ساياسي رەفورمالارىن جٷزەگە اسىرۋدى – مەملەكەتتٸك قۇرىلىستىڭ جاڭا تاريحي كەزەڭٸ رەتٸندە تالقىلادىق.
نەتيجەسٸندە قارار قابىلدانىپ, بارشا ازاماتتى ەدٸلەتتٸ قازاقستاندى قۇرۋ جولىندا بٸرٸگۋگە شاقىردىق.
بٷكٸل ەل بولىپ, جەر-جەردە ٶتكەن سالتاناتتى ٸس-شارالاردا ۇلى جەڭٸس قاھارماندارىنا تاعزىم ەتتٸك.
بيىل تٷركٸتٸلدەس مەملەكەتتەردٸڭ پارلامەنتتٸك اسسامبلەياسىنا تٶراعالىق ەتۋ كەزەگٸ قازاقستانعا ٶتتٸ.
بۇل – ەلٸمٸزدٸڭ تٷركٸ ينتەگراتسيياسى مەسەلەلەرٸندەگٸ جەتەكشٸ رٶلٸنٸڭ جەنە وسى پروتسەستە پارلامەنتتٸك ديپلوماتييانىڭ ماڭىزدىلىعىنىڭ تاعى بٸر دەلەلٸ.
كەلەسٸ سەسسييادا دا بٸزدٸڭ الدىمىزدا بٸرقاتار ماڭىزدى زاڭ قابىلداۋ مٸندەتٸ تۇر.
اتاپ ايتقاندا, قۇرىلىس كودەكسٸ, سونداي-اق قۇقىق بۇزۋدىڭ الدىن الۋ, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, بانكتەر جەنە بانك قىزمەتٸ تۋرالى, باسقا دا كٶپتەگەن ماڭىزدى زاڭدار بار.
ەرٸپتەستەر, پارلامەنت سەسسيياسى اياقتالىپ قالدى.
ەندٸ سٸزدەر ٶڭٸرلەردٸ ارالاپ, سايلاۋشىلارمەن كەزدەسەسٸزدەر.
بۇل بٸزگە ەل-جۇرتتىڭ ساۋالدارى مەن ۇسىنىستارىن ٶز اۋزىنان ەستۋگە, ٶڭٸرلەردەگٸ شىنايى جاعدايدى ٶز كٶزٸمٸزبەن كٶرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سٶزٸمدٸ تٷيٸندەي كەلە, سٸزدەرگە اتقارعان جاۋاپتى ەرٸ نەتيجەلٸ جۇمىستارىڭىز ٷشٸن زور العىس ايتامىن.
سونىمەن قاتار, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ٶكٸلدەرٸنە دە بٸزدٸڭ جۇمىسىمىزدى جوعارى دەڭگەيدە, وبەكتيۆتٸ تٷردە كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن ريزاشىلىق بٸلدٸرەمٸن.
بارشاڭىزعا ەل يگٸلٸگٸ جولىنداعى جاۋاپتى ٸستە مىقتى دەنساۋلىق, تولايىم تابىس تٸلەيمٸن.
