بٷگٸن سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 28 جىل تولدى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
2009 جىلعى 30 قازاندا قازاقستان بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ بٸرٸنشٸ كوميتەتٸنە 29 تامىزدى بٷكٸلەلەمدٸك يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ كٷنٸ دەپ جارييالاۋدى ۇسىندى. قاراردىڭ بٸرلەسكەن اۆتورلارى 26 مەملەكەت بولدى. ونىڭ ٸشٸندە ارمەنييا, بەلارۋس, برازيلييا, كاتار, قىرعىزستان, موڭعولييا, اراب ەمٸرلٸگٸ, تەجٸكستان, تٷرٸكمەنستان, جاپونييا جەنە باسقا ەلدەر بار. ۇسىنىس بٸراۋىزدان قولداۋ تاۋىپ, بۇۇ باس اسسامبلەياسى بۇل كٷندٸ ٶز كٷنتٸزبەسٸنە ەنگٸزدٸ. سودان بەرٸ 29 تامىز يادرولىق قارۋدان باس تارتۋدىڭ حالىقارالىق كٷنٸ رەتٸندە اتاپ ٶتٸلەدٸ.
اتاۋلى داتاعا 29 تامىزدىڭ تاڭداپ الىنۋى دا بەكەر ەمەس. قر پرەزيدەنتٸنٸڭ 1991 جىلعى 29 تامىزداعى جارلىعىمەن سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلعان ەدٸ. 1949 جىلدان بەرٸقازاق دالاسىن ۋلاپ كەلگەن پوليگوننىڭ جابىلۋى كەيٸن ادامزات ٷشٸن تاريحي وقيعا دەگەن باعا الدى.
سسسر زامانىندا بۇل اۋماق اسا ماڭىزدى ستراتەگييالىق نىساننىڭ بٸرٸ بولدى. اتوم بومبالارىن سىناقتان ٶتكٸزۋ ٷشٸن قازاقستان اۋماعىنان 18 ملن گا جەر بٶلٸنٸپ, العاشىندا حالىق پەن تابيعاتقا تٸكەلەي زاردابىن تيگٸزگەن, اشىق سىناقتار جاسالدى. كەيٸن سىناقتار جەر استىندا جاسالا باستادى. جارتى عاسىرعا سوزىلعان سىناقتاردان سول ماڭدا تۇراتىن 500 مىڭداي ادام تٸكەلەي ازاپ شەكتٸ. ٶيتكەنٸ تەجٸريبەلٸك الاڭداردا 456 يادرولىق جەنە تەرمويادرولىق جارىلىس جاسالدى.
1989 جىلدىڭ اقپانىندا سەمەي پوليگونىن جابۋ ماقساتىمەن «نەۆادا - سەمەي» قوزعالىسىنىڭ العاشقى ميتينگٸ ٶتتٸ. يادرولىق سىناقتاردىڭ قاتەرٸ جٶنٸندە بارلىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى سودان كەيٸن اشىق اقپارات تاراتا باستادى. تٷرلٸ ەلدەردٸڭ پارلامەنتتەرٸ ٶز سەسسييالارىندا «نەۆادا - سەمەي» قوزعالىسىنىڭ ۇراندارىن تالقىلاپ جاتتى. رادياتسييالىق سەۋلەلەردٸڭ زارداپتارى جايلى دەرٸگەرلەر مەن عالىمداردىڭ اشىق ەڭگٸمە قوزعاۋعا باتىلدارى جەتتٸ. كٶپشٸلٸكتٸڭ قىسىمىمەن سەمەي پوليگونىنداعى سىناقتار سانى ازايا باستاعان ەدٸ. تۇڭعىش رەت سسسر ٷكٸمەتٸ يادرولىق قارۋدى سىناۋعا تىيىم سالۋ تۋرالى موراتوريي جاساعانى دا وسى تۇس. ال قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندٸگٸ تۋرالى دەكلاراتسييادا ەل اۋماعى يادروسىز ايماق دەپ جارييالاندى.
1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلىپ, 1992 جىلدىڭ مامىرىندا ونىڭ بازاسىندا كۋرچاتوۆ قالاسىنداعى ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق قۇرىلدى.
اراعا 18 جىل سالىپ اتالمىش كٷن يادرولىق قارۋدان باس تارتۋدىڭ حالىقارالىق كٷنٸ بولىپ بەكٸتٸلدٸ. بيىل سول ايتۋلى وقيعاعا 10 جىل تولىپ وتىر.
