فوتو: madeniportal.kz
قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىنداعى ەڭ داۋلى ەرٸ قوعام جادىنان ٶشپەگەن قىلمىستاردىڭ بٸرٸ – ساياساتكەر التىنبەك سەرسەنباەۆتىڭ قازاسى. بيىل ونىڭ ٶمٸردەن ٶتكەنٸنە 20 جىل تولىپ وتىر. ساياسي ساراپشىلار مەن قوعام قايراتكەرلەرٸ بۇل قاستاندىقتى ەلدٸڭ ساياسي دامۋ كەزەڭدەرٸمەن, بيلٸك پەن وپپوزيتسييا اراسىنداعى كٷردەلٸ قاتىناستارمەن بايلانىستىرادى. وسى ورايدا بەلگٸلٸ ساياساتكەر بولات ەبٸلوۆ قازاقستان تاريحىنداعى اۋىر ەرٸ قاسٸرەتتٸ وقيعالاردىڭ بەلگٸلٸ بٸر كەزەڭدەرگە سەيكەس كەلەتٸنٸن اتاپ ٶتٸپ, التىنبەك سەرسەنباەۆتىڭ قازاسىنا قاتىستى ٶز كٶزقاراسىن بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
قاسٸرەتتٸ مەزگٸل – كٷزدٸڭ سوڭى مەن قىس
«قازاقستاندا اۋىر ەرٸ قاسٸرەتتٸ وقيعالار كٶبٸنە كٷزدٸڭ سوڭى مەن قىس مەزگٸلٸندە, ەسٸرەسە قاراشا مەن جەلتوقسان ايلارىندا بولاتىنداي كٶرٸنەدٸ.
مىسالى, 2005 جىلدىڭ قاراشاسىندا زامانبەك نۇرقادٸلوۆ ٶز ٷيٸندە قازا تاپتى. ونىڭ ٶلٸمٸنە كٸنەلٸلەر مەن تاپسىرىس بەرۋشٸلەر ەلٸ كٷنگە دەيٸن انىقتالعان جوق. جەلتوقسان ايى دا تاريحي اۋىر وقيعالارمەن بايلانىستى: 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسى, 2011 جىلدىڭ 16–17 جەلتوقسانىندا جاڭاٶزەندە بولعان قاندى قاسٸرەت.
قاڭتار مەن اقپان ايلارى دا قاندى وقيعالارمەن ەستە قالدى: 2022 جىلعى «قاڭتار» وقيعاسى. ال 2006 جىلدىڭ اقپانىندا وپپوزيتسييالىق ساياساتكەر, «اقجول» پارتيياسىنىڭ تەڭ تٶراعاسى التىنبەك سەرسەنباەۆ كٶمەكشٸسٸ باۋىرجان بەكبوسىنوۆ جەنە جٷرگٸزۋشٸسٸ ۆاسيليي جۋراۆليوۆپەن بٸرگە قازا تاپتى», - دەپ جازدى ەبٸلوۆ.
نە ٷشٸن?
بولات ەبٸلوۆتٸڭ پٸكٸرٸنشە التىنبەك سەرسەنباەۆتىڭ قازا تاپقانىنا 20 جىل ٶتسە دە, بۇل وقيعا كەشە عانا بولعانداي ەسەر قالدىرادى. ونىڭ كٶڭٸلٸنەن كەتپەيتٸن سۇراق – نە ٷشٸن?
«التىنبەك «قازاقستاننىڭ دەموكراتييالىق تاڭداۋى» (قدت) قوزعالىسىن قۇرۋعا باستاماشى بولعانداردىڭ بٸرٸ ەدٸ. ول ەلدٸڭ قاي باعىتقا بەت العانىن جاقسى تٷسٸندٸ, ٶيتكەنٸ 1990-جىلداردىڭ ورتاسى مەن سوڭىندا مينيستر قىزمەتٸن اتقارعان.
ول اۆتوريتارلىق باسقارۋ جاقسىلىققا اپارمايتىنىن كٶردٸ. ساياسات پەن ەكونوميكاداعى بيلٸك بٸر ەۋلەتتٸڭ قولىنا شوعىرلانىپ, بارلىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ولاردىڭ باقىلاۋىندا بولدى. پرەزيدەنتتٸڭ كٷيەۋ بالاسى راحات ەليەۆ بيلٸگٸن كٷشەيتٸپ, كٷشتٸك قۇرىلىمدار مەن نەگٸزگٸ اقپاراتتىق ارنالاردى ٶزٸنە باعىندىردى.
التىنبەك راحات ەليەۆتٸڭ ٶزٸنٸڭ قايىن اتاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى بيلٸكتەن شەتتەتۋگە دايىندالىپ جٷرگەنٸن دەلەلدەيتٸن دەرەكتەر جيناي الدى. مارات تەجينمەن بٸرگە ول پرەزيدەنتكە بارىپ, بۇل جوسپارلار تۋرالى بايانداعان. ايتۋىنشا, نازارباەۆ قاتتى ابدىراپ, تٸپتٸ ورىندىعىنان قۇلاپ كەتكەن. التىنبەك پەن تەجين وعان قايتا وتىرۋعا كٶمەكتەسكەندە, پرەزيدەنت ابىرجىپ, ەرٸ قاراي نە ٸستەۋ كەرەكتٸگٸن سۇراعان. التىنبەك راحاتتى جەنە ونىڭ جاقتاستارىن قاماۋعا الىپ, بيلٸكتەن شەتتەتۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتقان», - دەگەن ول مٷمكٸن, دەل وسى وقيعا التىنبەكتٸڭ قازا بولۋىنا سەبەپتەردٸڭ بٸرٸ بولعان شىعار دەپ توپشىلايدى.
«التىنبەك ەشقاشان راديكال بولعان ەمەس»
"ٶيتكەنٸ ول مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلسٸزدٸگٸن كٶردٸ. ەرينە, بٸز بٸلمەيتٸن نەمەسە تەك بولجاي الاتىن ٶزگە دە سەبەپتەر بولۋى مٷمكٸن" دەپ بولجاعان ب. ەبٸلوۆ:
«ايتا كەتۋ كەرەك, التىنبەك ەشقاشان راديكال بولعان ەمەس, زورلىق-زومبىلىققا نەمەسە رەۆوليۋتسييالىق ەدٸستەرگە شاقىرماعان. سوندىقتان «نە ٷشٸن?» دەگەن سۇراق ەلٸ كٷنگە دەيٸن اشىق كٷيٸندە قالىپ وتىر. 20 جىل ٶتسە دە, بۇل قىلمىستىڭ تاپسىرىس بەرۋشٸلەرٸ انىقتالىپ, جازالانعان جوق.
بۇل — قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىنداعى قۇپيياسى اشىلماعان ساياسي قاستاندىق. بولاشاعىنان مول ٷمٸت كٷتتٸرەتٸن ساياساتكەردٸ, ساياسي بەسەكەلەستٸ جويۋ كٸمگە تيٸمدٸ بولعانىن كٶپشٸلٸك ٸشتەي تٷسٸنەدٸ, قىلمىستىڭ ٸزٸ قايدا اپاراتىنىن دا بولجايدى.
التىنبەك سەرسەنباەۆتىڭ قازاسى ۇلتتىق قاسٸرەتكە اينالدى, ورنى تولماس اۋىر شىعىن بولدى. وسى 20 جىل بويى ەلگە التىنبەكتٸڭ جەتٸسپەيتٸنٸ انىق…», - دەدٸ ساياساتكەر بولات ەبٸلوۆ.
