Foto: madeniportal.kz
Qazaqstannyń jańa tarihyndaǵy eń daýly ári qoǵam jadynan óshpegen qylmystardyń biri – saiasatker Altynbek Sársenbaevtyń qazasy. Biyl onyń ómirden ótkenine 20 jyl tolyp otyr. Saiasi sarapshylar men qoǵam qairatkerleri bul qastandyqty eldiń saiasi damý kezeńderimen, bilik pen oppozitsiia arasyndaǵy kúrdeli qatynastarmen bailanystyrady. Osy oraida belgili saiasatker Bolat Ábilov Qazaqstan tarihyndaǵy aýyr ári qasiretti oqiǵalardyń belgili bir kezeńderge sáikes keletinin atap ótip, Altynbek Sársenbaevtyń qazasyna qatysty óz kózqarasyn bildirdi, dep habarlaidy Ult.kz.
Qasiretti mezgil – kúzdiń sońy men qys
«Qazaqstanda aýyr ári qasiretti oqiǵalar kóbine kúzdiń sońy men qys mezgilinde, ásirese qarasha men jeltoqsan ailarynda bolatyndai kórinedi.
Mysaly, 2005 jyldyń qarashasynda Zamanbek Nurqadilov óz úiinde qaza tapty. Onyń ólimine kináliler men tapsyrys berýshiler áli kúnge deiin anyqtalǵan joq. Jeltoqsan aiy da tarihi aýyr oqiǵalarmen bailanysty: 1986 jylǵy Jeltoqsan oqiǵasy, 2011 jyldyń 16–17 jeltoqsanynda Jańaózende bolǵan qandy qasiret.
Qańtar men aqpan ailary da qandy oqiǵalarmen este qaldy: 2022 jylǵy «Qańtar» oqiǵasy. Al 2006 jyldyń aqpanynda oppozitsiialyq saiasatker, «Aqjol» partiiasynyń teń tóraǵasy Altynbek Sársenbaev kómekshisi Baýyrjan Bekbosynov jáne júrgizýshisi Vasilii Jýravliovpen birge qaza tapty», - dep jazdy Ábilov.
Ne úshin?
Bolat Ábilovtiń pikirinshe Altynbek Sársenbaevtyń qaza tapqanyna 20 jyl ótse de, bul oqiǵa keshe ǵana bolǵandai áser qaldyrady. Onyń kóńilinen ketpeitin suraq – ne úshin?
«Altynbek «Qazaqstannyń demokratiialyq tańdaýy» (QDT) qozǵalysyn qurýǵa bastamashy bolǵandardyń biri edi. Ol eldiń qai baǵytqa bet alǵanyn jaqsy túsindi, óitkeni 1990-jyldardyń ortasy men sońynda ministr qyzmetin atqarǵan.
Ol avtoritarlyq basqarý jaqsylyqqa aparmaitynyn kórdi. Saiasat pen ekonomikadaǵy bilik bir áýlettiń qolyna shoǵyrlanyp, barlyq buqaralyq aqparat quraldary olardyń baqylaýynda boldy. Prezidenttiń kúieý balasy Rahat Áliev biligin kúsheitip, kúshtik qurylymdar men negizgi aqparattyq arnalardy ózine baǵyndyrdy.
Altynbek Rahat Álievtiń óziniń qaiyn atasy Nursultan Nazarbaevty bilikten shettetýge daiyndalyp júrgenin dáleldeitin derekter jinai aldy. Marat Tájinmen birge ol prezidentke baryp, bul josparlar týraly baiandaǵan. Aitýynsha, Nazarbaev qatty abdyrap, tipti oryndyǵynan qulap ketken. Altynbek pen Tájin oǵan qaita otyrýǵa kómekteskende, prezident abyrjyp, ári qarai ne isteý kerektigin suraǵan. Altynbek Rahatty jáne onyń jaqtastaryn qamaýǵa alyp, bilikten shettetý týraly usynys aitqan», - degen ol múmkin, dál osy oqiǵa Altynbektiń qaza bolýyna sebepterdiń biri bolǵan shyǵar dep topshylaidy.
«Altynbek eshqashan radikal bolǵan emes»
"Óitkeni ol memleket basshysynyń álsizdigin kórdi. Árine, biz bilmeitin nemese tek boljai alatyn ózge de sebepter bolýy múmkin" dep boljaǵan B. Ábilov:
«Aita ketý kerek, Altynbek eshqashan radikal bolǵan emes, zorlyq-zombylyqqa nemese revoliýtsiialyq ádisterge shaqyrmaǵan. Sondyqtan «Ne úshin?» degen suraq áli kúnge deiin ashyq kúiinde qalyp otyr. 20 jyl ótse de, bul qylmystyń tapsyrys berýshileri anyqtalyp, jazalanǵan joq.
Bul — Qazaqstannyń jańa tarihyndaǵy qupiiasy ashylmaǵan saiasi qastandyq. Bolashaǵynan mol úmit kúttiretin saiasatkerdi, saiasi básekelesti joiý kimge tiimdi bolǵanyn kópshilik ishtei túsinedi, qylmystyń izi qaida aparatynyn da boljaidy.
Altynbek Sársenbaevtyń qazasy ulttyq qasiretke ainaldy, orny tolmas aýyr shyǵyn boldy. Osy 20 jyl boiy elge Altynbektiń jetispeitini anyq…», - dedi saiasatker Bolat Ábilov.
