بٷگٸن قر پرەمەر-مينيسترٸ باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا پرەزيدەنتتٸڭ بەس ەلەۋمەتتٸك باستاماسىن ٸسكە اسىرۋ بارىسى قارالدى. «شاعىن نەسيە بەرۋدٸ كٶبەيتۋ» تٶرتٸنشٸ باعىتىن ورىنداۋ بويىنشا ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ م. ەبٸلقاسىموۆا, اۋىل شارۋاشىلىعى بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ ا. ەۆنيەۆ جەنە ۇلتتىق ەكونوميكا بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ ر. دەلەنوۆ باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz پورتالىنا سٸلتەمە جاساپ.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا تٶرتٸنشٸ ەلەۋمەتتٸك باستاما اياسىندا ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸ كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ ارقىلى حالىق تابىسىنىڭ ارتۋىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعاندار مەن جۇمىسسىز ازاماتتارعا شاعىن نەسيە بەرۋدٸ جٷزەگە اسىرۋدا. وسىلايشا, 2018 جىلى باعدارلامانى قارجىلاندىرۋ 20 ملرد تەڭگەگە, ونىڭ ٸشٸندە اۋىلداردا – 14 ملرد, قالالاردا – 6 ملرد تەڭگەگە ۇلعايدى.
«قوسىمشا بٶلٸنگەن قاراجاتتى ەسەپكە العاندا, شاعىن نەسيە بەرۋدٸڭ جالپى سوماسى 62 ملرد تەڭگەنٸ قۇرادى. ونىڭ ٸشٸندە 45 ملرد تەڭگە اۋىلدىق جەرلەرگە (73%) جەنە 17 ملرد تەڭگە (27%) قالالىق جەرلەرگە جٸبەرٸلدٸ. 2018 جىلعا ارنالعان شاعىن نەسيەمەن قامتۋ جوسپارى 14 مىڭ ادامدى قۇرادى», — دەدٸ مينيستر م. ەبٸلقاسىموۆا.
باعدارلامانىڭ تالاپتارىنا سەيكەس شاعىن نەسيەلەر ميكروبيزنەستٸ اشۋ, قولدانىستاعى بيزنەستٸ كەڭەيتۋ جەنە زەكٸرلٸك كووپەراتسييانى دامىتۋ ماقساتىندا بەرٸلەدٸ. شاعىن نەسيەلەر 5 جىل مەرزٸمگە, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى جوبالارعا 7 جىلعا دەيٸنگٸ مەرزٸمگە 6%-دىق اتاۋلى مٶلشەرلەمەمەن بەرٸلەدٸ. سونداي-اق, ٸستٸ جاڭادان باستاۋشى كەسٸپكەرلەرگە نەسيە سوماسىنىڭ 85% اسپايتىن كەپٸلدٸكتەر بەرٸلەدٸ.
2018 جىلى تٶرتٸنشٸ ەلەۋمەتتٸك باستامانى تيٸمدٸ ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن باعدارلاماعا:
-
اۋىلدار مەن قالالاردا ميكروكرەديت بەرۋ ليميتتەرٸن سارالاۋدى;
-
زەكٸرلٸك كووپەراتسييانى دامىتۋ ٷشٸن اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردە شاعىن نەسيە بەرۋ مٶلشەرٸن 5 مىڭنان 8 مىڭ ايلىق ەسەپتٸك كٶرسەتكٸشكە دەيٸن ۇلعايتۋدى;
-
ٶڭدەۋشٸ اۋىل شارۋاشىلىعى كەسٸپورىندارى اياسىندا زەكٸرلٸك كووپەراتسييانى دامىتۋدى جەنە شاعىن نەسيەلەر بەرۋ رەسٸمدەرٸن جەڭٸلدەتۋدٸ;
-
باعدارلاماعا قاتىسۋشىلار سانىن جۇمىس ٸستەپ جٷرگەن كەسٸپكەرلەرمەن تولىقتىرۋدى;
-
جۇمىس ٸستەپ جٷرگەن كەسٸپكەرلەر, زەكٸرلٸك كووپەراتسييا مەن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرٸ قاتىسۋشىلارى ٷشٸن كەمٸندە بٸر جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرۋ بويىنشا تالاپتاردى ازايتۋدى;
-
مەملەكەتتٸك تٸركەۋ مەرزٸمٸ سالىق ورگاندارىندا ٷش جىلدان اساتىن كەسٸپكەرلەردٸ – زەكٸرلٸك كووپەراتسييا قاتىسۋشىلارىن كەپٸلدەندٸرۋ نورمالارىن قوسۋدى كٶزدەيتٸن ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ.
م. ەبٸلقاسىموۆانىڭ مەلٸمدەۋٸنشە, 2018 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شاعىن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى بويىنشا بارلىعى 59,5 ملرد تەڭگە نەمەسە يگەرٸلدٸ, ونىڭ ٸشٸندە اۋىلداردا – 45,4 ملرد تەڭگە, قالالاردا – 14,1 ملرد يگەرٸلدٸ. 2018 جىلى بارلىعى 14 053 شاعىن نەسيە بەرٸلدٸ, ونىڭ ٸشٸندە اۋىلداردا – 12 760 نەمەسە جىلدىق جوسپاردىڭ 116%, قالالاردا – 1 293. اۋىلداردا شاعىن نەسيە بەرۋدٸڭ ورتاشا مٶلشەرٸ 3,5 ملن تەڭگەنٸ, ال قالالاردا 11 ملن تەڭگەنٸ قۇرادى.
بەرٸلگەن شاعىن نەسيەلەردٸڭ ٸشٸنەن ستارتاپ جوبالاردى قولداۋعا — 9 772 شاعىن نەسيە, زەكٸرلٸك كووپەراتسييانىڭ جاڭا باعىتىن دامىتۋعا — 1 024, جەكە ٸستٸ كەڭەيتۋگە — 3 257 شاعىن نەسيە بەرٸلدٸ.
ەكونوميكا سالالارى بٶلٸنٸسٸندە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا — 76%, ٶسٸمدٸك شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا — 2,7%, قۇس شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا — 2,2%, كٶلٸك جەنە قويمالاۋ سالاسىنا — 6%, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ سالاسىنا — 2%, باسقا دا قىزمەت تٷرلەرٸ بويىنشا — 5,6% شاعىن نەسيە بٶلٸندٸ.
م. ەبٸلقاسىموۆانىڭ ايتۋىنشا, شاعىن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسى اياسىندا ٶزٸن-ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ قاتارىنان 13 367 ادام جەنە 1 686 جۇمىسسىز ادام كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىسۋعا, سونداي-اق, ٶز قىزمەتٸن زاڭداستىرۋعا مٷمكٸندٸك الدى. سونىمەن قاتار, جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ تٷرٸندە ماڭىزدى ەلەۋمەتتٸك ەسەر الىندى. شاعىن نەسيە العان ادامدار قوسىمشا 12 613 جۇمىس ورنىن قۇردى.
ايتا كەتۋ كەرەك, باعدارلاما اياسىندا شاعىن نەسيە الۋ شارتتارىنىڭ بٸرٸ — «باستاۋ-بيزنەس» جوباسى بويىنشا بيزنەس نەگٸزدەرٸنە وقىتۋ. اتالعان جوبا «اتامەكەن» ۇلتتىق كەسٸپكەرلەر پالاتاسىمەن بٸرگە ٸسكە اسىرىلىپ جاتىر. 2018 جىلى وقۋمەن 28,3 مىڭ ادام نەمەسە جىلدىق جوسپاردىڭ 100%-ى قامتىلدى, ولاردىڭ ٸشٸندە 19,4 مىڭ قاتىسۋشى ٶزدەرٸنٸڭ بيزنەس-جوبالارىن قورعاپ شىقتى, ال 7,7 مىڭ ادام شاعىن نەسيە الدى. 2018 جىلى وقىتۋ قورىتىندىسى بويىنشا بيزنەسٸن باستاعان قاتىسۋشىلاردىڭ 95%-ى بيۋدجەتكە سالىق اۋدارا باستادى.
م. ەبٸلقاسىموۆانىڭ ايتۋىنشا, بيىل بٶلٸنگەن قاراجات ەسەبٸنەن 14 مىڭ ادامدى, ونىڭ ٸشٸندە اۋىلدىق جەرلەردە 12 مىڭ ادامدى, ال قالالاردا 2 مىڭ ادامدى شاعىن نەسيەمەن قامتۋ مٸندەتٸ تۇر. وسى جىلى شاعىن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسىن قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ 62 ملرد تەڭگەنٸ قۇرايدى.
قر ەحەقم دەرەكتەرٸنە سەيكەس, بيىل شاعىن نەسيە بەرۋ بويىنشا كٶرسەتكٸشتەردٸ ورىنداۋ ٷشٸن باعدارلاما وپەراتورلارىنا ٶڭٸرلەردٸڭ ەكٸمدٸكتەرٸمەن بٸرلەسٸپ, ٷش جاقتى نەسيەلٸك كەلٸسٸمدەرگە قول قويۋدى تەزدەتۋ جەنە بٶلٸنگەن قاراجاتتاردىڭ ماقساتقا ساي پايدالانىلىپ, سوڭعى قارىز الۋشىلارعا جەتۋٸن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.
«شاعىن نەسيە بەرۋدٸ دامىتۋ» باعىتىندا اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جۇمىسقا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ. اۋىل شارۋاشىلىعى بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ ا. ەۆنيەۆ اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەر مەن شاعىن قالالاردا بيزنەس جوبالاردى ٸسكە اسىرۋعا شاعىن نەسيەلەر بەرۋ «ەڭبەك» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى اياسىندا ٸسكە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. اتالعان ماقساتتارعا 2018 جىلى 44,7 ملرد تگ كٶلەمٸندە بيۋدجەتتٸك نەسيە بٶلٸنگەن, سونىڭ ٸشٸندە 13,9 ملرد تگ — پرەزيدەنتتٸڭ بەس ەلەۋمەتتٸك باستاماسى اياسىندا بٶلٸنگەن قوسىمشا قاراجات. بۇدان ٶزگە, شاعىن قارجىلاندىرۋ ۇيىمدارى مەن نەسيەلٸك سەرٸكتەستٸكتەر ارقىلى بەرٸلەتٸن شاعىن نەسيەلەردٸ كەپٸلدەندٸرۋ تەتٸگٸ قاراستىرىلعان. وپەراتور — «قازاگروكەپٸل» اق. 2018 جىلى 1,6 ملرد تەڭگە سوماسىنا 553 كەپٸلدٸۋ بەرٸلدٸ. 2019 جىلى 12 مىڭ شاعىن نەسيە بەرۋ كٶزدەلگەن, سونىڭ ٸشٸندە 2400 — جاڭا بيزنەسكە.
ٶز كەزەگٸندە, ۇلتتىق ەكونوميكا بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ ر. دەلەنوۆ 2018 جىلى قالالاردا شاعىن نەسيە بەرۋگە 13,9 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ, ونىڭ ٸشٸندە 6,1 ملرد تەڭگە بەس ەلەۋمەتتٸك باستاما اياسىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا بٶلٸنگەن. قالالار مەن مونوقالالاردا 14,4 ملرد تەڭگە سوماسىنا 1 311 جوبا قارجىلاندىرىلدى.
كەپٸلدٸك جەتكٸلٸكسٸز بولعان جاعدايدا, كەسٸپكەرلەرگە شاعىن نەسيەلەردٸ 85%-عا دەيٸن كەپٸلدەندٸرۋ ۇسىنىلادى. وسىلايشا, 2018 جىلى 2,8 ملرد تەڭگە سوماسىنا 484 كەپٸلدٸك كەلٸسٸمشارتى جاسالدى. بۇل ەربٸر ٷشٸنشٸ نەسيەگە كەپٸلدٸك بەرٸلگەنٸن كٶرسەتەدٸ. 2019 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 9,3 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەن 7 ملرد تەڭگە بٶلۋ جوسپارلانعان.
سونىمەن قاتار, بۇعان دەيٸن بۇرىننان كەلە جاتقان كەسٸپكەرلەر باعدارلاماعا قاتىسا المادى. ەندٸ مۇنداي شەكتەۋلەردٸڭ الىنىپ تاستالۋىنا بايلانىستى بەرٸلگەن شاعىن نەسيەلەردٸڭ سانى ايتارلىقتاي ارتادى. بۇعان قوسا, قازاقستاننىڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە شاعىن قارجى ۇيىمدارىن قۇرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
