تەگٸندە بالا جٷرەگٸنە ٸزگٸلٸك پەن بٸلٸمنٸڭ نەرٸن ەگٸپ, ماماندىعىن ماقتانىشقا اينالدىرا بٸلگەن ۇستازدا ارمان جوق. كٶزٸ تٸرٸسٸندە-اق «حان اپا», «قازاقتىڭ قانيپاسى» اتانعان قانيپا ومارعاليقىزى بٸتٸباەۆا سونداي ۇستازداردىڭ ساناتىنان بولاتىن. مٸنە, ٷلكەن جٷرەكتٸ ۇستازدىڭ ارامىزدان كەتكەنٸنە دە ەكٸ جىلدىڭ جٷزٸ بولىپتى. بٸراق ۇلاعاتتى ۇستازدىڭ ەكٸنشٸ عۇمىرى ەندٸ عانا باستالعانداي. ٶسكەمەندەگٸ دارىندى بالالارعا ارنالعان جامبىل اتىنداعى مامانداندىرىلعان مەكتەپ-گيمنازييا-ينتەرناتىندا بٸتٸباەۆانىڭ ٶڭٸرارالىق پەداگوگيكالىق وقۋلارى بولىپ ٶتتٸ.
وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسى مەن «شىعىس» ٶڭٸرلٸك ورتالىعىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن «زاماناۋي بٸلٸم بەرۋدە قانيپا بٸتٸباەۆانىڭ يننوۆاتسييالىق تەحنولوگيياسى مەن پەداگوگيكالىق تاعىلىمى» اتتى تاقىرىپتا العاش رەت ٶتٸپ وتىرعان بٸتٸباەۆانىڭ پەداگوگيكالىق وقۋلارىنا الماتى, قاراعاندى, پاۆلودار وبلىستارىنان ارنايى كەلگەن قازاق تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ پەنٸنٸڭ مۇعالٸمدەرٸ, وبلىستىق بٸلٸم باسقارمالارىنىڭ ماماندارى, وبلىستىڭ بارلىق بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ گۋمانيتارلىق پەندەر مۇعالٸمدەرٸ, ٶسكەمەن قالاسى گۋمانيتارلىق كوللەدجٸ مەن سەمەيدەگٸ م.ەۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدج وقىتۋشىلارى قاتىستى. كەلگەن قوناقتار ەڭ الدىمەن ق.بٸتٸباەۆا اتىنداعى وبلىستىق وقۋ-ەدٸستەمەلٸك مۇراجايمەن تانىسىپ, اتالعان مەكتەپتٸڭ 6 «ا», 6 «ب» سىنىپتارىنداعى «تۇلعاسى بيٸك, تاعىلىمى مەڭگٸ ۇلى ۇستاز», «شابىتىما قانات بەردٸڭ شارق ۇرعان...» اتتى سىنىپ ساباقتارى مەن بٸتٸباەۆا زەرتحاناسىندا جٷرگٸزٸلگەن «وعىز قاعان جىرى» بويىنشا ونلاين جٷيەسٸندە ٶتكەن بٸتٸباەۆا ساباقتارىنا قاتىستى.
سونداي-اق, بٸتٸباەۆانىڭ ٶڭٸرارالىق پەداگوگيكالىق وقۋلارىنا قاتىسۋشىلار حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق, مەكتەپٸشٸلٸك عىلىمي جوبالار, وليمپيادا جٷلدەگەرلەرٸنٸڭ جۇمىستارى قويىلعان ارنايى كٶرمەنٸ دە تاماشالاپ, ۇلاعاتتى ۇستاز ەڭبەك ەتكەن مەكتەپتٸڭ جەتٸستٸكتەرٸنە قانىقتى. دارىندى بالالارعا ارنالعان جامبىل اتىنداعى مامانداندىرىلعان مەكتەپ-گيمنازييا-ينتەرناتىنىڭ وقۋشىلارى ەزٸرلەگەن «اڭىز ۇستاز» اتتى ساحنالىق كٶرٸنٸس تە قوناقتاردىڭ كٶڭٸلدەرٸنەن شىقتى.
شاراعا قاتىسۋشىلاردى وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اينۇر سۇلتانوۆا قۇتتىقتاپ, جىلى لەبٸزٸن بٸلدٸردٸ.
- قانيپا ومارعاليقىزى سانالى عۇمىرىن ۇستازدىقتىڭ ۇلاعاتتى جولىنا ارنادى. تۋعان حالقىنىڭ اسىل سٶزٸن, مۇرالارىن شەكٸرتتەرٸنٸڭ ساناسىنا ۇيالاتىپ, ۇلى اباي مەن مۇحتاردىڭ ۇلىلىعىن دەرٸپتەدٸ. قانيپا بٸتٸباەۆا - قازاق پەداگوگيكاسىنداعى تەڭدەسٸ جوق ەرەكشە قۇبىلىس. ول قازاق ەدەبيەتٸن وقىتۋ ەدٸستەمەسٸن, تەحنولوگيياسىن دامىتۋعا ايرىقشا ٷلەس قوستى. بەلگٸلٸ عالىمدار ە.قوڭىراتباەۆ, كٶشٸمباەۆتاردان كەيٸن «قازاق ەدەبيەتٸن وقىتۋ ەدٸستەمەسٸ» اتتى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارنالعان وقۋلىق جازدى. رەسپۋبليكامىزدا تۇڭعىش رەت اباي, مۇحتار شىعارمالارىن مەكتەپتە وقىتۋعا ارنالعان ٸرگەلٸ ەڭبەكتەر ەلٸمٸزدٸڭ تٷكپٸر-تٷكپٸرٸندەگٸ ۇستازداردىڭ سۇرانىسىنا يە بولدى, - دەگەن اينۇر ورالقىزى بٷگٸندە وبلىستا قانيپا بٸتٸباەۆا زەرتحاناسىنىڭ سانى ارتىپ وتىرعانىن, تارباعاتاي, اباي, شەمونايحا, زىريان, جارما اۋداندارىندا دا جاڭادان زەرتحانا بٶلٸمشەلەرٸ اشىلعانىن جەتكٸزدٸ. ۇلى ۇستازدىڭ ەڭبەك ەتكەن قارا شاڭىراعىندا قانيپا بٸتٸباەۆا اتىنداعى وقۋ-ەدٸستەمەلٸك مۇراجايى اشىلىپ, وبلىس ۇستازدارى مەن مەكتەپ وقۋشىلارى ٷشٸن قىزمەت ەتۋدە. جىلما-جىل قانيپا بٸتٸباەۆا اتىنداعى وليمپيادا دەستٷرلٸ تٷردە ٶتكٸزٸلٸپ كەلەدٸ. الداعى ۋاقىتتا قانيپا بٸتٸباەۆا اتىنداعى زەرتحانالار بٸر-بٸرٸمەن ونلاين جٷيەسٸندە ساباقتار ٶتكٸزٸپ, شەبەرلٸك سىنىپتار كٶرسەتٸپ, تەجٸريبە الماساتىن بولادى.
قانيپا بٸتٸباەۆا - ۇلى اباي, مۇحتاردىڭ شىعارمالارىن مەكتەپتە وقىتۋ مەسەلەسٸنە بايلانىستى قۇندى ەڭبەكتەر جازعان ۇستاز. ابايدىڭ, مۇحتاردىڭ ەڭبەكتەرٸن مەكتەپ وقۋشىلارىنا قالاي وقىتۋ كەرەك? نەرٸن, سٶلٸن بالا بويىنا قالاي سٸڭٸرۋ قاجەت? شارانىڭ پلەنارلىق بٶلٸمٸندە بۇل تاقىرىپتا س.امانجولوۆ اتىنداعى شقمۋ-دىڭ بٸلٸكتٸلٸكتٸ ارتتىرۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان كەلگەنباەۆا «قانيپا بٸتٸباەۆانىڭ م.ەۋەزوۆ شىعارماشىلىعىن وقىتۋ جايلى ەڭبەگٸنٸڭ عىلىمي-پراكتيكالىق قۇندىلىعى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى.
- ۇلاعاتتى ۇستاز, كٶرنەكتٸ پەداگوگ, حالىقتىڭ اياۋلى قىزى قانيپا ومارعاليقىزى بٸتٸباەۆانىڭ عىلىمي-ەدٸستەمەلٸك مۇراتى – تٶل پەداگوگيكامىز بەن ەدەبيەتتانۋدىڭ ەڭسەسٸن بيٸككە كٶتەرٸپ, مۇعالٸمدەر مەن ستۋدەنتتەر قاۋىمىنىڭ وي-ٶرٸسٸن كەڭەيتٸپ, تەجٸريبەسٸن ۇشتاۋ بولاتىن. قانيپا ومارعاليقىزى - قازاق ەدەبيەتٸن وقىتۋدىڭ يننوۆاتسييالىق تەحنولوگيياسىن تٶل ٸزدەنٸستەرٸمەن دامىتىپ, ەجەلگٸ دەۋٸر ەدەبيەتٸنەن قازٸرگٸ قازاق ەدەبيەتٸنە دەيٸن وقىتۋ ەدٸستەمەسٸن جازىپ شىققان عالىم-ۇستاز ەدٸ. عالىم-ۇستاز م.ەۋەزوۆتٸڭ ەدەبي مۇراسىن وقىتۋ مەسەلەسٸنە «ەدەبيەتتٸ وقىتۋدىڭ تيٸمدٸ جولدارى» (1991), «مۇحتار ەۋەزوۆ شىعارماشىلىعىن وقىتۋ» (1994), «م.ەۋەزوۆ تۋىندىلارىن مەكتەپتە وقىتۋ» (2002) اتتى كٸتاپتار جازىپ, ەۋەزوۆتانۋ ٸلٸمٸنە قوماقتى ٷلەس قوستى. بۇرىنعى اۆتورلار جازۋشى مۇراسىن جەكەلەگەن تاقىرىپتار اياسىندا وقىتۋ مەسەلەسٸن قاراستىرسا, ۇستازدىڭ م.ەۋەزوۆ شىعارمالارىن وقىتۋعا ارنالعان وسى ٷش ەڭبەگٸ ۇلى جازۋشى شىعارمالارىن تۇتاستاي وقىتۋعا ارنالعان العاشقى ەڭبەكتەر ەدٸ, - دەيدٸ ول.
ال «قانيپا بٸتٸباەۆانىڭ جاڭاشىل ەدٸستەمەسٸ – وقىتۋدىڭ ٶنٸمدٸ جولى» اتتى تاقىرىپتا بايانداما جاساعان الماتى وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسى ەدٸستەمەلٸك كابينەتٸنٸڭ يننوۆاتسييا جەنە ورتا بٸلٸم بٶلٸمٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ شەريزات ساپارعاليەۆا وقىتۋ ٷردٸسٸنە ۇلتتىق بٸرىڭعاي تەستٸلەۋ جٷيەسٸ ەنگٸزٸلگەننەن بەرگٸ ۋاقىت ٸشٸندە ەدەبيەت جالاڭ مەلٸمەتتەر جيىنتىعىنا اينالىپ, ٶز مەنٸنەن ايىرىلا باستاعانىن, وقۋشىلار اراسىندا كٶركەم ەدەبيەتكە دەگەن قىزىعۋشىلىقتىڭ تٶمەندەپ كەتكەنٸن جاسىرمادى. دەل وسى كەزدە وقۋشىلاردىڭ فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىعىن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق ٸس-قيمىل جوسپارى دٷنيەگە كەلدٸ. دەسە دە قانيپا ومارعاليقىزى فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىق تۋرالى سٶز قوزعالماي تۇرعان سوناۋ الپىسىنشى جىلداردىڭ ٶزٸندە-اق وسى مەسەلەنٸ كٶتەرگەن كٶرٸنەدٸ. بٷگٸنگٸ كٷنٸ قانيپا بٸتٸباەۆانىڭ ەڭبەكتەرٸ ەدەبيەتتٸ وقىتۋدىڭ ەدٸستەمەلٸك عىلىمىندا ٷلكەن ورىن الادى.
وسى ورايدا الماتىلىق مەيمان قانيپا بٸتٸباەۆانىڭ جيناقتالعان, جاڭارتىلعان ەدٸستەمەلٸك قۇرالدارى بٷكٸل رەسپۋبليكا مۇعالٸمدەرٸنە قولجەتٸمدٸ بولۋى ٷشٸن بٸتٸباەۆانىڭ ەدٸستەمەسٸنە ارنالعان جەكە سايت اشىلسا, رەسپۋبليكا مۇعالٸمدەرٸنٸڭ بارلىعى بٸركٸسٸدەي اتسالىسىپ, بٸتٸباەۆا اتىنداعى قور قۇرسا, بٸتٸباەۆا ەدٸستەمەسٸنە ارنالعان جەكە باسىلىم جارىق كٶرسە, سونىمەن قاتار تٸل ماماندارىنا ارنالعان بٸتٸباەۆا اتىنداعى جٷلدە, تٶسبەلگٸ تاعايىندالسا دەگەن ۇسىنىستارىن دا جەتكٸزدٸ.
2009 جىلى بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ ارنايى بۇيرىعىمەن ق.بٸتٸباەۆانىڭ كابينەتٸ رەسپۋبليكالىق عىلىمي-ەدٸستەمەلٸك زەرتحانا بولىپ قۇرىلدى. كەيٸننەن 2011 جىلى ق.بٸتٸباەۆا زەرتحاناسى استانا قالاسىنداعى №64 مەكتەپتە دە اشىلادى. شارادا وسى زەرتحانانىڭ جەتەكشٸسٸ التىنگٷل شوتباەۆا «زاماناۋي بٸلٸم بەرۋدە قانيپا بٸتٸباەۆانىڭ يننوۆاتسييالىق تەحنولوگيياسى مەن پەداگوگيكالىق تاعىلىمى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ, ۇلاعاتتى ۇستازدىڭ وقۋشىنىڭ بٸلٸم دەڭگەيٸن شىعارماشىلىق دەڭگەيگە كٶتەرۋ جولدارىن ۇسىنعانىن, عالىم-ۇستازدىڭ, ەسٸرەسە, «وي تاستاۋ, ويلانتۋ, ويلاۋ» تەحنولوگيياسى وقۋشىنىڭ ٶز ەڭبەگٸمەن بٸلٸمدٸ الۋعا جاعداي جاساپ, شىعارماشىلىق قابٸلەتٸن جەتٸلدٸرۋگە, ٶزٸنٸڭ ٸشكٸ مٷمكٸندٸكتەرٸن تانۋعا جەتەلەيتٸنٸن ايتتى.
شارادا ۇستازدىڭ تەربيەسٸن كٶرٸپ, تەلٸمٸن العان شەكٸرتتەرٸ دە سٶز الىپ, ەدەمٸ ەستەلٸكتەردٸڭ تيەگٸن اعىتتى. سولاردىڭ بٸرٸ - ابايتانۋشى عالىم ايجان قارتاەۆا.
- قانيپا اپاي ەكٸ سٶزدٸڭ باسىن قوسا الماي, شىعارما جازا الماي كەلگەن بالالاردى اقىن, جازۋشى, سٶزگە شەشەن ەتٸپ شىعاراتىن ەدٸ,- دەيدٸ ول.
ٶسكەمەندەگٸ دارىندى بالالارعا ارنالعان جامبىل اتىنداعى وبلىستىق مامانداندىرىلعان مەكتەپ-گيمنازييا-ينتەرناتىنداعى ق.بٸتٸباەۆا اتاۋلى زەرتحاناسىنىڭ جەتەكشٸسٸ مەرۋەرت مۇقاشەۆا دا ق.بٸتٸباەۆانىڭ شەكٸرتٸ. ول قانيپا اپايدىڭ كٶزٸ تٸرٸسٸندە اشىلعان رەسپۋبليكالىق عىلىمي-ەدٸستەمەلٸك زەرتحاناسىنىڭ بٷگٸنگٸ جۇمىستارى جايىندا جينالعاندارعا بايانداپ بەردٸ.
-زەرتحانا بٷگٸنگٸ كٷنٸ رەسپۋبليكا كٶلەمٸندەگٸ عىلىمي-زەرتتەۋ, وقۋ-ەدٸستەمەلٸك, تەجٸريبەلٸك الاڭعا اينالىپ وتىر. ق.بٸتٸباەۆانىڭ بٷگٸنگٸ ٶڭٸرارالىق پەداگوگيكالىق وقۋلارى – ۇستازدىڭ ٸس-تەجٸريبەسٸنٸڭ جالعاسىن تاۋىپ جاتقاندىعىنىڭ, ٶمٸرشەڭدٸگٸنٸڭ دەلەلٸ, - دەيدٸ م.مۇقاشەۆا.
پەداگوگيكالىق وقۋلاردىڭ بارىسىندا «ق.بٸتٸباەۆا جەنە قازاق تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸنٸڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ», «قازاق تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸن وقىتۋدا ق.بٸتٸباەۆانىڭ يننوۆاتسييالىق تەحنولوگيياسى», «ق.بٸتٸباەۆانىڭ پەداگوگيكالىق مۇراسى جەنە گۋمانيتارلىق عىلىمداردى وقىتۋ» تاقىرىپتارىندا سەكتسييالار جۇمىس جاساپ, ٷزدٸكتەر انىقتالىپ, جٷلدەگەرلەرگە ديپلومدار, ال قاتىسۋشىلارعا سەرتيفيكاتتار تابىس ەتٸلدٸ.
- وسىدان ون جىلدام استام ۋاقىت بۇرىن, 2005 جىلى ٶسكەمەنگە كەلٸپ, قانيپا اپايدىڭ اۆتورلىق كۋرسىنا قاتىسىپ ەدٸم. تالاي اقىل-كەڭەسٸن تىڭدادىم, بٸرلەسە جۇمىس ٸستەدٸك. تٸپتٸ «شوقان ۋەليحانوۆتىڭ ەڭبەكتەرٸندەگٸ ەتنوگرافييالىق اتاۋلار» اتتى ەڭبەگٸمدٸ وقىپ «لەيلاسى بار مەكتەپ - شامشىراعى بار مەكتەپ» دەپ رەتسەنزييا جازىپ بەرگەنٸ دە ەسٸمدە. بٷگٸنگٸ بٸتٸباەۆانىڭ پەداگوگيكالىق وقۋلارىنا قاتىسقانىما شەكسٸز باقىتتىمىن, - دەيدٸ كٷرشٸم اۋدانى قالجىر ورتا مەكتەبٸنٸڭ قازاق تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ پەنٸنٸڭ مۇعالٸمٸ لەيلا جۇماحانوۆا.
ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, اتالعان شارا ەندٸ ٷش جىلدا بٸر رەت ٶتكٸزٸلٸپ تۇراتىن بولادى.
مەيرامتاي يمانعالي, "ديدار" گازەتٸ
