فوتو: مەجٸلٸس باسپاسٶز قىزمەتٸ
مەجٸلٸستە دەپۋتات ەدٸل جاڭبىرشين جەمقورلىقتى ازايتۋدى ەڭ بٸرٸنشٸ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ٶزدەرٸنەن باستاۋ كەرەك ەكەندٸگٸن ايتىپ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۇلان سارقۇلوۆقا:
“بٸرٸنشٸ ٶزدەرٸڭدٸ تازالاپ الىڭدار. ٶزدەرٸڭ دۇرىس جۇمىس جاساڭدار. ٶزدەرٸڭ پاراعا يتەرمەلەمەڭدەر, سول كەزدە بەرٸ “نورمالنو” بولادى”,- دەپ شٷيلٸكتٸ.
دەپۋتاتتىڭ بۇل مەلٸمدەمەسٸنە ۇلان سارقۇلوۆ جەمقورلىق فاكتٸلەرٸ بويىنشا قانداي دا بٸر مەلٸمەت بولسا ونى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بەرۋدٸ سۇرادى.
“قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرٸنە بايلانىستى تولىعىمەن كەلٸسەمٸن. تەك تازا قىزمەتكەرلەر جۇمىس جاساۋى كەرەك. بٸزگە مەلٸمەت بەرسەڭٸز, بٸز ونى مٸندەتتٸ تٷردە تەكسەرەتٸن بولامىز. بٸزگە بەرمەسەڭٸز, نورماعا سەيكەس باسقا ورگاندارعا بەرۋگە بولادى. ولار اينالىسسىن بٸزدٸڭ قىزمەتكەرلەرمەن”,- دەپ جاۋاپ بەردٸ ول.
سونداي-اق دەپۋتات ەدٸل جاڭبىرشين تالقىلانىپ جاتقان زاڭ نورمالارىنا بايلانىستى:
“ەۋروپالىق ستاندارت دەپ لگبت نى قۇتىرتىپ قويدىق, “Doing Business” دەپ قۇرىلىستىڭ بارلىعىن “ساموتيوكقا” جٸبەردٸك. ەندٸ كەلٸپ ەۋروپالىق ستاندارت, پاراعا ۋەدە بەرسە سونى اپارىپ ۇستاۋىمىز كەرەك دەيسٸزدەر”,- دەدٸ.
ەدٸل جاڭبىرشين سۇراعىندا ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن سالت-دەستٷرلەرگە دە توقتالدى.
“ەۋرورالىق ستاندارت پەن مودەلدەردٸ ەنگٸزەردە قازاقستاننىڭ, جالپى ٶزٸمٸزدٸڭ حالىقتىڭ مەدەنيەتٸن, ەدەت-عۇرپىن, سالت-دەستٷرلەرٸن زەرتتەدٸڭٸزدەر مە? بٸز ۋنيتارلى مەملەكەت بولعانىمىزبەن ەرەكشەلٸكتەر بار عوي. باتىس پەن شىعىستىڭ, سولتٷستٸك پەن وڭتٷستٸكتٸڭ دەگەن سيياقتى... سٸزدەر تەك كالكا الىپ كەلٸپ, انا مودەلدٸ... وسى نورمانى قالاي دا كٸرگٸزۋٸمٸز كەرەك, ەۋروپالىق ينستۋتتار بٸزدەن سونى تالاپ ەتٸپ جاتىر دەپ كٸرگٸزە سالۋعا بولمايدى دەپ ەسەپتەيمٸن. بەرٸن زەرتتەپ الۋ كەرەك قوي. سول زەرتتەلدٸ مە? ەلدە سٸزدەر ايتىلعان حالىقارالىق ينستۋتتاردىڭ نورمالارىن ەكەلٸپ وتىرعىزا سالدىڭىزدار ما?”, -دەپ سۇرادى ەدٸل جاڭبىرشين.
دەپۋتاتتىڭ بۇل سۇراعىنا ۇلان سارقۇلوۆ سالت-دەستٷردٸ تٷسٸنەتٸنٸن, ونى قۇرمەتتەيتٸنٸن جەنە قازاقستان ازاماتى ەكەنٸن ايتىپ, بارلىق وبلىستاردىڭ قانداي سالت-دەستٷرلەرٸ بار ەكەنٸن بٸلەتٸنٸن جەتكٸزدٸ. ودان بٶلەك ول:
“Doing Business, تاعى باسقا بيزنەس ستاندارتتارىنىڭ بٸزگە ەشقانداي قاتىسى جوق. بٸزدٸڭ ايتىپ وتىرعانىمىز جەمقورلىق ستاندارتتارى. وسى نورمالار جاڭا, كٶپ سۇراقتار تۋىنداۋى مٷمكٸن. بٸراق ەڭ باستى مەسەلە, بٸز ٶزٸمٸزدەن باستاۋىمىز كەرەك. ٶزٸمٸزدەن باستاماساق, زاڭعا ەنگٸزبەسەك. وندا ەشقانداي نەتيجە شىقپايدى”,-دەپ جاۋاپ بەردٸ.
ايتا كەتەيٸك, پارلامەنتتە “سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل تۋرالى” زاڭ “مٷددەلەر قاقتىعىسى” اتتى جاڭا تاراۋىمەن تولىقتىرىلۋى تۋرالى نورمالار تالقىلاندى. وسى تاراۋدا مەملەكەتتٸك قىزمەتشٸلەر مەن ولاردىڭ باسشىلارىنىڭ مٷددەلەر قاقتىعىسى بولعان كەزدە مٸندەتتەرٸ كٶزدەلگەن. مىسالى, مٷددەلەر قاقتىعىسى تۋرالى حابارلاردى نەمەسە باسقا كٶزدەن الىنعان مٷددەلەر قاقتىعىسى تۋرالى اقپاراتتى مەملەكەتتٸك ورگانداردا ەدەپ جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدەر, كۆازيمەملەكەتتٸك ۇيىمداردا – سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كومپلاەنس-قىزمەتتەر, ال ولار بولماعان كەزدە, كادر قىزمەتتەرٸ قارايدى.
