بٸلٸم قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ كەسٸبي مەرەكەسٸ قارساڭىندا ايماققا جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ ەرلان ساعاديەۆ گلۋبوكوە اۋدانىنداعى ۋۆاروۆ ورتا مەكتەبٸنٸڭ ۇجىمىمەن كەزدەستٸ. مينيستردٸڭ پەداگوگتارمەن بولعان كەزدەسۋٸنە وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار قاتىستى.
ۇستازدار قاۋىمىمەن جٷزدەسكەن ەرلان ساعاديەۆ ەلٸمٸزدٸڭ بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنە ەنگٸزٸلٸپ جاتقان جاڭالىقتار جايىندا بايانداپ, مينيسترلٸكتٸڭ قولعا الىپ جاتقان شارۋاسىنىڭ قانشالىقتى دۇرىس ەكەنٸنە كٶز جەتكٸزدٸ. مينيستر مۇعالٸمدەردٸ كەسٸبي مەرەكەمەن قۇتتىقتاپ, ايماقتىڭ بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا كٶپتەگەن قاناتقاقتى جوبالاردىڭ قولعا الىنىپ جاتقانىن, ەگەر ەنگٸزٸلٸپ جاتقان جاڭالىقتار جەمٸستٸ جٷزەگە اسسا, تەجٸريبە رەسپۋبليكانىڭ ٶزگە ايماقتارىنا تاراتىلاتىنىن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
شىعىس قازاقستان وبلىسى پەداگوگتارىمەن كەزدەسۋ ورنى بەكەر تاڭدالىپ الىنعان جوق. ۋۆاروۆ اۋىلىنداعى بۇل بٸلٸم بەرۋ مەكەمەسٸ بىلتىر عانا پايدالانۋعا بەرٸلگەن بولاتىن. مەكتەپ تٷلەكتەرٸ ۇلتتىق بٸرىڭعاي تەستٸلەۋ بارىسىندا ەڭ جوعارعى كٶرسەتكٸشتەرٸمەن ەرەكشەلەنەدٸ. ەرتٷرلٸ ەكسپەريمەنتتەرگە قاتىسىپ, وزىق نەتيجە كٶرسەتەتٸن دە وسى مەكتەپ. زاماناۋي ماتەريالدى-تەحنيكالىق قۇرالدارمەن جابدىقتالۋى, قولايلى جاعداي وقۋشىلاردىڭ جاقسى جەتٸستٸككە جەتۋٸنە ىقپال ەتەدٸ.
ەرلان ساعاديەۆ مەكتەپكە دەيٸنگٸ مەكەمەلەرگە قانداي تالاپتار ەنگٸزٸلگەنٸ تۋرالى دا باياندادى. ەندٸ جاتىن بٶلمەلەردٸ ويىن بٶلمەلەرٸمەن بٸرٸكتٸرۋگە دە بولادى. بۇرىن وعان تىيىم سالىنعان بولاتىن. بۇل ٶزگەرٸس بٸرٸنشٸدەن, بالاباقشاداعى ورىن سانىن ارتتىرىپ, كەزەكتە تۇرعان بالالاردىڭ سانىنىڭ قىسقارۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. ەكٸنشٸ ٷلكەن ٶزگەرٸس تاماققا بايلانىستى. وسىدان بىلاي بالالار تاعامى كومبيناتتارىنا بالاباقشاعا تاعام جەتكٸزٸپ بەرۋگە رۇقسات ەتٸلەدٸ. ياعني, ەندٸ ەربٸر بالاباقشادا اسپازشى مەن اس بٶلمەسٸنٸڭ بولۋى مٸندەتتٸ ەمەس. بۇل بالاباقشا ۇجىمىنداعى قىزمەتكەرلەردٸڭ بٸلٸم بەرۋ, تەربيە جۇمىستارىمەن الاڭسىز اينالىسۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
مينيستر جاقىن ارادا مەكتەپتەرگە ارنالعان جاڭا سانيتارلىق نورمالار مەن ەرەجەلەردٸڭ جاسالاتىنىن جەتكٸزدٸ. ٶزگەرٸستەردە جاڭا سپورتتىق سىنىپتاردىڭ بولۋى دا قاراستىرىلۋدا. جاڭا ٶزگەرٸستەر تٸپتٸ بٸزدٸڭ ايماقتا ەنگٸزٸلٸپ جاتقان دا كٶرٸنەدٸ. سونىمەن قاتار, مينيسترلٸك فۋتبول, حوككەي جەنە دەنە تەربيەسٸ باعدارلاماسىنداعى باسقا دا ويىنداردىڭ ساعاتىن ارتتىرۋدى كٶزدەپ وتىر. ال كەسٸبي سپورتشىلاردى دەنە تەربيەسٸ پەنٸنەن مٷلدەم بوساتۋ قاجەت.
قازاقستاندىق وقۋشىلاردىڭ ساباق ٷلگەرٸمٸن بٸلٸپ وتىرۋ ٷشٸن ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق مەكتەپتەرٸندە ەلەكتروندى كٷندەلٸك ەنگٸزٸلەدٸ. مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, بۇل ەلەكتروندى وقۋلىقتاردىڭ ەلسٸز تۇسىن انىقتاۋعا مۇرسات بەرەدٸ.
- مىسالى, ەلٸمٸزدەگٸ وقۋشىلار فيزيكا پەنٸ بويىنشا وپتيكا تاقىرىبىن تٷسٸنبەي قالسا, ياعني بۇل وقۋلىقتا كٸنەرات بار دەگەندٸ بٸلدٸرەدٸ. بۇل كەمشٸلٸكپەن ماماندار ەرٸ قاراي جۇمىس ٸستەيتٸن بولادى, - دەپ تٷسٸندٸردٸ ەرلان ساعاديەۆ.
ورىس مەكتەپتەرٸندە بٸلٸم الاتىن وقۋشىلاردىڭ بارلىعى بٸردەي مەملەكەتتٸك تٸلدە ەركٸن سٶيلەي المايدى. قازاقستاننىڭ ەڭ ٷزدٸك ٷش ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ عالىمدارى قازاق تٸلٸن وقىتۋداعى بۇل كەمشٸلٸكتٸ جويۋعا كٷش سالدى. ماماندار جاڭا ەدٸستەمەنٸ جاساپ, وقۋشىلاردىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە جيٸ قولداناتىن سٶزدەردٸ جيناقتاۋدا. بۇل سٶز قورى جىل سايىن تولىعىپ وتىراتىن بولادى. مٷمكٸن وقۋشىلاردى بٸلٸم دەڭگەيٸ بويىنشا وقىتاتىن, تٸلدٸ ناشار مەڭگەرگەن وقۋشى مىقتىلاردى قۋىپ جەتۋگە ىقپال ەتەتٸن قوسىمشا وقۋلىقتار دا ەزٸرلەنەدٸ. مۇنىڭ بەرٸ كەلەسٸ جىلدان باستاپ ٸسكە اسىرىلا باستايدى.
- بيىل بٸز تٶرت مىڭ اعىلشىن تٸلٸ پەنٸ مۇعالٸمٸن وقىتۋدىڭ جاڭا كوممۋنيكاتيۆتٸ ەدٸسٸ بويىنشا وقىتۋدى باستايمىز. وقۋ تٶرت ايدان توعىز ايعا دەيٸن سوزىلۋى مٷمكٸن. بٸراق بۇل ۋاقىتتا مۇعالٸمنٸڭ جۇمىس ورنى ساقتالىپ, ستيپەندييا دا تٶلەنەدٸ, كەلۋ-كەتۋ جولاقاسى, تاماعى, بەرٸ دە تٶلەنەدٸ. تەجٸريبەگە دە قارايمىز. قاتىپ قالعان ەشتەڭە جوق, ەرقاشان ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋگە بولادى, بٸراق ەزٸرگە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىرعان جوقپىز. مەسەلەنٸ بٸرجاقتى عانا الىپ قاراساق, ەشتەڭە دە ٶزگەرمەيدٸ, - دەيدٸ مينيستر.
ۋۆاروۆاداعى كەزدەسۋدە مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەردٸڭ ديرەكتورلارى مينيستر ەرلان ساعاديەۆپەن تولعاندىرعان مەسەلەلەردٸ تالقىلاپ, ٶزدەرٸنٸڭ ۇسىنىستارىن دا ايتتى. ەڭ الدىمەن ٶڭٸر پەداگوگتارىن مەكتەپ تٷلەكتەرٸنٸڭ كٶرشٸ مەملەكەتتەرگە اعىلۋى مازالايدى. مۇعالٸمدەردٸڭ پٸكٸرٸنشە, مەكتەپ تٷلەكتەرٸ گرانتقا تٷسۋ ٷشٸن قازاقستاننان قاشادى.
- رەسەيدٸڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرٸنە بەرٸلەتٸن گرانتتار 10-شى ماۋسىمدا-اق سايتتاردا جارىق كٶرەدٸ, - دەيدٸ وبلىستىق بٸلٸم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايجان سادىقوۆا. – بۇل كەزدە مەكتەپ بٸتٸرۋشٸلەر مەملەكەتتٸك تاپسىرىسپەن قانداي باعىتقا, قانداي ورىن بٶلٸنگەنٸن بٸلٸپ وتىرادى. بٸزدە دە وسى جاعىن ەسكەرۋ قاجەت. ەرتەرەك حابارلاساق, بالالار ٷمٸتتەنەدٸ. ال بٸزدە مۇنداي مەلٸمەتتەر تەك تامىزدا عانا بەلگٸلٸ بولادى.
سونىمەن قاتار, شىعىسقازاقستاندىق پەداگوگتار كوللەدجدەردە «سەرپٸن» باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋدى توقتاتىپ, ونى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ىڭعايلاۋ قاجەتتٸگٸن ۇسىندى. ولار ٶزدەرٸنٸڭ بۇل ۇسىنىستارىن كوللەدجگە تٷسەتٸندەردٸڭ تاڭداۋدى سانالى تٷردە, ويلانىپ-تولعانىپ جاسامايتىندىعىمەن تٷسٸندٸردٸ. نەتيجەسٸندە ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ مامانعا قات ٶڭٸردە قالماي, ٶزٸنٸڭ تۋعان جەرٸنە ورالادى.
ۋۆاروۆ ورتا مەكتەبٸنٸڭ مۇعالٸمدەرٸ بٸرٸنشٸ سىنىپ وقۋشىلارىن جاڭادان شىققان ماتەماتيكا وقۋلىعى بويىنشا وقىتۋدىڭ قيىندىعىن اشىپ ايتتى. وندا ٶتكەن تاقىرىپتاردى قايتالاپ, بەكٸتۋگە كٶڭٸل بٶلٸنبەيدٸ. بۇدان باسقا بٸرٸنشٸ سىنىپ وقۋشىلارى ەكٸنشٸ سىنىپتا ٶتەتٸن تاقىرىپتاردى وقۋعا مەجبٷر.
ەرلان ساعاديەۆ ٶڭٸر پەداگوگتارىنىڭ بارلىق ۇسىنىستارىن تىڭداپ, كٶكەيكەستٸ مەسەلەلەردٸڭ تٷيٸنٸن تارقاتۋعا ۋەدە ەتتٸ.
گٷلميرا اسيپوۆا
سۋرەتتەردٸ تٷسٸرگەن - ماناپ مۇرزاتاەۆ
