ٶتكەندە بٸر ٸنٸشەك: «ەكٸ جاپون قوسىلسا بٸرٸگٸپ كومپانييا قۇرادى. ەكٸ قازاق قوسىلسا ٷشٸنشٸسٸن جاماندايدى» دەپ قاراپ تۇر. قاتتى ايتىپ, تيىپ تاستادىم. ٶكپەلەپ قالدى, بٸلەم…
سونىڭ ەرتەسٸنە ەل الدىندا جٷرگەن بٸر ازاماتتاردىڭ ورتاسىنا تٷسٸپ قالدىم. سوندا ورتامىزدا جوق ەل الدىندا جٷرگەن باسقا بٸر ازاماتتاردىڭ اتىنا اۋىر سٶزدەر ايتىلدى. شىداي الماي, بۇل جولى دا سٶزگە ارالاستىم:
– كٸم قاتەلەسپەيدٸ? كٸم اداسپايدى? اعات باسقانداردىڭ بەرٸن ايىپتاي بەرسەك, اينالىپ ٷيٸرٸن تاپقانداردى سىرتقا تەپسەك, ولار امالسىزدان قاس بولماي ما? سٶيتٸپ جاۋلاسىپ, بٸر-بٸرٸمٸزدٸ دوس كٶرمەسەك, ٸسٸمٸزدٸڭ بەرٸ بوس بولماي ما, جٷرەگٸمٸز تاس بولماي ما?
ول ازاماتتار دا كٶڭٸلٸنە الىپ قالدى, تٷسٸنەم…
اتا مەن اپانىڭ تەربيەسٸن كٶرگەندٸكتەن بە, ادامنىڭ كٶڭٸلٸنە قاراعىشپىن. بۇعان دەيٸن ونداي ۇنامايتىن ەڭگٸمەلەردٸ ەستٸگەندە ٷندەمەي قويا سالاتىنمىن. «شٶلمەك مىڭ كٷندە ەمەس, بٸر كٷندە سىنادى» دەمەكشٸ وسى ەكٸ جايت مەنٸڭ ٸشٸمدەگٸ شىدام شٶلمەگٸنٸڭ شىتىناعانىن كٶرسەتكەندەي.
مەنٸڭ دە جاستىقپەن, ماستىقپەن باسقالار تۋرالى عايبات ايتقان كەزدەرٸم بولعان. بٸراق سوڭعى ون جىلدا ٶزٸمە ەشكٸمدٸ جامانداماۋ, جازعىرماۋ, ايىپتاماۋدى ۇستانىم ەتٸپ الدىم. ٶيتكەنٸ, ٶزٸمنٸڭ دە, ٶزگەلەردٸڭ دە پەرٸشتە ەمەس ەكەنٸن تٷسٸندٸم. ەركٸم ٶز تٷسٸنٸگٸ, بٸلٸمٸ, اقىلى, تەربيەسٸ, پايداسى تۇرعىسىنان ەرەكەت ەتەتٸنٸن ۇقتىم. بٸراق, وسى بٸزدەگٸ بٸر-بٸرٸمٸزدٸ كٶرە الماۋشىلىقتىڭ, جاقسىلاردى جامانداۋدىڭ, تالانتتاردى تۇساۋلاۋدىڭ تٷپ-تٶركٸنٸ قايدا ەكەنٸن ۇعا الماي جٷرەتٸنمٸن. كەشە عاني دوسىممەن ەڭگٸمەلەسٸپ وتىرىپ, ساناما ساڭىلاۋ تٷستٸ.
– ٷيگە كەلٸپ, تەلەديداردى قوسىپ ەدٸم, كينو بولىپ جاتىر ەكەن, – دەپ ەڭگٸمەسٸن باستادى عانەكەڭ. – ورتالانىپ قالىپتى. سوندا بٸر اق نەسٸلدٸ باي امەريكالىق ٶزٸنٸڭ افروامەريكالىق قۇلىنا ٶلٸمنەن قۇتقارعانى ٷشٸن بوستاندىق بەرەدٸ. سٶيتٸپ, ونى قالىڭدىعىن ەكەلۋ ٷشٸن قاسىنا دوس قىپ ەرتٸپ الادى. ەكەۋٸ بٸر اق نەسٸلدٸ امەريكالىقتىڭ ٷيٸنە كەلەدٸ. ونىڭ دا قارا قۇلدارى بار ەكەن. سولاردىڭ باسشىسى ەڭگەزەردەي بٸر افروامەريكالىق ەكەن. ول اق نەسٸلدٸنٸڭ قاسىنداعى ەركٸن جٷرگەن, جاقسى كيٸنگەن قانداسىن كٶرٸپ, ونى تانىماسا دا جاقتىرماي قالادى. بٸردەن قوجايىنىنىڭ قۇلاعىنا سىبىرلاپ: “مىناعان سەنۋگە بولمايدى, پەلەن-پەشتۋەن” دەپ كٶڭٸلٸنە كٷدٸك دەنٸن سەبەدٸ. «دەل وسى جەردە باسىما سارت ەتە قالدى, بٸزدەگٸ كٶرە الماۋشىلىقتىڭ تامىرى قايدان باستالاتىنى», – دەپ عانەكەڭ ماعان قاراعاندا, مەن دە باسىمدى شايقاي بەردٸم. مٸنە, مەسەلە قايدا جاتىر? قۇلدىق سانانىڭ سالدارى عوي بەرٸ.
يە, بٸر-بٸرٸن جامانداۋ بٸزدٸڭ بۇرىنعى باتىر بابالاردىڭ بويىندا جوق عادەت ەدٸ. ولار «بٸلگەن سىرىن سىرتقا جايمايتىن, سىرتىنان بٸر اۋىز سٶز ايتىپ كٷلمەيتٸن». ەكٸجٷزدٸلٸك ەزدٸڭ ەنشٸسٸ دەپ بٸلەتٸن. تٷز تاعىسىنداي مىقتى, سەكسەۋٸلدەي قاتتى ەدٸ. پاتشالىق رەسەي وتارلاۋشىلارى ولاردى بٸرٸنە-بٸرٸن ايداپ سالىپ تالاتتى, بٸر-بٸرٸنە ۇرىپ سىندىردى. سولاي بيلەدٸ, جانشىپ-تٶستەدٸ.
سوۆەت ٶكٸمەتٸ دە وسى ساياساتتى شەبەر پايدالاندى. يگٸ جاقسىلاردى بٸرٸنە-بٸرٸن اڭدىتتى, قاماتتى, اتتىردى. باستاپقىدا ولار ٶزٸنٸڭ قاراقان باسىن امان ساقتاۋ ٷشٸن وسىنداي قادامعا بارسا, كەيٸننەن بويلارى ٷيرەنٸپ كەتتٸ. سٶيتٸپ كەلە, بٸر-بٸرٸنە سەنبەي كٷدٸكپەن قاراۋ, الدىعا وزىپ بارا جاتقاننىڭ اياعىنان شالۋ, دارالانعان تۇلعاعا تاس لاقتىرۋ, بٸرەۋدٸ سىرتتاي جامانداۋ ارقىلى ٶزٸن جاقسى ەتٸپ كٶرسەتكٸسٸ كەلۋ – ۇلتتىق مٸنەزدٸڭ بٶلشەگٸنە اينالدى.
تەۋەلسٸزدٸككە, ەركٸندٸككە قولىمىزدىڭ جەتكەنٸنە شيرەك عاسىردان اسسا دا, وسى شيكٸلٸكتەن: قۇلدىق سانادان ەلٸ ارىلا الماي كەلەدٸ ەكەنبٸز عوي…
ەزٸرگە, اباي ايتقانداي, بٸر-بٸرٸمٸزدٸ دوس كٶرمەي-اق, جاقسى كٶرمەي-اق قويالىق. تەك جاماندامايىقشى, باۋىرلار!
قاشانعى قۇل بولامىز?..
بەيسەن قۇرانبەكتٸڭ پاراقشاسىنان الىندى
