بەرٸك ۋەلي: "پرەزيدەنتتەن كەلەتٸن حابارلامالاردىڭ ارنايى دىبىستىق بەلگٸسٸ بار"

- بەرٸك ۋەليۇلى, پرەزيدەنتتٸڭ باسپاسٶز حاتشىسى قىزمەتٸنە قالاي كەلدٸڭٸز?

- 2019 جىلعى ناۋرىزدا قازاقستان تاريحىنداعى اسا ماڭىزدى وقيعالار بولدى. قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ - ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ٶكٸلەتتٸگٸن توقتاتىپ, لاۋازىمىن قاسىم-جومارت توقاەۆقا بەرۋ تۋرالى شەشٸمٸن جارييالادى. بۇل جەيتتٸ ەستٸگەندە ٶز باسىم ابدىراپ قالدىم.

مەن ول كەزدە جامبىل وبلىسىنىڭ ٸشكٸ ساياسات باسقارماسىنىڭ باسشىسىمىن. دەل سول كٷنٸ ەلوردادا ٸسساپارمەن جٷرگەن ەدٸم. 20 ناۋرىزدا قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنىڭ الدىندا انت بەردٸ. ونى تٸكەلەي ەفيردەن كٶردٸك. سول كٷنٸ ٸلە-شالا ماعان پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنەن حابارلاسىپ, اقورداعا مٷمكٸندٸگٸنشە تەزٸرەك كەلۋٸمدٸ سۇرادى. دەل سول سەتتە سارايشىق كٶشەسٸنٸڭ بويىمەن پرەزيدەنت رەزيدەنتسيياسىنىڭ جانىنداعى كٶپٸردەن ٶتٸپ بارا جاتقان ەدٸم. بۇل ۋاقىتتا قاسىم-جومارت توقاەۆ اقوردادا باسقا مەملەكەتتەردٸڭ باسشىلارىمەن تەلەفون ارقىلى سٶيلەسٸپ, پرەمەر-مينيستر, سەنات پەن مەجٸلٸس تٶراعالارىن, پرەزيدەنتكە ەسەپ بەرەتٸن مەملەكەتتٸك ورگاندار باسشىسىن قابىلداپ جاتىر ەكەن. پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ سول كەزدەگٸ باسشىسى ەسەت يسەكەشەۆ بٷگٸن مەملەكەت باسشىسى مەنٸ قابىلدايتىنىن ايتتى. قاسىم-جومارت كەمەلۇلىمەن قىسقا عانا سٶيلەستٸك.

بٸردەن العاشقى تاپسىرمالار بەرٸلدٸ دەۋگە دە بولادى. مەملەكەت باسشىسى بٸردەن تٷركٸستان قالاسىنا العاشقى جۇمىس ساپارىنا دايىندالۋ كەرەك ەكەنٸن ايتىپ, قىزمەتٸمە تابىس تٸلەدٸ.

- پرەزيدەنتتٸڭ باسپاسٶز حاتشىسىنىڭ مٸندەتتەرٸ قانداي?

- نەگٸزگٸسٸ - مەملەكەت باسشىسىنىڭ قىزمەتٸن جەنە ونىڭ قاتىسۋىمەن ٶتەتٸن ٸس-شارالاردى اقپاراتتىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ. باسپاسٶز قىزمەتٸ پرەزيدەنتتٸڭ قىزمەتٸن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جەنە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە جارييالاپ كٶرسەتۋ جٶنٸندە اۋقىمدى جۇمىس جٷرگٸزەدٸ. پرەزيدەنتتٸڭ قازٸرگٸ جەنە الداعى ۋاقىتتاعى قىزمەتتەرٸنە قاتىستى, ونىڭ ٸشٸندە  مەملەكەت باسشىسىنىڭ ٸشكٸ جەنە سىرتقى ساياساتتاعى ۇستانىمدارىن ايقىندايتىن ماتەريالداردى ەزٸرلەيمٸز. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنداعى جارييالانىمدارعا, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ ماڭىزدى ەرٸ رەزونانس تۋدىرعان جازبالارعا مونيتورينگ جاسايمىز.

– قاسىم-جومارت توقاەۆپەن جۇمىس ٸستەگەن ۋاقىتتا پرەزيدەنت تاراپىنان سٸزگە سىن ايتىلدى ما?

- يە, جۇمىس بارىسىندا ەرتٷرلٸ كەمشٸلٸكتەرگە بايلانىستى پرەزيدەنتتٸڭ باسپاسٶز حاتشىسى رەتٸندە ماعان جەنە جالپى باسپاسٶز قىزمەتٸنٸڭ جۇمىسىنا كٶڭٸلٸ تولماي, بٸرنەشە رەت تەلەفون شالعان كەزٸ بولدى. بٸراق, مەملەكەت باسشىسى ٸستٸڭ انىق-قانىعىن تٷسٸندٸرۋگە ەردايىم مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل ٶتە ماڭىزدى. مەندە قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنا تٸكەلەي تەلەفون شالۋعا مٷمكٸندٸك بار جەنە ول كٸسٸ ەرقاشان دا مەنٸڭ قوڭىراۋىما جاۋاپ قاتادى.

- سٸز پرەزيدەنتتٸڭ رۇقساتىنسىز جەكە ٶمٸرٸڭٸزگە قاتىستى شەشٸم قابىلداي الاسىز با?

مەملەكەت باسشىسى باسپاسٶز حاتشىسىنىڭ نەمەسە پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸندەگٸ باسقا دا قىزمەتكەرلەردٸڭ جەكە ٶمٸرٸن قاداعالامايدى. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى اپپارات قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ جەكە ٶمٸرٸنە قاتىستى ەلەۋمەتتٸك-تۇرمىستىق مەسەلەلەردٸ شەشۋگە كٶمەكتەسەدٸ.  ودان باسقاعا ارالاسپايدى. 

- سٸزگە پرەزيدەنتپەن بەتپە-بەت بايلانىس جاساۋعا بولا ما?

- ەرينە. ونداي مٷمكٸندٸك بار. بۇل جٶنٸندە بۇرىن دا ايتقانمىن. تەۋلٸكتٸڭ قاي مەزگٸلٸ ەكەنٸنە قاراماستان, پرەزيدەنت مەنٸڭ بارلىق قوڭىراۋىما جاۋاپ قاتادى.

پرەزيدەنت سٸزگە تاپسىرمالاردى قالاي بەرەدٸ?

مەملەكەت باسشىسى اۋىزشا دا, جازباشا دا تٸكەلەي تاپسىرما بەرەدٸ. كٶبٸنە سمارتفون ارقىلى تاپسىرما الامىن.

- پرەزيدەنتتٸڭ Twitter ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸن, ەسٸرەسە تٷنگٸ ۋاقىتتاردا كٸم جٷرگٸزەدٸ?

مەملەكەت باسشىسى تەۋلٸكتٸڭ قاي مەزگٸلٸ ەكەنٸنە قاراماستان, تۆيتتەردٸ ٶزٸ جٷرگٸزەدٸ. سوڭعى كەزدەرٸ پرەزيدەنتتٸڭ تۆيتتەردەگٸ بەلسەندٸلٸگٸ بٸرشاما بەسەڭدەگەنٸن بايقاعان بولارسىزدار دەپ ويلايمىن. بۇل, ەڭ الدىمەن, ونىڭ جۇمىس كەستەسٸنٸڭ ٶتە تىعىزدىعىنا, جۇمىسباستىلىعىنا بايلانىستى.

ەرينە, قاسىم-جومارت كەمەلۇلى ٶز تۆيتتەرٸنە قاتىستى جۇمىستاردى باسپاسٶز قىزمەتٸنە تاپسىرۋىنا دا بولار ەدٸ. بٸراق مەملەكەت باسشىسى جەكە اككاۋنتىن تولىقتاي ٶزٸ جٷرگٸزۋدٸ جٶن سانايدى.

 - قاسىم-جومارت كەمەلۇلى بٸرٸنشٸ سۇحباتىن رەسەيلٸك جۋرناليست الەكسەي پيۆوۆاروۆقا بەردٸ...

- مەنٸڭ بٸلۋٸمشە, قاسىم-جومارت كەمەلۇلى مەملەكەت باسشىسى بولعانعا دەيٸن دە ا.پيۆوۆاروۆتى جاقسى تانيتىن. مٷمكٸن, قاسىم-جومارت كەمەلۇلى ەلٸمٸزدٸڭ پرەزيدەنتٸ بولىپ سايلانعاننان كەيٸن شەتەلدٸك اقپارات قۇرالدارى ٶكٸلدەرٸنە ارنالعان العاشقى سۇحباتىن بەرۋ جٶنٸندە ٶزارا قانداي دا بٸر كەلٸسٸم بولعان شىعار. مەنٸڭشە, سۇحباتتىڭ مازمۇنى مەملەكەت باسشىسىنىڭ كٶڭٸلٸنەن شىقپاعان. سوندىقتان سۇحبات جازىلعان تاسپا تەك بٸرنەشە ايدان كەيٸن عانا جارييالاندى.

پرەزيدەنتتٸ Instagram-دا بەلگٸلەگەن تەگتەرگە مونيتورينگ قالاي جٷرگٸزٸلەدٸ? ونى كٸم باقىلايدى?

- ٸس جٷزٸندە پرەزيدەنتتٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنٸڭ بارلىق قىزمەتكەرٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸ قاداعالاپ وتىرادى. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر مەن باق-قا مونيتورينگ جٷرگٸزۋ مٸندەتٸ جٷكتەلگەن قىزمەتكەرلەرٸمٸز بار. ەگەر ٶزەكتٸ مەسەلەلەر, تٷيتكٸلدٸ پروبلەمالار, بيلٸكتٸڭ ٸس-ەرەكەتٸنە ايتىلعان سىندار, جاقسى تالداۋلار, سونداي-اق ناقتى ۇسىنىستار بولسا, ولاردىڭ بەرٸن جيناقتالعان توپتاماعا قوسىپ, باسشىلىققا جولدايمىز. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى ماتەريالداردىڭ بەرٸن وقيتىنىن, كەي جەرلەرٸنە بەلگٸ قوياتىنىن, كٶبٸنەسە ۆەدومستۆو باسشىلارى مەن ەكٸمدەرگە تيٸستٸ تاپسىرما بەرەتٸنٸن ناقتى ايتا الامىن. سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنا قونىس اۋدارۋشى ازاماتتارعا ارنالعان ٷيلەردٸڭ ساپاسىز سالىنۋىنا بايلانىستى وسىنداي جاعداي بولدى. مەملەكەت باسشىسى جۋىردا شىعىس قازاقستان وبلىسى كٷرشٸم اۋدانىنداعى قالجىر ٶزەنٸنٸڭ ەكولوگييالىق جاعدايىنا نازار اۋداردى. مۇنداي مىسالدار كٶپ. پرەزيدەنت ەلٸمٸزدە جەنە ەلەمدە بولىپ جاتقان وقيعالاردى ەشقاشان نازاردان تىس قالدىرمايدى.

پرەزيدەنتتٸڭ Instagram ەلەۋمەتتٸك پاراقشاسىنا 2 ميلليونعا جۋىق ازامات تٸركەلگەن جەنە ولاردىڭ بەرٸ ناقتى ادامدار. ولار پرەزيدەنتتٸ ٷنەمٸ تەگتەپ-بەلگٸلەپ وتىرادى, بٸرەۋلەر شاعىمدانسا, ەندٸ بٸرەۋلەرٸ جەكە مەسەلەسٸن ايتىپ جاتادى.

- پرەزيدەنت ەلٸمٸزدەگٸ جاڭالىقتار مەن وقيعالاردى قالاي بٸلەدٸ? مەلٸمەتتەردٸ كٸم دايىندايدى?

مەملەكەت باسشىسى قازاقستانداعى جەنە شەتەلدەگٸ وقيعالار جٶنٸندەگٸ مەلٸمەتتەردٸ ەرتٷرلٸ قىزمەت سالالارى ارقىلى, ونىڭ ٸشٸندە قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنەن كٷن سايىن الىپ وتىرادى. بۇدان بٶلەك, پرەزيدەنتتٸڭ ٶزٸ دە مەرزٸمدٸ باسىلىم بولسىن, ينتەرنەت ماتەريالدارى بولسىن كٶپ وقيدى. ول كٸسٸنٸ ەلەمدە بولىپ جاتقان وقيعالاردان ٷنەمٸ حاباردار دەپ ايتۋعا بولادى. سوندىقتان قاسىم-جومارت كەمەلۇلىن ماعلۇماتى مول, كٶپ وقيتىن مەملەكەت باسشىسى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ول وي-ٶرٸسٸ ٶتە كەڭ تۇلعا.

- العاشقىدا جەلٸدە كەيبٸرەۋلەر پرەزيدەنتتٸڭ بارلىق سۋرەتٸ Photoshop باعدارلاماسىندا ٶڭدەگەن دەپ پرەزيدەنتتٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸن سىنادى. قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل تۋرالى بٸلە مە?

يە, پرەزيدەنت وقىرمان ادام رەتٸندە ونىڭ بەرٸنەن حاباردار. سونداي-اق, ٶز قىزمەتٸنٸڭ دە, سىرتقى بەت-بەينەسٸنٸڭ دە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە تالقىلاناتىنىن بٸلەدٸ. بٸراق پرەزيدەنت مۇنداي نەرسەلەرگە كٶپ كٶڭٸل بٶلمەيدٸ.

ال فوتوشوپقا كەلەر بولساق, ول پايدالانىلعان كٷننٸڭ ٶزٸندە بارىنشا از قولدانىلادى.

- پرەزيدەنتپەن بٸرگە بولعان قاي ساپار ەرەكشە ەستە قالدى?

جۇمىس ساپارلارى بولسىن, شەتەلدٸك ساپارلار بولسىن - بەرٸ ەستە قالادى. بٸراق ٶزٸڭٸز ايتىپ وتىرعانداي, ەرەكشە ەستە قالاتىن ساپارلار دا بولادى. ەرينە, مەنٸڭ پرەزيدەنتپەن بٸرگە شىققان العاشقى ساپارىم - رۋحاني استانامىز, ەلٸمٸزدٸڭ تاريحي ورتالىعى تٷركٸستان قالاسى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنا, ۇلىتاۋعا جاساعان ساپارلارىمىز ۇمىتىلمايدى. بەلكٸم, ول جەرلەردەگٸ كيەلٸ ورىنداردىڭ ەنەرگەتيكالىق اۋراسى ەسەر ەتكەن شىعار. وسى رەتتە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ سەسسيياسىنا قاتىسۋ ٷشٸن بارعان ساپارىن ەرەكشە اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. سول كەزدە باسقا شەت مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنا دەگەن قۇرمەتٸ انىق بايقالدى. سەسسييالار اراسىنداعى ٷزٸلٸستەردە بۇۇ-نىڭ كەيبٸر قىزمەتكەرلەرٸ پرەزيدەنتپەن امانداسىپ, ٸلتيپاتتارىن بٸلدٸردٸ. ميۋنحەندە ٶتكەن قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق كونفەرەنتسييادا دا وسىنداي بٸر شىنايى ىقىلاس كٶرٸنٸپ تۇردى.

سونىمەن قاتار ارىس قالاسىنا بارعان شۇعىل ساپاردى ەرەكشە اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ. پرەزيدەنت جارىلىستار تۋرالى بٸلگەن كەزدە بٸردەن: "وقيعا ورنىنا بارۋعا دايىندالىڭدار", - دەدٸ. ارىستا جارىق, بايلانىس بولعان جوق, سناريادتار جارىلىسى ەلٸ دە توقتاماعان. سوعان قاراماستان مەملەكەت باسشىسى وق ٶتكٸزبەيتٸن كەۋدەشە كييۋدەن ٷزٸلدٸ-كەسٸلدٸ باس تارتتى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارىلىس اۋماعىنان شىعارىلعان تۇرعىندارمەن كەزدەسكەن سەتٸن سمارتفونعا تٷسٸردٸم دە, ۇيالى بايلانىس ۇستاعان كەزدە بٸردەن جەلٸگە جٷكتەدٸم.

پرەزيدەنتتٸڭ جۇمىس كەستەسٸندەگٸ بٸر كٷن, ياعني 2019 جىلعى 16 مامىر ەرەكشە ەستە قالدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاتىسۋىمەن بٸرنەشە كەزدەسۋ بولدى. پرەزيدەنتتٸڭ بەس بٸردەي تٸلدٸ: قازاق, ورىس, قىتاي, اعىلشىن جەنە فرانتسۋز تٸلدەرٸن مەڭگەرگەنٸن كٶپشٸلٸك بٸلەدٸ. ەيتسە دە, بٸر كٷننٸڭ ٸشٸندە بەس تٸلدە سٶيلەگەنٸن كٶرٸپ, قاتتى تاڭ قالدىم.

- پرەزيدەنت جامبىل وبلىسىندا بولعان جارىلىستى قالاي قابىلدادى?

مەملەكەت باسشىسى مەيلٸنشە سابىرلى, سالقىنقاندىلىقپەن قابىلدادى دەپ ايتۋعا بولادى. دەگەنمەن, پرەزيدەنت بۇل وقيعانىڭ كٶڭٸلٸنە قاياۋ تٷسٸرگەن, جاعىمسىز جاڭالىق بولعانىن جاسىرعان جوق. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى بٷكٸل سالالىق ۆەدومستۆولاردىڭ باسشىلارى قاتىسۋىمەن بٸردەن شۇعىل كەڭەس ٶتكٸزدٸ. وندا اتالعان وقيعانىڭ سالدارىن جويۋ جٶنٸندە تيٸستٸ تاپسىرمالار بەرٸلدٸ.

- پرەزيدەنت قورعانىس مينيسترٸنٸڭ قىزمەتٸنەن كەتۋٸنە قالاي قارادى?

مەملەكەت باسشىسى قورعانىس مينيسترٸنٸڭ قىزمەتٸنەن كەتۋٸن ەشقانداي ەموتسيياسىز, جۇمىس بابىنداعى مەسەلە رەتٸندە قابىلدادى. ٶزارا جابىق ەڭگٸمە بولدى. سودان كەيٸن نۇرلان ەرمەكباەۆتىڭ قورعانىس مينيسترٸ قىزمەتٸنەن بوساتىلعانى تۋرالى جارلىق باسپاسٶزدە جارييالاندى.

- اۋعانستانداعى وقيعالار. ەلدە جاعداي شيەلەنٸسە باستاعاندا كٶپتەگەن ميسسييالار ديپلوماتتارىن شىعارىپ الدى. قازاق ديپلوماتتارى تۇرعان جەرٸندە قالدى, نەگە?

كەسٸبي ديپلومات رەتٸندە قاسىم-جومارت كەمەلۇلى اۋعانستاننىڭ قازٸرگٸ ەكٸمشٸلٸگٸ بيلٸك باسىنا ۇزاق ۋاقىتقا كەلگەنٸن تٷسٸندٸ. بۇعان اقش باستاعان حالىقارالىق كواليتسييانىڭ ەسكەري كٷشتەرٸنٸڭ اۋعانستاننان كٷتپەگەن جەردەن كەتۋٸ تٷرتكٸ بولدى. سوندىقتان وسى ەلدٸڭ جاڭا ەكٸمشٸلٸگٸمەن اراداعى بايلانىستاردى, ەڭ الدىمەن, قاۋٸپسٸزدٸك جەنە گۋمانيتارلىق كٶمەك الماسۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ قارىم-قاتىناستاردى ساقتاۋ ماقساتىمەن كابۋلداعى ەلشٸمٸز باستاعان قازاقستاندىق ديپلوماتتاردى شاعىن قۇرامدا قالدىرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى.

قازٸرگٸ ۋاقىتتا اۋعانستان بيلٸگٸمەن اراداعى بايلانىستار مەيلٸنشە ورنىقتى. جاقىندا پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ارناۋلى ٶكٸلٸ ەرجان قازىحان كابۋل قالاسىندا بولىپ, وسى ەلگە گۋمانيتارلىق كٶمەك كٶرسەتۋ جٶنٸندەگٸ قازاقستاننىڭ شەشٸمٸن جەتكٸزدٸ.

- تامىزدىڭ سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ مەسكەۋدە ۆلاديمير پۋتينمەن كەزدەستٸ. بۇل كەزدەسۋدە پرەزيدەنتتەر نە تۋرالى ايتتى?

مەملەكەت باسشىسى مەسكەۋگە رەسەي پرەزيدەنتٸنٸڭ شاقىرۋىمەن بارعانىن ايتا كەتكەن جٶن. ولار كرەملدە ەكٸ ساعاتتان استام ۋاقىت بەتپە-بەت كەلٸسسٶز جٷرگٸزدٸ. بۇل كەلٸسسٶزدە ايتىلعان مەسەلە, نەگٸزٸنەن, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ٷشٸن جابىق بولادى دەگەن ۋاعدالاستىق بار. دەگەنمەن, ەكٸ ەل باسشىلارىنىڭ قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ستراتەگييالىق ىنتىماقتاستىققا, سونداي-اق قازٸرگٸ گەوساياسي جاعدايعا قاتىستى پٸكٸرلەرٸ بٸر جەردەن شىققانى تٷسٸنٸكتٸ. پرەزيدەنتتەردٸڭ ۇزاق ۋاقىت ەڭگٸمەلەسۋٸن ٶزارا جاقسى قارىم-قاتىناستىڭ ايعاعى دەۋگە بولادى. ۆلاديمير پۋتيننٸڭ قاسىم-جومارت كەمەلۇلىن قۇرمەتتەيتٸنٸن جەنە قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ ساياساتكەر رەتٸندەگٸ پاراسات-پايىمى مەن جان-جاقتى تەرەڭ بٸلٸمٸنە تەنتٸ ەكەنٸن تالاي رەت ايتقانىن بٸلەمٸز. 

- پرەزيدەنت Pfizer ۆاكتسيناسىنىڭ بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە جەتكٸزٸلمەگەنٸ جٶنٸندە ايتتى. كومپانييا بۇل ۆاكتسينانى ەلٸمٸزگە جەتكٸزۋ ٷشٸن قانداي شارت قويدى?

حالىقارالىق رەيتينگتەگٸ ورنى جوعارى بولۋىنا بايلانىستى قازاقستان Covax باعدارلاماسىنا كٸرمەيدٸ. سوندىقتان ەلٸمٸزگە Pfizer ۆاكتسيناسىن جەتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ كوممەرتسييالىق كەلٸسسٶزدەر ۇزاق ۋاقىت بويى جٷرگٸزٸلدٸ. باسقاشا ايتقاندا, قازاقستان گۋمانيتارلىق كٶمەك الا المايدى. شىن مەنٸندە, مەملەكەت باسشىسى جٷرگٸزٸلگەن كەلٸسسٶزدەرگە كٶڭٸلٸ تولمايتىنىن ايتتى. قازٸر بارلىق مەسەلە شەشٸلدٸ. Pfizer كومپانيياسىنىڭ ۇستانىمى ٶتە قاتاڭ جەنە بٸرقاتار شارت قويدى. ولاردىڭ بارلىق تالابى ەلٸمٸزدٸڭ مٷددەسٸنە ساي ورىندالدى. پرەزيدەنت تيٸستٸ جارلىققا قول قويدى.   

- پرەزيدەنتتٸڭ انتيۆاكسەرلەرگە دەگەن كٶزقاراسى قانداي?

پرەزيدەنت بٸر سٶزٸندە ولاردى "قىڭىر" دەگەن. بۇل - ورىندى سىن. انتيۆاكسەرلەر سىڭارجاق پٸكٸر ۇستانىپ قانا قويماي, ەكپە الۋعا قارسى بەلسەندٸ ٷگٸت-ناسيحات جٷرگٸزەدٸ. بۇل كٶپتەگەن ازاماتىمىزدىڭ دەنساۋلىعىنا قاۋٸپ تٶندٸرەدٸ.

شىن مەنٸندە, مەملەكەت باسشىسى ٸندەتكە قارسى ەكپە الۋدا مەجبٷرلەمەۋ كەرەك ەكەنٸن ايتتى. نەگٸزٸنەن, ونىڭ تاپسىرماسى ورىندالىپ جاتىر. قاسىم-جومارت توقاەۆ اۋرۋدى ەڭسەرۋدٸڭ جالعىز جولى ەكپە الۋ ەكەنٸن بٸرنەشە رەت ايتقان بولاتىن. بۇل تەك مەملەكەت باسشىسىنىڭ عانا ەمەس, سونداي-اق دٷنيەجٷزٸلٸك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى مەن بارشا بٸلٸكتٸ ساراپشىلاردىڭ دا ۇستانىمى.

- پرەزيدەنت "حابار 24" ارناسىنىڭ تٸلشٸسٸ اقبٶپە تەڭٸربەرگەنگە قاتىستى وقيعادان حاباردار ما?

پرەزيدەنت اتالعان وقيعانىڭ مەن-جايىن ٶتە جاقسى بٸلەدٸ. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى بۇل جاعدايعا قاتىستى پٸكٸرٸن دە بٸلدٸردٸ. مەملەكەت باسشىسى اۋداندىق ەكٸمدەردەن سۇحبات الاتىن جۋرناليست اقبٶپە تەڭٸربەرگەننٸڭ تەلەحابارلارىن ٷنەمٸ كٶرٸپ وتىرادى. جۋرناليستەردٸڭ مٷددەلەرٸ مەن قۇقىقتارى بۇزىلماۋى كەرەك. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى باق ٶكٸلدەرٸ دە بەلٸگٸلٸ بٸر ەدەپ نورمالارىن بۇزباي, كارانتين شارالارىن ساقتاۋعا تيٸس. سونداي-اق ولار قوعامدىق ورىنداردا ارتىق ەموتسيياعا بوي الدىرماعانى جٶن.

- پرەزيدەنتتٸڭ باسپاسٶز حاتشىسىنىڭ جۇمىس ۋاقىتى قاشان اياقتالادى?

بٸزدە ونداي تٷسٸنٸك مٷلدەم جوق. تەۋلٸگٸنە 24 ساعات ساقاداي ساي بولۋىڭ كەرەك. سوندىقتان ۇيالى تەلەفونىم قاشاندا قولىمدا. پرەزيدەنتتەن كەلەتٸن حابارلامالاردىڭ ارنايى دىبىستىق بەلگٸسٸ بار. پرەزيدەنت تاپسىرمالارى كەز كەلگەن ۋاقىتتا, تٸپتٸ تٷن جارىمىندا كەلٸپ جاتادى. جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ دامۋى, ونىڭ ٷستٸنە پاندەمييا جاعدايى ونلاين جۇمىس ٸستەۋگە ەبدەن شىڭدادى. كەيدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قىزمەتٸنە قاتىستى اقپاراتتىق حابارلامانى كەشكە, تٸپتٸ تٷننٸڭ بٸر ۋاعىندا جارييالاۋعا تۋرا كەلەدٸ. مەسەلەن, شەتەلدٸك ٸسساپارلاردا ۋاقىت ايىرماشىلىعى قاتتى بايقالادى. دەگەنمەن, akorda.kz سايتىمىز جەنە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر ارقىلى اقپاراتتى دەر كەزٸندە تاراتىپ وتىرامىز. وسى رەتتە, باق-پەن ٶزارا ٸس-قيمىل بارىسىندا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر تيٸمدٸ پايدالانىلادى.

- جەكە ٶمٸرٸڭٸزگە ۋاقىت قالادى ما?

ەرينە. بٸراق ٷنەمٸ ۋاقىت جەتپەيدٸ. مەملەكەتتٸك قىزمەتتەن باسقا قوعامدىق قىزمەت تە بار. ۇلتتىق سپورت تٷرلەرٸن, ەسٸرەسە, قۇسبەگٸلٸك ٶنەردٸ دامىتۋعا اتسالىسىپ جٷرمٸن. فۋتبولدى جاقسى كٶرەمٸن, فۋتبول جانكٷيەرلەرٸنٸڭ ليگاسىنىڭ قۇرمەتتٸ پرەزيدەنتٸمٸن. فۋتبول جانكٷيەرلەرٸ مەن جۋرناليستەر اراسىندا تۋرنير ۇيىمداستىرۋعا اتسالىسىپ, باق-ليگاسىنا قولعابىس جاسايمىن. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ اراسىندا سالاۋاتتى ٶمٸر سالتىن ۇستانۋدى ناسيحاتتاۋعا ٶز ٷلەسٸمدٸ قوسامىن. دەمالىس كٷندەرٸ مٷمكٸندٸك بولسا اتپەن سەرۋەندەيمٸن.

- ەڭبەك دەمالىسىڭىز جٶنٸندە ايتساڭىز...

ەدەتتە, بٸزدٸڭ ەڭبەك دەمالىسىمىز پرەزيدەنتتٸڭ جۇمىس كەستەسٸنە بايلانىستى. ول كٸسٸ ەڭبەك دەمالىسىنا شىققان كەزدە, بٸز دە دەمالامىز. بيىل جازدا مەملەكەت باسشىسى شىعىس قازاقستان وبلىسىندا 5 كٷن دەمالدى. دەل سول كەزدە ەڭبەك دەمالىسىن الدىم.

- پرەزيدەنتتٸڭ كٸتاپتارىن وقىدىڭىز با?

مەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ بارلىق كٸتابىن وقىپ شىقتىم. قاسىم-جومارت كەمەلۇلى قازاقستان پرەزيدەنتٸ بولماي تۇرعان كەزدە كەيبٸر كٸتاپتاردى ونىڭ ٶز قولىنان سىيلىق رەتٸندە الۋ باقىتى بۇيىردى.

- 2020 جىلدىڭ ماۋسىمىندا سٸز كوروناۆيرۋسپەن اۋىردىڭىز, اۋرۋدى قالاي ٶتكەردٸڭٸز?

بىلتىر كوروناۆيرۋسپەن قاتتى اۋىرىپ, جان ساقتاۋ بٶلٸمشەسٸندە بٸرنەشە كٷن جاتتىم. جازىلىپ شىققاننان كەيٸن مٷمكٸندٸك بولىسىمەن, ەكپە الدىم. ٶزٸمٸزدە, قاراعاندى وبلىسىندا جاسالعان سپۋتنيك V ۆاكتسيناسىن سالدىرتتىم.

- اقوردادا Tengrinews.kz اقپاراتتىق اگەنتتٸگٸنٸڭ جۇمىسىن قاداعالاي ما?

جاڭالىقتارىڭىزدى كٷندەلٸكتٸ وقىپ وتىرامىن. سونىمەن قاتار كٶپ ادام ماڭىزدى ماتەريالدارىڭىزدىڭ سٸلتەمەلەرٸن ماعان جولداپ وتىرادى. پورتالدارىڭىز ۇنايدى. باسقا وقىرماندار دا مەنٸڭ وسى پٸكٸرٸمدٸ قۇپتايدى دەگەن ويدامىن. سٸزدەرگە تابىس تٸلەيمٸن!