قازاقستان ٷكٸمەتٸ الماتىداعى باۋم توعايىن ەرەكشە قورعالاتىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار تابيعي اۋماقتار تٸزٸمٸنەن شىعارىپ, الماتىنىڭ مەملەكەتتٸك تابيعي قورىقتار قورىنا ەنگٸزدٸ. ٷكٸمەتتٸڭ بۇل تۋرالى قاۋلىسى ەلەكتروندىق ٷكٸمەت پورتالىندا جارييالاندى.
تاريحي دەرەكتەر بويىنشا, باۋم توعايىن (سول كەزدەگٸ اتاۋلارىنىڭ بٸرٸ - ۆەرنىي توعايى) 1868 جىلى جەتٸسۋ وبلىسىنىڭ ەسكەري گۋبەرناتورى گەراسيم كولپاكوۆسكييدٸڭ جارلىعى بويىنشا ٷلكەن جەنە كٸشٸ الماتى ستانيتسالارىنىڭ كازاكتارى ەگە باستاعان. قالا اتاۋى ۆەرنىي بولىپ ٶزگەرتٸلگەن تۇستا ونى "الفەروۆ توعايى" دەپ تە اتاعان. كەيٸن توعايعا ۆەرنىيدا 47 جىل تۇرعان عالىم ەرٸ ورمان مامانى ەدۋارد باۋمنىڭ ەسٸمٸ بەرٸلگەن.
باققا مەسكەۋ, پەنزا, يالتا, تاشكەنت قالالارىنان الۋان تٷرلٸ جەمٸس اعاشتارى مەن جالپاق جەنە قىلقان جاپىراقتى اعاشتارىنىڭ كٶشەتتەرٸ ەكەلٸنٸپ وتىرعىزىلدى. العاشقى كەزدە توعايدا المانىڭ 74, المۇرتتىڭ 49, قىلقان جاپىراقتى اعاشتىڭ 17, جالپاق جاپىراقتى اعاشتىڭ 44, ەر تٷرلٸ بۇتالاردىڭ 52 تٷرٸ بولدى. 1894 جىلى باۋم «باۋم توعايىن» كٶگالداندىرۋ جٶنٸندە باعدارلاما جاساپ, ونى قالالىق دۋماعا ۇسىندى. بۇل باعدارلاما 1899 جىلى تولىعىمەن جٷزەگە اسىپ, توعاي الماتى قالاسىنىڭ جاسىل جەلەكتٸ ايماعىنا اينالدى. بٷگٸندە باۋم توعايىندا 250 مىڭداي ەر تٷرلٸ اعاش ٶسٸپ تۇر.
بيىل ەكٸمدٸك اتالعان باقتىڭ بٸراز ايماعىن اۆتوسالون يەلەرٸ كٶلٸك تۇراعىن جاساۋ ٷشٸن زاڭسىز يەمدەنٸپ كەلگەنٸن ايتتى. بۇل زاڭبۇزۋشىلىقتى مەگاپوليس ەكٸمدٸگٸ تابيعي اۋماقتى كوممۋنالدىق مەنشٸككە العان سوڭ عانا انىقتادى.
2006 جىلى باۋم توعايىن ٸلە الاتاۋى ۇلتتىق تابيعي پاركٸنٸڭ كوممۋنالدىق مەنشٸگٸنە ٶتكٸزٸپ, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتا ورنالاسقان رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار مەملەكەتتٸك تابيعي ەسكەرتكٸش دەگەن قۇقىقتىق مەرتەبە بەرگەن.
