
فوتو: جي ارقىلى جاسالدى
اقپاراتتىق قوعامدا بالالار كونتەنتٸن قالىپتاستىرۋدىڭ رٶلٸ ەرەكشە ماڭىزعا يە بولىپ وتىر. ٶيتكەنٸ قازٸرگٸ ۇرپاقتىڭ دٷنيەتانىمى مەن مٸنەز-قۇلقى ەڭ الدىمەن كٶرٸپ-تىڭدايتىن, تۇتىناتىن اقپاراتىنا تٸكەلەي بايلانىستى. الايدا قازٸرگٸ كەزدە بالالارعا ارنالعان كونتەنتتٸڭ بارلىعى ساپالى, تەربيەلٸك مەنٸ جوعارى دەپ ايتۋعا كەلمەيدٸ. عالامتور جەلٸسٸندە ماعىناسىز, ۋاقىتتى بوسقا ٶتكٸزەتٸن, تٸپتٸ زيياندى مازمۇنداعى ماتەريالداردىڭ كٶپتٸگٸ قوعام ٷشٸن ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالىپ وتىر. وسى تٷيتكٸلدٸ شەشۋدٸڭ بٸر جولى – بالاعا كٸتاپ وقۋدى ەدەتكە اينالدىرۋ دەيدٸ ماماندار. ياعني, ۇلتتىق قۇندىلىق پەن تەلٸم-تەربيەنٸڭ باستاۋى, ادال ازامات بولىپ قالىپتاسۋدىڭ نەگٸزٸ كٸتاپتا جاتىر. وسى تاقىرىپ بويىنشا استانا قالاسىنىڭ «ورتالىقتاندىرىلعان كٸتاپحانالار جٷيەسٸ» كمم كٶزٸ كٶرمەيتٸن جەنە ناشار كٶرەتٸن ازاماتتارعا ارنالعان ارنايى كٸتاپحانا باسشىسى قۋانتاي ابدۋسامات نۇرلىبەكۇلىمەن از-كەم ەڭگٸلەسكەن ەدٸك.
- قازٸرگٸ اقپارات دەۋرٸندە بالالارىمىزدىڭ تەلەفونعا تەلمٸرٸپ, ينتەرنەتتەن شىعا الماي وتىر. ٶسكەلەڭ ۇرپاققا قاجەتتٸ جەنە ساپالى ٶنٸمدٸ ۇسىنۋدىڭ جولدارى قانداي?
- بۇل مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن بالالارعا ارنالعان وتاندىق مۋلتفيلمدەر, باعدارلامالار مەن تانىمدىق جوبالاردى كٶبەيتۋ كەرەك, شىعارماشىلىق ماماندارعا قولداۋ كٶرسەتٸپ, ساپالى كونتەنت جاساۋعا جاعداي جاساۋ ماڭىزدى. سونىمەن قاتار, بالانى تەك ينتەرنەتكە عانا سٷيەندٸرمەي, كٸتاپقا باۋلۋعا, كٸتاپپەن تەربيەلەۋگە تىرىسۋىمىز كەرەك. سەبەبٸ كٸتاپ بالانىڭ ويلاۋ قابٸلەتٸن دامىتىپ, تٸل بايلىعىن ارتتىرىپ, تەربيەنٸ تەرەڭٸرەك قالىپتاستىرادى. سودان كەيٸن, ينتەرنەتتٸ دۇرىس پايدالانۋ مەدەنيەتٸن بٸلۋ ماڭىزدى. بالاعا پايدالى سايتتار مەن بٸلٸم بەرەتٸن پلاتفورمالاردى تاڭداۋعا كٶمەكتەسٸپ, تسيفرلىق ساۋاتتىلىققا بەيٸمدەۋٸمٸز قاجەت.
- «ادال ازامات» تۋرالى جيٸ ايتىپ جٷرمٸز. مۇنىڭ باستاۋى قايدا جاتىر جەنە نەتيجەسٸن قالاي كٶرەمٸز?
- كٸتاپحاناشى رەتٸندە ايتارىم, «ادال ازامات» تەك ۇران بولىپ قالماۋى ٷشٸن ونىڭ نەتيجەسٸ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە كٶرٸنۋٸ كەرەك. «ادال ازامات» – قوعامدى ٶزگەرتەتٸن ناقتى كٷش. ونىڭ نەتيجەسٸ كٶزگە بٸردەن كٶرٸنبەسە دە, ٸس جٷزٸندە سەزٸلەدٸ. ادامداردىڭ بٸر-بٸرٸنە سەنٸمٸ كٷشەيەدٸ, ەدٸلدٸك كٶبەيەدٸ, ەركٸم ٶز جۇمىسىن جاۋاپكەرشٸلٸكپەن اتقارا باستايدى. كٸتاپحانادا بۇل وقىرمانعا دۇرىس قىزمەت كٶرسەتۋ, تەرتٸپ ساقتاۋ, اقپاراتتى ەدٸل جەتكٸزۋ ارقىلى كٶرٸنەدٸ. وسىنداي ادال ەرەكەتتەر كٶبەيگەن سايىن قوعام دا تۇراقتى ەرٸ مەدەنيەتتٸ بولا تٷسەدٸ. مىسالى, كەزەكتە ەدٸلدٸك ساقتالسا, قىزمەت ساپاسى جاقسارسا, پاراسىز مەسەلە شەشٸلسە — بۇل ادالدىقتىڭ ناقتى نەتيجەسٸ. ەگەر مۇنداي ٶزگەرٸستەر بايقالماسا, وندا راسىندا دا ول تەك سٶز كٷيٸندە قالىپ قويۋى مٷمكٸن. سوندىقتان ادالدىق ەر ادامنىڭ ٸس-ەرەكەتٸ ارقىلى دەلەلدەنگەندە عانا قۇندىلىققا اينالادى.
- ەل تاريحى, ۇلت رۋحانيياتى مەن سالت-دەستٷرٸمٸزدٸ ناسيحاتتاۋدا كٸتاپحانا ٶز قىزمەتٸن قالاي اتقارىپ كەلەدٸ?
- ۇلت تاريحىن, سالت-دەستٷر مەن رۋحاني قۇندىلىقتاردى ساقتاپ, ناسيحاتتاۋدا مەملەكەت تاراپىنان دا, جالپى قوعام تاراپىنان دا جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. قازٸر تاريحي كٸتاپتار شىعارۋ, مەدەني شارالار ٶتكٸزۋ, ۇلتتىق مەرەكەلەردٸ اتاپ ٶتۋ سيياقتى ٸستەر كٶبەيگەن. كٸتاپحانا جاعىنان بٸز دە وسى باعىتتا جۇمىس ٸستەيمٸز: كٸتاپتار ۇسىنىپ, كٶرمەلەر ۇيىمداستىرىپ, وقىرماندارعا ۇلتتىق تاريح تۋرالى اقپارات بەرۋگە تىرىسامىز. جالپى العاندا, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاۋعا مٷمكٸندٸك بار, تەك ونى دۇرىس پايدالانىپ, ەر ادام ٶز ٷلەسٸن قوسسا بولعانى. كٸتاپحانادا دا وسى باعىتتا تٷرلٸ شارالار ۇيىمداستىرامىز: كەزدەسۋلەر, تەربيە ساعاتتارى, تاقىرىپتىق كٶرمەلەر, پٸكٸرتالاستار ٶتكٸزٸلٸپ, ادالدىق, جاۋاپكەرشٸلٸك, ەڭبەكسٷيگٸشتٸك, ەلگە قىزمەت سيياقتى قۇندىلىقتار ناسيحاتتالادى. مۇنداي ٸس-شارالار جاستاردىڭ وي-ساناسىن قالىپتاستىرىپ, دۇرىس باعىت بەرۋگە ىقپال ەتەدٸ دەپ ويلايمىن. نەتيجەسٸندە جاستاردىڭ بويىندا ادال ازامات بولۋعا دەگەن ۇمتىلىس ارتىپ, قوعامعا دەگەن جاۋاپكەرشٸلٸك كٶزقاراسى كٷشەيە تٷسەدٸ.
- «كٸتاپ وقيتىن ۇلت» جوباسى اياسىندا ەلٸمٸزدە كٸتاپ وقۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ, ەلەم بويىنشا كٸتاپ كٶپ وقيتىن الدىڭعى ون مەملەكەتتٸڭ قاتىرانى كٸرۋ سيياقتى ماقسات قويىلعانى بەلگٸلٸ. وسى رەتتە كٸتاپ وقۋشىلاردىڭ قاتارى كٶبەيگەن بولار?
- مەن قىزمەت ەتەتٸن كٸتاپحانادا عىلىمعا قاتىستى جۇمىستار بٸرتٸندەپ دامىپ كەلەدٸ دەپ ايتۋعا بولادى. سوڭعى جىلدارى وقىرمانداردىڭ عىلىمي ەدەبيەتتەرگە دەگەن سۇرانىسى ارتتى. ەسٸرەسە ستۋدەنتتەر زەرتتەۋ جۇمىستارىنا جيٸ كەلەدٸ. بٸز ولارعا قاجەتتٸ كٸتاپتار مەن دەرەككٶزدەردٸ تاۋىپ بەرۋگە, عىلىمي اقپاراتقا قولجەتٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا تىرىسامىز. سونىمەن قاتار, عىلىمي-تانىمدىق ٸس-شارالار, كٸتاپ كٶرمەلەرٸ ۇيىمداستىرىلىپ, جاڭا عىلىمي باسىلىمدار تانىستىرىلۋدا. جالپى, كٸتاپحانا عىلىم مەن بٸلٸمدٸ قولدايتىن ماڭىزدى اقپارات ورتالىعى رەتٸندە ٶز رٶلٸن كٷشەيتٸپ كەلەدٸ.
- كٸتاپحانا ٶز قىزمەتٸن اتقارىپ وتىر دەگەنمەن دە ۇلتتىڭ بٸرتۇتاستىعى مەن قۇندىلىقتارىن ساقتاۋ نەگە بايلانىستى?
- ۇلتتىق بٸرەگەيلٸكتٸ ساقتاۋ ٷشٸن ەڭ باستىسى – تٸل مەن تەربيەنٸ قاتار ۇستاۋ. ەر ادام كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸندە انا تٸلٸن قولدانسا, سالت-دەستٷردٸ قۇرمەتتەسە, ۇلتتىق سانا دا ساقتالادى. قازٸر بۇل باعىتتا مەدەنيەت پەن بٸلٸم سالاسىندا جۇمىستار جٷرٸپ جاتىر. ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتايتىن ٸس-شارالار كٶبەيگەن. دەگەنمەن, ەڭ ٷلكەن رٶل بەرٸبٸر ەر وتباسىنىڭ تەربيەسٸنە بايلانىستى. مەنٸڭ ويىمشا, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ جوعالۋىنا جول بەرمەۋ – بەرٸمٸزدٸڭ ورتاق مٸندەتٸمٸز. بۇل ەڭ الدىمەن ەر ازاماتقا جەنە اتا-انانىڭ تٸكەلەي جاۋاپكەرشٸلٸگٸ. سەبەبٸ بالا ەڭ بٸرٸنشٸ تەربيەنٸ وتباسىنان الادى, ال قوعام سول تەربيەنٸ تولىقتىرادى. سوندىقتان ەركٸم ٶز ورنىندا دۇرىس ٷلگٸ كٶرسەتسە عانا بولاشاق ۇرپاق ۇلتتىق قۇندىلىقتان اجىراماي ٶسەدٸ.
- سۇحباتىڭىزعا راحمەت!
قۋانتاي ابدۋسامات نۇرلىبەكۇلى
استانا قالاسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ «ورتالىقتاندىرىلعان كٸتاپحانالار جٷيەسٸ» كمم
كٶزٸ كٶرمەيتٸن جەنە ناشار كٶرەتٸن ازاماتتارعا ارنالعان ارنايى كٸتاپحانا باسشىسى