جيىندى اشقان پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ باسشىسى ەدٸلبەك جاقسىبەكوۆ قازٸرگٸ كەزدە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جٷزەگە اسىرۋ جۇمىسى باستالعانىن اتاپ ٶتٸپ, وعان بارلىق ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار مەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىسىپ وتىرعانىنا توقتالدى.
«ٶزدەرٸڭٸزگە بەلگٸلٸ, ۇلتتىق كوميسسييانىڭ جۇمىس توپتارى ناقتى جوسپارلارىن جاساپ, وسى كٷندەرٸ جان-جاقتى جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە. بٷگٸنگٸ وتىرىستا بٸز وسى ارالىق كەزەڭدە اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ەسەبٸن تىڭدايتىن بولامىز», دەدٸ ە.جاقسىبەكوۆ.
سودان كەيٸن جيىنعا قاتىسۋشىلار «رۋحاني جاڭعىرۋ» قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ اۋقىمىندا ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ مەملەكەتتٸك ورگاندار اتقارعان جۇمىستاردىڭ نەتيجەلەرٸن تالقىلادى.
بۇل رەتتە پرەمەر-مينيستر كەڭسەسٸنٸڭ باسشىسى نۇرلان الدابەرگەنوۆ پەن الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ باۋىرجان بايبەك جەنە قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ەرلان قوشانوۆ وتىرىستا نەگٸزگٸ بايانداما جاساعانىن ايتا كەتەيٸك.
سونداي-اق, اتقارىلعان جۇمىستىڭ نەگٸزگٸ نەتيجەلەرٸ, تۇجىرىمدامالىق ۇستانىمدار مەن قىزمەتتٸ ودان ەرٸ ۇيىمداستىرۋدىڭ ناقتى شارالارى اياسىندا لاتىن قارپٸنە كٶشۋ, «جاڭا گۋمانيتارلىق بٸلٸم, «قازاق تٸلٸندەگٸ 100 جاڭا وقۋلىق», «تۋعان جەر», «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸنٸڭ گەوگرافيياسى», «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مەدەنيەت», «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا تۇلعاسى» جوبالارى بويىنشا جۇمىس توپتارىنىڭ جەتەكشٸلەرٸ ەسەپ بەردٸ. تالقىلاۋ بارىسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن, ونىڭ ٸشٸندە ارنايى جوبالاردى جٷزەگە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ ۇسىنىستار تۇجىرىمدالدى. سٶيتٸپ, وتىرىسقا قاتىسۋشىلار باعدارلاماداعى مٸندەتتەردٸ تيٸمدٸ ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن جوبالىق ۇستانىمدى ەنگٸزۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە اتاپ ٶتتٸ.
سونىمەن قاتار, ۇلتتىق كوميسسييا مٷشەلەرٸنە «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى بويىنشا ەزٸرلەنگەن ەدٸستەمەلٸك ماتەريالدار, سونىڭ ٸشٸندە باق-قا ارنالعان ەدٸستەمەلٸك قۇرال, جوعارى وقۋ ورىندارىنا ارنالعان ەدٸستەمەلٸك ۇسىنىمدار, اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ جۇمىسى بويىنشا قۇرال, باعدارلاما تۋرالى ماڭىزدى سۇراقتاردىڭ 20 جاۋابى ۇسىنىلدى. وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا بٸرقاتار ناقتى شەشٸمدەر قابىلدانىپ, مەملەكەتتٸك ورگاندار مەن جۇمىس توپتارىنىڭ جەتەكشٸلەرٸنە تاپسىرمالار بەرٸلدٸ.
ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن قۇرىلعان ۇلتتىق كوميسسييا قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋدى جەنە ەلدٸڭ مەدەني-گۋمانيتارلىق دامۋىن جان-جاقتى قامتاماسىز ەتۋدٸ كٶزدەيدٸ. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سەۋٸر ايىندا پرەزيدەنت جانىنداعى قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق كوميسسييانى قۇرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعان بولاتىن. ال كوميسسييا قۇرامىنا بەلگٸلٸ قوعام قايراتكەرلەرٸ, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ, وبلىستاردىڭ, استانا جەنە الماتى قالالارىنىڭ ەكٸمدەرٸ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مٷشەلەرٸ, عالىمدار, جازۋشىلار, جۋرناليستەر مەن ساياسي پارتييالاردىڭ ٶكٸلدەرٸ كٸرەدٸ.
جالپى, وتىرىستا قوزعالعان مەسەلەلەر ەلٸ تالاي تالقىلاۋلارعا ٶزەك بولاتىنى سٶزسٸز. وسى ورايدا اتالعان جيىننىڭ ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇلتتىق كوميسسييا مٷشەلەرٸنٸڭ بٸرقاتارىن سٶزگە تارتقان بولاتىنبىز.
ٷزدٸك تۋىندىلاردى ٸرٸكتەۋ ٷش كەزەڭنەن تۇرادى
ايدا بالاەۆا, «جاھانداعى زاماناۋي قازاقستاندىق مەدەنيەت» ارنايى جوباسى بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشٸس:
- بٸزدٸڭ جۇمىس توبىمىز قىزمەتٸن بەلسەندٸ تٷردە باستاپ كەتتٸ. جۇمىس توبىنىڭ قۇرامىنا ەلٸمٸزدٸڭ كٶرنەكتٸ تۇلعالارى, قالامگەرلەر, عالىمدار, ٶنەرتانۋشىلار مەن زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸ ەنٸپ وتىر.
قازٸرگٸ تاڭدا جوبانى ناقتى جٷزەگە اسىرۋ كەزەڭٸنە ٶتتٸك. اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى باياندار بولسام, بٷگٸنگە دەيٸن ناقتى جۇمىس جوسپارى, جوبانى اقپاراتتىق تۇرعىدا قولدايتىن مەديا-جوسپار ەزٸرلەندٸ. تيٸستٸ باسقوسۋلار ٶتٸپ, نەگٸزگٸ جۇمىس ۆەكتورلارى ايقىندالدى.
العاشقى وتىرىستا باستى 2 قۇجات تالقىلانىپ, قابىلداندى. اتالعان قۇجاتتار بويىنشا زاماناۋي مەدەنيەت تۋىندىلارى ٸرٸكتەلەتٸن بولادى. بۇل ەكٸ قۇجاتتىڭ بٸرٸنشٸسٸ – تۋىندىلاردى ٸرٸكتەۋ كەزٸندە قولدانىلاتىن تالاپ جٷيەلەرٸ. وندا ٷزدٸك شىعارمالاردى ٸرٸكتەۋ كەزٸندە پايدالانىلاتىن 7 تٷرلٸ باعالاۋ تالاپتارى قاراستىرىلعان. ەكٸنشٸ قۇجات – شىعارمالاردى ٸرٸكتەۋ تەرتٸبٸ.
شىعارمالاردى 3 كەزەڭ بويىنشا ٸرٸكتەۋ جوسپارلانىپ وتىر. بٸرٸنشٸ كەزەڭدە شىعارماشىلىق وداقتار بەكٸتٸلگەن جانرلار بويىنشا تۋىندىلاردى جيناپ, سول ارقىلى جۇمىستاردىڭ شورت-پاراعى جاسالادى. بۇل جۇمىستى قازٸر باستاپ كەتتٸك.
ەكٸنشٸ كەزەڭدە شىعارماشىلىق قۇرىلىمدار ۇسىنعان تۋىندىلار جارييالى تٷردە تالقىلانادى. تالقىلاۋلار ارنايى جاسالعان ينتەرنەت-تۇعىرنامالاردا جٷرگٸزٸلەدٸ. وعان adebietportal.kz, altynkalam.kz, dalatunes.kz, ikitap.kz, arvest.kz, artumar.kz سىندى ينتەرنەت رەسۋرستاردى پايدالانۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
سوڭعى ٷشٸنشٸ كەزەڭدە تالقىلاۋدان ٶتكەن, قاتارى بٸرشاما ىقشامدالعان شىعارمالارعا جۇمىس توبىنىڭ سەكتسييالارىندا ساراپتاما جاسالادى. ساراپتامانى تانىمال مەدەنيەت قايراتكەرلەرٸ, عالىمدار, ساراپشىلار مەن سىنشىلار جٷرگٸزەتٸنٸن اتاپ ٶتۋ كەرەك. وسى جۇمىستاردان كەيٸن ٸرٸكتەلٸپ الىنعان تۋىندىلاردىڭ تٸزٸمٸ جۇمىس توبىنىڭ جالپى وتىرىسىندا تالقىلاۋعا تٷسەدٸ. بيىلعى جىلعى قازان ايىنىڭ سوڭىنا قاراي ٸرٸكتەلٸپ الىنعان تۋىندىلاردىڭ تٸزٸمٸ ۇلتتىق كوميسسيياعا جٸبەرٸلەدٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا ٸرٸكتەلٸپ الىنعان جۇمىستاردىڭ ەلٸمٸزدەگٸ تانىمالدىق دەڭگەيٸ, اۆتورلارىنىڭ تانىمالدىعى ساراپتالۋدا. سونداي-اق, كٶركەم تۋىندىلاردىڭ وتاندىق جەنە شەتەلدٸك نارىقتاعى تانىمالدىعى دا ساراپتالاتىن بولادى.
تەرجٸمالاناتىن 7 وقۋلىق تاڭدالدى
ەرلان ساعاديەۆ, بٸلٸم جەنە عىلىم مينيستر:
- بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاق تٸلٸنە تەرجٸمالاناتىن وقۋلىقتاردى ٸرٸكتەۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىس توبى قۇرىلدى, ونىڭ قۇرامىندا جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ عالىمدارى, قوعام قايراتكەرلەرٸ, جەتەكشٸ ساياساتتانۋشى ماماندار بار.
جۇمىس توبىنىڭ العاشقى وتىرىسىندا «جاڭا گۋمانيتارلىق بٸلٸم. قازاق تٸلٸندەگٸ 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسىنىڭ اياسىندا وقۋلىقتاردى ٸرٸكتەۋگە قاتىستى جۇمىس جوسپارى جاسالدى. قازاق تٸلٸنە اۋدارىلاتىن وقۋلىقتاردى ٸرٸكتەۋدٸڭ ٶلشەمدەرٸ بەلگٸلەندٸ. بٸرٸنشٸدەن, وقۋلىقتار گۋمانيتارلىق پەندەر بويىنشا بولۋى مٸندەتتٸ: تاريح, فيلوسوفييا, ساياساتتانۋ, ەلەۋمەتتانۋ, پسيحولوگييا, مەدەنيەتتانۋ, فيلولوگييا, پەداگوگيكا جەنە تٷركولوگييا قامتىلادى.
ەكٸنشٸدەن, بازالىق وقۋلىقتار ەلەمنٸڭ وزىق 100 جوعارى وقۋ ورنىنىڭ بٸلٸم بەرۋ باعدارلاماسىندا قامتىلۋى تيٸس جەنە ەيگٸلٸ باسپالاردىڭ بازاسىندا بولۋى كەرەك. سونىمەن قاتار, قازاقستاننىڭ جوو قاۋىمداستىعى, ساياساتتانۋشىلار قاۋىمداستىعى, تاريحشىلار قاۋىمداستىعى سىندى ماماندانعان قاۋىمداستىقتار دا تەرجٸمالانۋعا لايىق دەپ تاپقان وقۋلىقتاردى ۇسىنا الادى.
ٷشٸنشٸدەن, ٸرٸكتەلٸپ الىنعان وقۋلىق 2014 جىلدان بەرگٸ ۋاقىتتا قايتا باسىلعان, مازمۇنى اۋقىمدى ماتەريالدارعا نەگٸزدەلگەن بولۋى كەرەك. بٷگٸنگٸ تاڭدا, جوو-لاردىڭ ۇسىنىسى بويىنشا 800 اتاۋدان تۇراتىن العاشقى تٸزٸم تٷزٸلدٸ. جۇمىس توبى تيٸستٸ تالاپتار بويىنشا ٸرٸكتەۋ جاسايدى. قازٸردٸڭ ٶزٸندە 7 وقۋلىق تاڭداپ الىنىپ, حالىقارالىق قۇقىق يەلەرٸمەن ارادا كەلٸسسٶز جٷرگٸزٸپ جاتىرمىز. بۇل 7 وقۋلىقتىڭ 4-ۋٸن بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن اۋدارۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.
ناقتىراق ايتار بولسام, بٸرٸنشٸ اۋدارىلاتىن تٶرت وقۋلىق: «ەكونوميكا پرينتسيپتەرٸ», «سوتسيولوگييا نەگٸزدەرٸ», «باتىس فيلوسوفيياسىنىڭ جاڭا تاريحى» جەنە «قۇبىلمالى ەلەمدەگٸ سوتسيولوگييا». 2018 جىلدىڭ ناۋرىزىنا دەيٸن تاعى 3 كٸتاپ تەرجٸمالانادى دەپ جوسپارلانعان.
مەرەيٸمٸزدٸ بيٸكتەتەتٸن باستاما
ارىستانبەك مۇحامەديۇلى, مەدەنيەت جەنە سپورت مينيستر:
- مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا ايتىلعان مەسەلەلەردٸ قوعامىمىز ەرەكشە ىقىلاسپەن قابىلدادى. وندا ايتىلعان ەربٸر جايتتى سانا سارابىنا سالار بولساق, ولاردىڭ بٷگٸنٸمٸز بەن بولاشاعىمىز ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى ەكەنٸن ۇعىنا تٷسەرٸڭٸز سٶزسٸز.
ەگەر بٸز قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىن تابىستى جٷزەگە اسىرا بٸلسەك, ەلباسىمىز ايتقانداي, قازاقستاننىڭ بولاشاعى مٷلدەم باسقاشا بولادى. ٶيتكەنٸ, ەربٸر حالىقتى ونىڭ رۋحاني بايلىعى مەن سانا-سەزٸمٸ قالىپتاستىرادى, جوعارى دەڭگەيگە كٶتەرەدٸ. بۇل باعدارلاما بٸزدٸڭ سانا-سەزٸمٸمٸزدٸڭ ٶسۋٸنە, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى باعالاپ, ونى ساقتاۋعا ٷلكەن سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. نەگٸزٸندە, ەلەمدٸك قوعامداستىق الدىندا ٶزٸمٸزدٸڭ ٶرەمٸزبەن, رۋحاني قۇندىلىعىمىزبەن, جەتكەن جەتٸستٸكتەرٸمٸزبەن ماقتانا بٸلۋگە تيٸسپٸز.
قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاننىڭ مەدەنيەت, سپورت, ٶنەر سىندى سالالارىندا زور جەتٸستٸكتەرٸ بار. باسقانى بىلاي قويعاندا, كٷنٸ كەشە عانا جاھاندى ٶنەرٸمەن تامسانتقان ديماش قۇدايبەرگەنۇلى سىندى جاستارىمىزدى ايتىپ ماقتانۋىمىزعا ەبدەن بولادى. مەسەلەن, 300 قىتاي جينالىپ الىپ, قازاق تٸلٸندە «دايديداۋ» ەنٸن ورىندادى. بۇل دا بٸز ٷشٸن بٸر ماقتانىش.
ايتا كەتەيٸن, «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸنٸڭ گەوگرافيياسى» جوباسى اياسىندا جاستار ەلٸمٸزدٸڭ تاريحي ورىندارىنا ەكسپەديتسييالار ۇيىمداستىرۋ ٷستٸندە. ال مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ بولسا, جاز ايىندا 7 باعىتقا ارنالعان بٷكٸل قازاقستاندىق ەكسپەديتسييانى قولعا الۋدا.
جولدىباي بازار, نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتٸ
