وتباسى كٷنٸ مەرەكەسٸنە وراي Ruh.kz اقپاراتتىق-تانىمدىق پورتالى قوعام قايراتكەرٸ, تٸل جاناشىرى, «ٷش بايلىق» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ باسشىسى ورازكٷل اسانعازىمەن «باقىتتى وتباسىنىڭ فورمۋلاسى» اتتى تٸكەلەي ەفير ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.
«حالقىمىز «وتان – وتباسىنان باستالادى» دەيدٸ. ياعني ەر وتباسى مىقتى بولعاندا, مەملەكەت تە مىقتى بولادى. سوندىقتان, كەز كەلگەن مەملەكەتتٸڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – وتباسىنىڭ شاڭعىراعىن بيٸك, كەرەگەسٸن كەڭ, تابالدىرىعىن بەرٸك جاساۋ. بارلىق جۇمىستار, ەكونوميكالىق, ساياسي, ەلەۋمەتتٸك جاعداي وتباسىنىڭ, ەربٸر جەكە ازاماتتىڭ جاعدايىن جاساۋعا ىڭعايلانادى. سوندىقتان وتباسى – شاعىن مەملەكەت. مەملەكەت ەربٸر وتباسىنان قۇرالادى. ونىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ وتباسىنىڭ ەربٸر مٷشەسٸنە بايلانىستى. سول وتباسىنىڭ بەرٸكتٸگٸنە, ونىڭ باقىتتى بولۋىنا, العا قويعان ماقساتتارىنىڭ ورىندالۋىنا بيلٸك تە, قوعام دا, ەربٸر جەكە ادام دا ەرەكەت جاساۋى كەرەك», - دەدٸ ورازگٷل اسانعازى «باقىتتى وتباسىنىڭ فورمۋلاسى» اتتى ونلاين كەزدەسۋدە.
سونىمەن بٸرگە, قوعام قايراتكەرٸ ۇل مەن قىزدىڭ شاڭىراق كٶتەرگەندە اتا-انا مٸندەتٸن ەستەن شىعارماۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ەكە بولسىن, انا بولسىن, بالاسى شاڭىراق كٶتەرەردە بۇرىننان ويلانعان. ول تۋرالى «كٶرٸپ العان كٶرٸكتٸدەن, كٶرمەي العان تەكتٸ ارتىق» دەگەن سٶز بار. «قۇدا بولعانشا سۇراس, قۇدا بولعان سوڭ قۇدايداي سىيلاس» دەگەن. قازٸرگٸ كەيبٸر كەلەڭسٸز جاعدايلار اتا-انانىڭ وسى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ تٶمەندەتٸپ الۋىنان بولىپ وتىر. سوندىقتان ەربٸر اتا-انا ۇل مەن قىزىن ٶسٸرٸپ, ونىڭ بولاشاقتاعى ەڭ ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸ – ٶمٸرلٸك جار تاڭداۋ, وتباسى قۇرۋ ەكەنٸن تٷسٸندٸرۋٸ كەرەك. اباي اتامىز «جاساۋلى دەپ, مالدى دەپ بايدان الما, كەدەي قىزى ارزان دەپ قۇمارلانبا. ارى بار, اقىلى بار, ۇياتى بار, اتا-انانىڭ قىزىنان عاپىل قالما» دەپ جازعان. ياعني جار تاڭداعاندا كٶركٸنە عانا ەمەس, تەربيەسٸنە مەن بەرۋ كەرەك. اتا-انا دا بالالارىمەن اشىق سىرلاسىپ, قانداي قىز ۇنايتىنىن, قانداي جٸگٸت ۇنايتىنىن, قانداي قاسيەت بولۋى كەرەكتٸگٸن كٷندەلٸكتٸ ەڭگٸمە رەتٸندە ايتىپ وتىرۋ كەرەك. بالالار وقىپ جٷرٸپ ٶزدەرٸ تانىسسا دا, كٸمنٸڭ بالاسى ەكەنٸن سۇراستىرۋعا بولادى», - دەيدٸ سپيكەر.
ونىڭ ايتۋىنشا, وتباسىنىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ەماندا ەر ازاماتتا بولعان.
«قازاقتا كيٸز ٷيدٸڭ شاڭىراعىن ەر ازامات كٶتەرەتٸن بولعان. ەر ازامات باقانمەن شاڭىراقتى كٶتەرٸپ تۇرادى, سوسىن وعان باسقالار ۋىق شانشيدى. سوندىقتان, ەربٸر ەر ازامات وتباسىن قۇراردا ٶز موينىندا قانداي جاۋاپكەرشٸلٸك بارىن بٸلۋٸ كەرەك. ول بٸرٸنشٸدەن, ەر ازامات رەتٸندە سونىڭ اسىراۋشىسى, قامقورى, قورعانى. ٶز نەپسٸسٸن تويىمسىزدىقتان, ٶز ٷيٸن – بٶتەننەن, ەلٸن – جاۋدان قورعاۋى كەرەك. ول ٷشٸن وت-قايراتتى, بٸلٸمدٸ, اقىلدى جٸگٸتتەردٸ تەربيەلەۋٸمٸز كەرەك. ال قىزداردىڭ 6-7 جاسىندا قۇلاعىن تەسٸپ, جاساۋىن جيناپ باستاعاندا تەربيە دە بەرۋ كەرەك. مۇحتار ەۋەزوۆ «ەل بولام دەسەڭ, بەسٸگٸڭدٸ تٷزە» دەيدٸ. ەيەل وقىماعان بولسا, جاقسى بالا تەربيەلەي المايدى. سوندىقتان ەيەلدٸ اقىلدى, مٸنەزدٸ, بٸلٸمدٸ ەتۋ كەرەك دەيدٸ. ال ەندٸ قىزدار ادام جانىن تٷسٸنەتٸن ٸلٸمدەردٸ وقۋى كەرەك. يماندىلىقتى, جۇرتپەن تٸل تابىسۋدى, اتا-ەنەسٸ سىيلاۋ, ەر-ازاماتتى سىيلاۋ, بالا كٷتۋدٸ ٷيرەتۋ كەرەك. مەكتەپتٸڭ جوعارعى سىنىبىندا, كوللەدجەردە, جوو-دا وقيتىن قىزداردان بولاشاق انالاردى تەربيەلەۋٸمٸز كەرەك», - دەدٸ ورازگٷل اسانعازى.
سونىمەن بٸرگە, قوعام قايراتكەرٸ وتباسىنداعى كەلەڭسٸزدٸكتەردٸ شەشۋ جولدارىن ايتتى.
«كٷيەۋٸ نەمەسە اتا-ەنەسٸ داۋىس كٶتەرگەن جاعدايدا كەلٸن بالا ٷندەمەي قالىپ, كەيٸن عانا ٶز مەسەلەسٸن ايتسا, ول جەردە ەش ۇرىس بولمايدى. ەنە دە ٶزٸنٸڭ كەلٸن بولىپ تٷسكەن كەزٸن ەسٸنە الىپ, كەلٸندٸ قۇشاقتاپ, ماڭدايىنان سٷيٸپ, شارۋاعا ٶزٸ ٷيرەتسە, ۇرىسىپ ەمەس, كەلٸندٸ اينالىپ-تولعانىپ, باۋىرىنا باسىپ, بالام دەپ تۇرسا, كەلٸن مەن ەنە اراسىندا ۇرىس بولمايدى. بٸز قىزدارىمىزدى كەلٸن بولۋعا, ەيەل بولۋعا, جار بولۋعا 6-7 جاسىنان باستاپ وقىتۋىمىز كەرەك. مىسالى قازٸر سەمينارلار ٶتكٸزٸپ, ەل ارالاپ جٷرمٸز. مۇنداي ەڭگٸمەنٸ بٸزدٸڭ اۋزىمىزدان بٸرٸنشٸ رەت ەستٸپ تۇراتىن بالالار بار. ولاردىڭ اتا-اناسىن دا كٸنەلاي المايمىز. كەزٸندە ولارعا ەشكٸم ايتقان جوق. مەكتەپتەردە پسيحولوگتار بولعان جوق. مەن دەپۋتات بولعاندا وسى مەسەلەنٸ كٶتەرٸپ, مەكتەپتەردە بٸردٸ-ەكٸلٸ پسيحولوگتار پايدا بولعان ەدٸ. بٸراق بۇل ەلٸ دە از. باسقا ەلدەردە نەشە بالاعا نەشە پسيحولوگ بولۋى قاجەت بولسا, بٸزدٸڭ ەلدە دە سولاي بولۋى تيٸس», - دەدٸ ول.
سٶز سوڭىندا ورازگٷل اسانعازى كارانتين كەزٸندە توي جاساۋ جٶنٸندە پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
«ورىنسىز بەكەر مال شاشپاق دەپ اباي اتامىز ايتقانداي, وسى ٸندەت كەلمەي تۇرىپ تا, ۇلت زييالىلارى تويلارىمىزدىڭ شىعىندى بولىپ كەتكەنٸن كٶپ كٶتەرگەن بولاتىن. ەرتٸس شاقىرۋ, قىمبات تورت جاساۋ, تٸپتٸ ٶز اعايىنى ايتاتىن ەڭگٸمەگە دە تەاتر اكتەرلەرٸن ەكەلٸپ ويناتاتىن بولدىق. تويعا شاقىرىلاتىن ادامدار سانى دا كٶبەيدٸ. شۋىلداق دەپ بولار-بولماس, ٷيگە اپارعاندا بٸر ادام پايدالانبايتىن زاتتار تاراتىلاتىن بولدى. بۇل نەرسەدە ازاماتتار كەلٸسٸپ, كەڭەسەتٸن نەرسە كٶپ. كٶپ ادام شاقىرماي-اق, توي دەگەن – ناعىز اعايىن مەن تۋىستىڭ قىزىعى. سونداي ۋاقىت جەتتٸ عوي دەپ ويلايمىن. كارانتين كەزٸندە رۇقسات ەتٸلگەن مٶلشەردەگٸ ادام سانىمەن شاعىن توي جاساپ ٷيرەنسەك, سول ەدەتكە اينالىپ كەتەتٸندەي كٶرٸنەدٸ ماعان. مۇنىڭ بارلىعىن شەكتەۋ كەرەك دەپ ويلايمىن», - دەدٸ ورازگٷل اسانعازى.
