قۋانىشى مەن شاتتىققا تولى وتباسى, كٷلٸمدەگەن بالا كٷلكٸسٸ, ايرانداي ۇيىعان شاڭىراق. ايدانا (ەسٸمٸ ٶزگەرتٸلگەن) دەل وسىلاي شاتتىق پەن باقىتقا تولى وتباسىنىڭ قامقورشى اناسى بولىپ ٶمٸر كەشٸپ جٷرەدٸ. جەكە كەسٸپپەن اينالىسىپ وتباسىنىڭ بار قاجەتتٸلٸگٸن ٶتەيدٸ. جولداسى تەرتٸپ ساقشىسى بولىپ قىزمەت جاسايدى.
كٷندەردٸڭ بٸر كٷنٸ ايدانا ناماز وقۋعا نيەتتەنٸپ, قايىن اعاسىنا بارىپ, ناماز وقۋدى ٷيرەنەدٸ. الايدا ۋاقىت ٶتە جولداسى ٸشكٸلٸككە سالىنىپ, قىدىرىسى كٶبەيٸپ وتباسىنىڭ بەرەكەسٸ كەتەدٸ. بۇل جاعدايدان ەبدەن مەزٸ بولعان ايدانا ناماز وقيتىن ادامعا ٸشۋگە, جامان ەدەتتەر جاساۋعا بولمايتىندىعىن بٸلٸپ, قايىن اعاسىنا بارىپ كٶمەك سۇرايدى. قايىن اعاسى ٸنٸسٸنە ەكٸ اپتا ۋاقىت ٸشٸندە ناماز وقىتىپ, تٷزۋ جولعا باستاپ جٸبەرەدٸ. ايدانا جولداسىنىڭ جامان ەدەتتەردەن تىيىلعانىنا قاتتى قۋانادى. جولداسى ۋاقىت ٶتە بٸراز ساۋاتتانىپ ايداناعا حيدجاب كييۋ كەرەكتٸگٸن ايتقان. ايدانا بٸر جىلعا جۋىق قارسىلىق تانىتقانىمەن, كەيٸن ۇسىنىسىن قابىلداپ, حيدجاب كيگەن.
ەكەۋٸ دە العاش دٸنگە بەت بۇرعاندا بەس ۋاقىت ناماز وقىپ, ورازا ۇستاۋمەن عانا شەكتەلگەن. ۋاقىت ٶتە كەلە جولداسى دٸندار جاماعاتتارمەن ارالاسا باستاعان. جاماعاتپەن بٸرگە قۇران وقىپ, ۋاعىزدار ايتىپ جينالاتىن. ول ۋاقىتتا قازاقستاندىق كٸتاپتار از بولعاندىقتان اراب جەنە داعىستاندىق كٸتاپتاردى وقىعان. قازٸرگٸ ۋاقىتتا قر تىيىم سالىنعان «ٷش نەگٸز» بەن «تٶرت قاعيدا» كٸتاپتارىن دا وقىعان.
جولداسى تٷرلٸ جاماعاتپەن ارالاسىپ, شەتتەن جيناعان ٸلٸمٸمەن ٶزٸن ساۋاتتى ادامداردىڭ قاتارىنا جاتقىزىپ, 2004 – 2005 جىلدارى «دجيھادقا» شىعۋ كەرەكتٸگٸ تۋرالى ٶز ويىن ايتىپ قالاتىن. بٸراق ايدانا قارسىلىق تانىتقان. كەيٸن بۇل تاقىرىپ تۋرالى مٷلدە ايتىلماي كەتكەن. 2012 جىلدان باستاپ جولداسى تٷنگٸ 4-5 شاماسىندا ٷيگە ورالاتىن بولعان. سەبەبٸن سۇراعاندا «براتتارمەن», «اميرلارمەن» كەزدەستٸنٸن العا تارتۋدى شىعارعان. جولداسى ەر ادامدارمەن جٷرگەندٸكتەن ايدانا دا اسا مەن بەرمەگەن. 2013 جىلى جولداسى نوۋتبۋك ساتىپ الىپ, تاڭنان كەش باتقانعا دەيٸن ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەن باس كٶتەرمەۋدٸ ەدەتكە اينالدىرعان. نە قارايتىنىن سۇراعان ايداناعا اسا ماڭىزدى نەرسە ەمەس دەگەن جاۋاپپەن عان شەكتەلٸپ, ەش نەرسەنٸ اشىپ ايتپايدى.جولداسى نوۋتبۋكتٸڭ قىزىعىنا باتىپ جاتقان ۋاقىتتا ايدانا جەكە كەسٸبٸن دامىتۋ ٷشٸن كٷنٸ-تٷنٸ ەڭبەك ەتەتٸن.
2013 جىلى ايدانانىڭ كٷيەۋٸ, قايىن اعاسى مەن دوسى ٶزدەرٸنٸڭ قولدانىستاعى اۆتوكٶلٸكتەرٸن ساتىپ قىرعىز مەملەكەتٸ «بٸشكەك» قالاسىنا جول تارقان. سول كەتكەننەن بٸرنەشە ۋاقىت حابارسىز كەتەدٸ. ال ايداناعا تٸپتٸ جامان وي دا تۋىنداماعان. بٸرنەشە كٷن ٶتكەن سوڭ جولداسى تٷركييا مەملەكەتٸنەن حابارلاسىپ, سيرييا ٶڭٸرٸنە بارۋ كەرەكتٸگٸن ايتىپ, ايداناعا قازاقستاندا قالىپ ەكٸنشٸ رەت تۇرمىسقا شىعۋىنا رۇقسات بەرەمٸن دەپ, كٷتپەگەن جاڭالىق ايتادى. ارادا ەكٸ اپتا ۋاقىت ٶتكەن سوڭ جولداسى ايداناعا قايتا قوڭىراۋ شالىپ, «سيريياعا بارلىعى حاليفات قۇرۋ ٷشٸن وتباسىمەن, بالا-شاعاسىمەن كەلٸپ جاتىر, سوندىقتان سەن دە كەل»,-دەگەن ۇسىنىس تاستايدى. ايدانا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەن سيرييا تۋرالى بەينەروليكتەردٸ, ويىن بالاسى مەن باقىتتى ەلدە ٶمٸر سٷرٸپ جاتقان ەرتٷرلٸ شاقىرتۋلاردى كٶرٸپ ٶزٸدە ەلەڭدەپ تۇرعان كەز ەدٸ. جولداسىنىڭ شاقىرتۋىن قابىل الىپ ويلانباستان 6 بالاسىمەن ايدانا دا سيرييا ٶڭٸرٸنە كەتۋگە بەل بۋادى. وسى سەتتە سيرييا ٶڭٸرٸنە بارۋعا 2 بالاسى قارسىلىق تانىتىپ بارماي قالعان. ايدان قالعان 4 بالاسىن الىپ سوعىس بولىپ جاتقان ايماققا اتتانىپ كەتەدٸ. سوعىس ايماعىندا تاعى 1 بالانى دٷنيەگە ەكەلەدٸ.
ول جاققا بارعاندا بەينەروليككە تٷسكەن ادامداردى بەتپە-بەت كٶرگەندە الدانعانىن ەندٸ عانا تٷسٸنەدٸ.ٷي تەگٸن, جارىق تەگٸن, سۋ تەگٸن. بارلىعى دا بالداي ٶمٸردٸ ەلەستەتٸپ كەلگەن ادامداردىڭ بارلىعى الدانعانىن بارعاندا عانا بٸلگەن.
ون جاستان ون بەس جاسقا دەيٸنگٸ بالالارعا قۇران, اقيدا, اراب تٸلٸ, جەنە جەكپە-جەك ٶنەرٸن (بوەۆوە يسكۋسستۆو)باستان-اياققا دەيٸن, قالاي ٶلتٸرۋ كەرەك, قالاي اتۋ كەرەك, قالاي جارۋ كەرەكتٸگٸن ٷيرەتەدٸ. ايدان ٶزٸنٸڭ 10 جاسار بالاسىن بٸرنەشە ايلاپ كٶرمەگەن. ايدانانىڭ 10 جاستاعى بالاسى بارلىق قارۋ جاراقتى قولدانۋدى, تٷرلەرٸنٸڭ بارلىعىن جاقسى مەڭگەرگەن. وسىنداي دايىندىقتان ٶتكەن بالا 15 جاسقا تولعان سوڭ باسشىلارى قاي جاققا دجيھادقا شىعۋ كەرەك دەسە, سول جاققا بارۋعا مٸندەتتٸسٸڭ دەپ سانالارىنا سٸڭٸرەدٸ.
ايدانا سيرييا ٶڭٸرٸندەگٸ بەرەتٸن دٸني ٸلٸمدەر, يدەولوگييالارى مىقتى بولعاندىعىن ايتتى. ول جاققا بارعانداردىڭ كٶبٸسٸ قۇراننان جالپى دٸننەن حابارى جوق بولعاندىقان دەرٸس بەرگەندەردٸڭ سٶزدەرٸنە قارسىلىق تانىتپاي, مىناۋ قۇراننان مىناۋ سٷننەتتەن الىنعان دەگەن ۇستازدارىنىڭ سٶزدەرٸنە سەنۋدەن باسقا امالدارى جوق.
كەيبٸر قازاقستاندىقتار حاليفتىڭ (باسشىنىڭ) بەرگەن تاپسىرماسىن عانا ورىنداپ جٷرمٸز, بٸز ونى شىن مەنٸسٸندە كٸم ەكەندٸگٸن كٶرگٸسٸ كەلەتٸندٸگٸن ايتقانى جەنە ارابتاردىڭ كەيبٸر ٷكٸمدەرٸنە قارسىلىق تانىتقانى ٷشٸن 3 ەيەلدٸ, 4 بالانى بارلىعى 19 قازاقستاندىقتى تۇرىپ جاتقان ٷيلەرٸندە جارىپ جٸبەرگەن.
سونىمەن قاتار قارسىلىق تانىتپاي ٶز ەركٸمەن كەلگەن اسىراۋشىسىز قالعان ەيەلدەردە تۇرمىسقا شىعۋ ٶزدەرٸنٸڭ ەركٸندە. الايدا بٸر ەيەلدٸڭ بٸرنەشە رەت تۇرمىسقا شىعۋعا تۇرمىستىق جاعداي, بالا –شاعاسىن اسىراۋ قيىندىقتار مەجبٷرلەيدٸ.
ال تۇتقىنداعى ەيەلدەردە ونداي ەرٸك بولماعان. ولاردى قالاعان ادامدارعا ساتقان, بٸر-بٸرٸنە زات رەتٸندە سىيلىققا بەرگەن.
ايدانا سيرييا ٶڭٸرٸنەن قاشىپ شىعۋ ٷشٸن بٸر بالاسى, كەلٸنٸ جەنە نەمەرەسٸ ياعني, تٶرتەۋٸ جوسپارلاعان. ول كەزدە بالاسى 18 جاستا. تٸپتٸ بالاسى ول جەردەن كەتەتٸندٸگٸن ايتقاندا, ەسكەرلەر «حاۋاريدج» جەنە «تاكۆير» دەپ بٸرنەشە رەت تٷرمەگە دە قاماعان. بەيبٸت تۇرعىندارعا سوعىس ايماعىنان شىعۋ ٷشٸن اقىلى. ەرەسەكتەرگە ادام باسىنا 7000, بالالارعا 3000-4000 دوللار كٶلەمٸندە اقشا سۇرايدى. ونداي اقشا ەشكٸمنٸڭ دە قالتاسىنان تابىلمايتىنى بەلگٸلٸ.
كٷندٸز تٷنٸ اسپاندا ەۋە زىمىراندارى ۇشىپ, بارلىعىن جارىپ, جويىپ جاتقانىن كٶرگەندە ايدانا تٸرٸ قالاتىنىنا سەنٸمٸن جوعالتا باستاپ ەدٸ.ول جاقتاعى بەيبٸت تۇرعىنداردىڭ بارلىعى امان ساۋ قالاتىندىقتارىن بٸلمەگەندٸكتەن ۇيقىعا كەتەردە تٸلدەرٸن كەليماعا كەلتٸرەتٸن. وسىنداي الا ساپىراننىڭ بٸر كٷنٸ ايدانا تۇرىپ جاتقان ٷيگە بومبا تٷسٸپ, ون ادام قايتىس بولىپ, ايدانانىڭ نەمەرەسٸ, تاعى ساناۋلى ادامدار عانا تٸرٸ قالادى. وسى جارىلىستان ايدانا ٷيٸندٸ استىندا قالىپ قولى سىنىپ, باس سٷيەك-مي جاراقاتىن الادى.
شاريعاتتىڭ تۇنىعىن, ەدٸلدٸك پەن راحات ٶمٸردٸ كٶكسەپ بارعان مەكەنٸندە ايدانانىڭ 5 بالاسىن, 1 نەمەرەسٸن, جولداسى مەن كٷيەۋ بالاسىن جۇلىپ الىپ, و دٷنيەگە اتتاندىردى.
ييا, بۇنداي زۇلماتتى ەشكٸمنٸڭ باسىنا بەرمەسٸن. بٸر ٶكٸنٸشتٸسٸ ارابقا تۇرمىسقا شىققان قازاق ەيەلدەرٸ مەن جەتٸم قالعان بالاللاردىڭ ەلٸ دە سول جاقتا قالعانى جٷرەگٸمدٸ سىزداتادى دەيدٸ ايدانا.
اينالايىن قاراگٶز قازاعىم! بٶتەن ەلدەن باقىت ٸزدەپ بارىڭنان ايىرىلعانشا, بەيبٸت ەلٸڭدە, شاتتىققا تولى شاڭىراق استىندا ٶمٸر كەش...
جەتپٸسباي نازەركە جەتپٸسبايقىزى
وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ ەيەلدەر ٸسٸ جٶنٸندەگٸ تەولوگى
