ايماعامبەتوۆ اۋتيزممەن اۋىراتىن بالالارعا قانداي كٶمەك كٶرسەتٸلەتٸنٸن ايتتى

ايماعامبەتوۆ اۋتيزممەن اۋىراتىن بالالارعا قانداي كٶمەك كٶرسەتٸلەتٸنٸن ايتتى


اۋتيزم سپەكترٸنٸڭ بۇزىلۋى مەسەلەلەرٸ بويىنشا ارنايى رەسپۋبليكالىق ٷيلەستٸرۋ كەڭەسٸ قۇرىلادى. بۇل تۋرالى بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ اسحات ايماعامبەتوۆ ٶزٸنٸڭ Telegram كانالىندا جازدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

"جىل سايىن 2 سەۋٸردە دٷنيەجٷزٸلٸك اۋتيزم مەسەلەسٸ تۋرالى اقپارات تاراتۋ كٷنٸ اتاپ ٶتٸلەدٸ. 2003 جىلى ەلٸمٸزدە اۋتيزم سپەكترٸ بۇزىلعان (اسب) 77 بالا تٸركەلسە, بٷگٸندە بۇل كٶرسەتكٸش 9 مىڭعا جەتتٸ. سونداي-اق ستاتيستيكا قازٸر ازاماتتاردىڭ اۋتيزم تۋرالى كٶبٸرەك اقپارات بٸلەتٸنٸن, دياگنوستيكا مەن تٸركەۋ جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن, ودان بٶلەك, سوعان سەيكەس كٶمەك ۇيىمداستىرىلىپ, بەلگٸلٸ بٸر ينفراقۇرىلىم جاسالىپ جاتقانى تۋرالى كٶرسەتەتٸنٸن تٷسٸنۋ ماڭىزدى. ەگەر بالالارداعى بۇزىلىستاردىڭ باسقا تٷرلەرٸ (ناشار ەستيتٸن, ناشار كٶرەتٸن جەنە ت.ب.) ٷشٸن ينفراقۇرىلىم, ەدٸستەمەلەر, ستاندارتتار, باعدارلامالار, ماماندار مەن ارنايى ۇيىمدار بۇرىننان بولسا, اۋتيزممەن اۋىراتىن بالالارمەن جۇمىس ٸستەۋدە جاعداي باسقاشا ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن جٶن", - دەپ جازدى ايماعامبەتوۆ ٶزٸنٸڭ Telegram-ارناسىندا.

ول مينيسترلٸكتٸڭ ەرەكشە بالالارعا جاعداي جاساۋ ٷشٸن ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدارمەن تىعىز جۇمىس ٸستەيتٸنٸن باسا ايتتى.

"اسىل ميراس", "دارا", "بولاشاق" قورلارى, AUTISM KAZAKHSTAN ۇلتتىق قاۋىمداستىعى جەنە باسقا دا ۇيىمدارعا اتقارعان اۋقىمدى جۇمىستارى ٷشٸن العىس ايتامىن. ولار ينكليۋزيۆ قولداۋ كابينەتتەرٸن, بالالارعا ارنالعان رەسۋرستىق ورتالىقتاردى اشىپ, پەداگوگتەر بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋدى ۇيىمداستىرادى, سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن ىنتىماقتاستىق ورناتىپ, زاڭناماعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋگە باستاماشىلىق جاساپ كەلەدٸ", - دەدٸ مينيستر.

كٷنٸ كەشە كونفەرەنتسييا ٶتٸپ, وعان ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار مەن قوعامدىق بٸرلەستٸكتەردٸڭ ٶكٸلٸ, اتا-انالار قاۋىمى, پەداگوگتەر, عالىمدار مەن وقىتۋشىلار, جوو رەكتورلارى, سونداي-اق كافەدرالار مەن وقۋ بٶلٸمدەرٸنٸڭ جەنە وقۋ-ەدٸستەمەلٸك كابينەتتەرٸنٸڭ 400-دەن استام ٶكٸلٸ قاتىسقان.

ونى قورىتىندىلاي كەلە, ايماعامبەتوۆ بٸرنەشە ماڭىزدى مەسەلەنٸ اتادى:

1. اسب مەسەلەلەرٸ بويىنشا ارنايى رەسپۋبليكالىق ٷيلەستٸرۋ كەڭەسٸ قۇرىلادى. ٷكٸمەت مٷشەسٸ رەتٸندە ونى ٶزٸم باسقارۋدى جٶن كٶردٸم. سونداي-اق, كەڭەس قۇرامىنا ٷەۇ ٶكٸلدەرٸن, سالالىق مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ۆيتسە-مينيسترلەرٸن, ەكٸم ورىنباسارلارىن جەنە باسقا دا ەرٸپتەستەرٸمٸزدٸ قوسامىز. ماڭىزدى مەسەلە - وسى باعىتتاعى بارلىق جۇمىستى ٷيلەستٸرۋ.

2. اسب مەسەلەلەرٸ بويىنشا ارنايى جول كارتاسى بەكٸتٸلەدٸ. قۇجاتتا پروبلەمالىق ايماقتاردى انىقتاپ, قىسقا, ورتا جەنە ۇزاق مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆاداعى مٸندەتتەردٸ ايقىندايمىز.

3. عىلىمي زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋ ماڭىزدى. سول سەبەپتٸ بعم اۋتيزم سپەكترٸنٸڭ بۇزىلۋىن زەرتتەۋ جٶنٸندەگٸ ارنايى عىلىمي باعدارلاماعا قارجى بٶلۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزەدٸ.

4. بٷگٸندە 19 جوو ارنايى پەداگوگتەردٸ دايارلايدى. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتٸڭ بەرٸنە تٷزەتۋ كابينەتتەرٸ فورماتىندا رەسۋرستىق ورتالىقتار اشۋ تاپسىرىلدى. بۇل ورتالىقتار ماماندار دايارلاۋ جٶنٸندەگٸ كلينيكالىق بازا رەتٸندە ەرەكەت ەتەدٸ. بۇل باعىتتاعى جۇمىس قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە جاقسى جولعا قويىلعان. ۋنيۆەرسيتەتتە "دارا" قورىنىڭ قولداۋىمەن رەسۋرستىق ورتالىق اشىلدى.

5. بيىل جوو-لارعا باعدارلامالاردى, ەدٸستەمەلەردٸ دايىنداۋ جەنە ستۋدەنتتەردٸ وقىتۋ ٷشٸن اۋتيزمٸ بار بالالارمەن جۇمىس ٸستەۋگە ماماندانعان شەتەلدٸك پروفەسسورلاردى تارتۋ ٷشٸن قارجى بٶلدٸك.

6. وسى جىلى اباي اتىنداعى قازۇپۋ, قازاق ۇلتتىق قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸ, قارمۋ وسى دەرتكە شالدىققان بالالارمەن جۇمىس ٸستەپ جٷرگەندەر ٷشٸن ارالاس ونلاين/وفلاين فورماتىندا ارنايى ماگيسترلٸك باعدارلامالار ەزٸرلەپ جاتىر.

7. پپتك (پسيحولوگييالىق-پەداگوگيكالىق تٷزەتۋ كابينەتٸ), پمپك (پسيحولوگييالىق-مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق كەڭەس), رەسۋرستىق ورتالىقتار, ارنايى ينكليۋزييا كابينەتتەرٸنٸڭ قىزمەتكەرلەرٸنە ماقساتتى گرانتتار بٶلۋدٸ باستادىق. سونداي-اق ولارعا بەيٸندٸك ماگيستراتۋراعا تٷسۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋعا دايىنبىز.

8. بٸز ٷلگٸلٸك شتاتتارعا پەداگوگ-اسسيستەنتتەردٸ ەنگٸزدٸك. قازٸردٸڭ ٶزٸندە مەكتەپتەردە 1 000-نان استام پەداگوگ-اسسيستەنت جۇمىس ٸستەيدٸ. ولار ەرەكشە بٸلٸم بەرۋ قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار بالالارعا مەكتەپكە بەيٸمدەلۋگە جەنە وقۋعا كٶمەكتەسەدٸ. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جالعاسادى.

9. تٷزەتۋ كٶمەگٸنە مەملەكەتتٸك تاپسىرىستاردى ورنالاستىرۋدى باستايمىز. ياعني, دەرتكە شالدىققان بالالارمەن ساپالى تٷزەتۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋگە دايىن ۇيىمدار بيۋدجەتتەن تيٸستٸ قارجى الادى. بۇل بالالاردى وسىنداي ارنايى قولداۋمەن قامتۋدى ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

10. اتا-انالارعا, ماماندارعا بارلىق قاجەتتٸ اقپارات پەن ارنايى ۇيىمنىڭ دەرەكتەر بازاسى, سونداي-اق پپتك, پمپك جەنە رەسۋرستىق ورتالىقتار تۋرالى اقپارات بارلىعىنا قولجەتٸمدٸ بولۋى ٷشٸن بٸرىڭعاي پورتال قۇرىلادى.

سونىمەن قاتار, مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, باسقا دا باعىتتار بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.

"پمپك بويىنشا. بٷگٸندە ەر 60 مىڭ بالاعا 1 نورماتيۆ بويىنشا 87 پسيحولوگييالىق-مەديتسينالىق-پەداگوگيكالىق كەڭەس جۇمىس ٸستەيدٸ. ولار اسب بار بالالاردى انىقتاۋعا جەنە ولاردىڭ اتا-اناسىنا كەڭەس بەرۋگە كٶمەكتەسەدٸ. سونداي-اق, بۇل جەلٸ كەڭەيتٸلەدٸ, وندا نورماتيۆ بويىنشا 50 مىڭ بالاعا 1 پمپك بولادى, ياعني بۇل تاعى 40-قا جۋىق پمپك اشىلاتىنىن بٸلدٸرەدٸ", - دەپ جازدى ول.

سونداي-اق, ول ەلٸمٸزدە 211 پسيحولوگييالىق-پەداگوگيكالىق تٷزەتۋ كابينەتٸ جەنە 14 وڭالتۋ ورتالىعى جۇمىس ٸستەپ تۇرعانىن ايتتى. اۋتيزمٸ بار بالالارعا ارنالعان وتاندىق ارنايى دامۋ باعدارلامالارى دا ەزٸرلەنگەن. بٷگٸنگٸ تاڭدا پپتك باعدارلاماسى بويىنشا اسب بار 2 مىڭعا جۋىق بالا كٶمەك الىپ جاتىر.

"ەرەكشە قاجەتتٸلٸكتەرٸ بار بالالاردى وقىتۋ ٷشٸن بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ جەنە بالالاردىڭ وقۋ جەتٸستٸكتەرٸن باعالاۋ جٷيەسٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا شارالار قابىلدادىق. سونىمەن قاتار, 400-دەن استام ارنايى وقۋ باعدارلامالارى ەزٸرلەنٸپ جاتىر. مەكتەپتەردە پەداگوگ-اسسيستەنت قىزمەتٸن ەنگٸزسەك, ەندٸ مۇنداي مامانداردى مەكتەپكە دەيٸنگٸ ۇيىمدارعا دا ەنگٸزۋدٸ جوسپارلاپ وتىرمىز. بٸزدٸڭ تاپسىرمامىز بويىنشا بارلىق پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورنىندا اسب بار بالالاردى وقىتۋ جەنە تەربيەلەۋ تاقىرىپتارىن قامتيتىن ينكليۋزيۆ بٸلٸم بەرۋ مودۋلدەرٸ ەنگٸزٸلدٸ. سونىمەن قاتار, ولار اسب بار بالالارمەن جۇمىس ٸستەيتٸن پەداگوگتەردٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ كۋرستارىن ٶتكٸزەدٸ", - دەپ قورىتىندىلادى ايماعامبەتوۆ.

بۇل باعىتتاعى جۇمىستار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابادى.