فوتو: اشىق دەرەككٶزدەن
«اۋىل» پارتيياسى» فراكتسيياسىنىڭ دەپۋتاتى ەربولات ساۋرىقوۆ اۋىل مەكتەپتەرٸن ساپالى ينتەرتەنتپەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن كٶتەردٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
رەسمي دەرەكتەرگە سٷيەنسەك, ەلٸمٸزدەگٸ 5247 اۋىل مەكتەبٸنٸڭ 5122-سٸ ينتەرنەتكە قوسىلعان.
2022 جىلعى 24 قاراشاداعى №473 بٸلٸم مينيسترٸنٸڭ بۇيرىعىمەن مەكتەپتەر ٷشٸن ينتەرنەت جىلدامدىعىنا قويىلاتىن ەڭ تٶمەنگٸ ستاندارتتار بەكٸتٸلگەن.
الايدا جٷرگٸزٸلگەن تالداۋ كٶرسەتكەندەي, بۇل سالادا ەلٸ دە كٷردەلٸ مەسەلەلەر بار. ايماقتارداعى جاعدايدى زەردەلەۋ بارىسىندا, اتاپ ايتقاندا اقتٶبە وبلىسىندا, اۋىل مەكتەپتەرٸنٸڭ 78%-ىندا ينتەرنەت جىلدامدىعى شارتتا كٶرسەتٸلگەن دەڭگەيدٸڭ 50%-ىنان تٶمەن ەكەنٸ انىقتالدى. باسقا ٶڭٸرلەردە دە وسىنداي جاعداي بايقالۋدا.
بۇل تۋرالى ەربولات ساۋرىقوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ەرمەك كٶشەرباەۆ پەن باس پروكۋرور بەرٸك اسىلوۆقا جولداعان ساۋالىندا ايتتى.
«Starlink سيياقتى بالاما سپۋتنيكتٸك ينتەرنەت تەحنولوگييالارىن قولدانۋ دا ەلٸ كٷتكەن نەتيجەلەردٸ بەرمەي وتىر: بايلانىس جيٸ ٷزٸلٸپ, جىلدامدىق تۇراقسىز, بۇل ٶز كەزەگٸندە ونلاين رەسۋرستاردى تولىق پايدالانۋ مٷمكٸندٸگٸن شەكتەيدٸ», ‒ دەگەن دەپۋتات ينتەرنەت قىزمەتٸنٸڭ ساپاسىن اۆتوماتتاندىرىلعان تٷردە باقىلاۋ جٷيەسٸنٸڭ جوقتىعىن دا ايتىپ ٶتتٸ.
ونىڭ سٶزٸنشە قازٸرگٸ تەجٸريبە قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى ۋاقىتىلى انىقتاۋعا جەنە جويۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ. نەتيجەسٸندە, مەكتەپتەردٸ رەسمي تٷردە ينتەرنەتكە قوسقانىمەن, وقۋشىلاردىڭ ونلاين پلاتفورمالارعا ناقتى قولجەتٸمدٸلٸگٸ قامتاماسىز ەتٸلمەگەن.
«اۋىل مەكتەپتەرٸندە ساپالى ينتەرنەتتٸڭ بولماۋى قالا جەنە اۋىل مەكتەپتەرٸ اراسىنداعى بٸلٸم بەرۋ ساپاسى الشاقتىعىن تەرەڭدەتۋدە. بٷگٸندە كٶپتەگەن وقۋ باعدارلامالارى مەن رەسۋرستار ونلاين فورماتقا كٶشكەن جاعدايدا, تۇراقتى ينتەرنەتتٸڭ بولماۋى اۋىل وقۋشىلارىنىڭ زاماناۋي بٸلٸم الۋ مٷمكٸندٸگٸن شەكتەيدٸ. بۇل جاعداي قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسيياسىندا بەكٸتٸلگەن بٸلٸم بەرۋ تەڭدٸگٸ مەن قولجەتٸمدٸلٸگٸ قاعيداتتارىنا سەيكەس كەلمەيدٸ دەپ ەسەپتەيمٸز», ‒ دەيدٸ دەپۋتات.
سونىمەن قاتار حالىقارالىق تەجٸريبە مەكتەپتەردٸ تۇراقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن ايقىن كٶرسەتەدٸ دەپ ەسەپتەيدٸ ساۋرىقوۆ.
«مىسالى, فينلياندييا تەجٸريبەسٸ ەرەكشە نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق. 2010 جىلى فينلياندييا ينتەرنەتكە قولجەتٸمدٸلٸكتٸ ەر ازاماتتىڭ بازالىق, نەگٸزگٸ قۇقىعى رەتٸندە زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەكٸتكەن العاشقى ەل بولدى. ٷكٸمەت شەشٸمٸنە سەيكەس, ەربٸر ازامات, تۇرعىلىقتى مەكەنٸنە قاراماستان, سەكۋندىنا كەمٸندە 1 مبيت جىلدامدىقتاعى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتٸلۋٸ تيٸس بولدى. كەيٸن بۇل ەڭ تٶمەنگٸ جىلدامدىق بٸرتٸندەپ ارتتىرىلدى. «اقپاراتتىق قوعام باعدارلاماسى» شەڭبەرٸندە بارلىق مەكتەپتەر جوعارى جىلدامدىقتاعى كەڭ جولاقتى ينتەرنەتپەن جەنە قوسىمشا رەزەرۆتٸك ارنالارى بار جەلٸلەرمەن جابدىقتالدى. سونىمەن قاتار, ينتەرنەت ساپاسىن ناقتى ۋاقىت رەجيمٸندە قاداعالايتىن مٸندەتتٸ باقىلاۋ جٷيەسٸ ەنگٸزٸلدٸ. فينلياندييا ٷلگٸسٸ مەملەكەتتٸڭ بايلانىس قىزمەتتەرٸ ساپاسىنا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن ارالاسۋىن جەنە ەسٸرەسە اۋىلدىق, شالعاي اۋدانداردا ينفراقۇرىلىمدى تۇراقتى جەتٸلدٸرۋدٸ تالاپ ەتەتٸنٸن كٶرسەتەدٸ.
ەستونييا دا "Tiger Leap" جوباسى اياسىندا, كانادا "Connect to Innovate" فەدەرالدى باعدارلاماسى ارقىلى اۋىل مەكتەپتەرٸن تالشىقتى-وپتيكالىق ينتەرنەتپەن قامتۋدى مەملەكەتتٸك باسىمدىق رەتٸندە جٷزەگە اسىرۋدا», ‒ دەيدٸ دەپۋتات.
دەپۋتات ساۋرىقوۆ التى تٷرلٸ ۇسىنىس تالاپ ايتتى:
بٸرٸنشٸ — ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق اۋىل مەكتەپتەرٸنٸڭ ينتەرنەت قوسىلۋ جاعدايىنا تەۋەلسٸز تەحنيكالىق مامانداردى تارتا وتىرىپ كەشەندٸ تەكسەرۋ جٷرگٸزۋدٸ; مەكتەپتەردٸ ينتەرنەتكە قوسۋ بويىنشا بارلىق ٸس-ەرەكەتتەردٸڭ زاڭدىلىعىن, ساپاسىن جەنە نەگٸزدٸلٸگٸن تەكسەرۋدٸ; جاۋاپتى تۇلعالاردى جەنە ەرەكەتسٸزدٸك فاكتٸلەرٸن انىقتاۋدى; كٸنەلٸ تۇلعالاردى جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتۋدى قامتاماسىز ەتۋدٸ;
ەكٸنشٸ — بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى ينتەرنەت جىلدامدىعى مەن ساپاسىن اۆتوماتتاندىرىلعان مونيتورينگ جٷيەسٸ ارقىلى تۇراقتى باقىلاۋدى ەنگٸزۋدٸ;
ٷشٸنشٸ — اۋىل مەكتەپتەرٸ ٷشٸن ينتەرنەت ساپاسىنىڭ ناقتى مينيمالدى تالاپتارىن قايتا قاراپ, تيٸستٸ قۇقىقتىق اكتٸلەرگە ٶزگەرٸستٸر ەنگٸزٸپ, قاجەت بولعان جاعدايدا بٸلٸم تۋرالى زاڭعا ەنگٸزٸپ, ولاردى ورىنداماعان بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن زاڭنامالىق تۇرعىدا بەكٸتۋدٸ;
تٶرتٸنشٸ — بايلانىس جەنە موبيلدٸ جەلٸ بولماعان شالعاي اۋىلدىق ەلدٸ مەكەندەردە جوعارى جىلدامدىقتى سپۋتنيكتٸك ينتەرنەتكە قوسىلۋدى سۋبسيدييالاۋ مەحانيزمٸن ەنگٸزۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋدى;
بەسٸنشٸ — بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنا قىزمەت كٶرسەتەتٸن بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ جۇمىسىنا مەملەكەتتٸك باقىلاۋدى كٷشەيتۋدٸ;
«التىنشى — مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋلارداعى بايلانىس قىزمەتٸ كەلٸسٸمشارتتارىنا ينتەرنەت ساپاسىنا قاتىستى تالاپتاردى ناقتىلاپ, ورىنداماعان جاعدايدا جوعارى سوماداعى ايىپپۇل سالۋ تەرتٸبٸن ەنگٸزۋدٸ ۇسىنامىز», ‒ دەيدٸ ساۋرىقوۆ.
