«اۋىل بيۋدجەتٸ ەشقاشان جەتپەيدٸ»: سالىقتى كٶبەيتۋ اۋىل پروبلەماسىن شەشە مە?

«اۋىل بيۋدجەتٸ ەشقاشان جەتپەيدٸ»: سالىقتى كٶبەيتۋ اۋىل پروبلەماسىن شەشە مە?
فوتو:world-nan.kz
8 قاراشا كٷنٸ مەجٸلٸس جانىنداعى قوعامدىق پولاتانىڭ وتىرىسىندا دەپۋتاتتار مەن مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٶكٸلدەرٸ جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ مەسەلەلەرٸن جەنە اۋداندار مەن اۋىلداردان سايلانعان ەكٸمدەرٸنٸڭ جۇمىس ٸستەۋ تەجٸريبەسٸن تالقىلاعان بولاتىن. ەكٸمدەر مەن دەپۋتاتتار مٷلٸكتٸك سالىقتى كٶبەيتۋدٸ ۇسىندى.

اقمولا وبلىسى اتباسار اۋدانى, پولتاۆ اۋىلدىق وكرۋگٸنٸڭ ەكٸمٸ گٷزەل بايتۇروۆا 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا «بيۋدجەتتٸڭ 4 دەڭگەيٸ تۋرالى» قابىلدانعان زاڭعا نازار اۋدارتتى.

- «بيۋدجەتتٸڭ وسى تٷرٸمەن جۇمىس ٸستەۋ ٶتە قيىن. حالىقتىڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىن جاقسارتۋ زاڭناماعا سەيكەس قيىندىق تۋدىرادى. ٶيتكەنٸ, اۋىلدىڭ ٶز قاراجاتى جەتكٸلٸكسٸز, اۋداننىڭ قوسىمشا ترانفەرلەرٸ حالىقتىڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸن تولىقتاي قامتاماسىز ەتە المايدى.  مىسالعا اۋىلدىق جولدارعا قىزمەت كٶرسەتۋ مەن ەلدٸمەكەندەردٸ اباتتاندىرۋعا اۋداننىڭ بيۋدجەتٸنەن 500 مىڭ تەڭگە بٶلٸنەدٸ, بۇل قاراجات جەتكٸلٸكسٸز. ٶيتكەنٸ, قىزمەتتەردٸڭ باعاسى ٶسٸپ جاتىر. جىلدىڭ ەر مەزگٸلٸندە جولداردىڭ قىزمەتٸ ٷشٸن جوعارىدا ايتىلعان سۋمما ٶتە از. ال جاۋىن-شاشىن ماۋسىمى كەزٸندە تاسقىننىڭ الدىن الۋ ٷشٸن قوسىمشا قاراجات قاجەت. ال, بۇنداي قارجى اۋىلشارۋاشىلىعى ەكٸمدٸك اپپاراتى تاراپىنان قاراستىرىلماعان», -دەگەن اۋىل ەكٸمٸ مۇنداي كەزدە اۋىلشارۋالىلىق ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋشٸ كەسٸپكەرلەردٸڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنەتٸنٸن ايتىپ وتىر.


گٷزەل بايتۇروۆا اۋىل ەكٸمدٸگٸ كەسٸپكەرلەردٸڭ كٶمەگٸنە تٷرلٸ مەسەلەمەن جيٸ جٷگٸنۋلەرٸنە تۋرا كەلەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.

- «ٶكٸنٸشتٸسٸ جوبالاردىڭ ٸسكە اسۋى ٷشٸن سمەتالىق قۇجاتتاردى دايىنداۋ ٷشٸن دە قاراجات جەتكٸلٸكسٸز بولعاندىقتان كەسٸپكەرلەردٸڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنۋگە مەجبٷرمٸز. ولار كٶمەكتەسۋگە دايىن بولعانىمەن وڭ شەشٸمدٸ كٷتۋ ۇزاق ۋاقىتتى الادى», -دەدٸ ول. 


بۇدان بٶلەك ەكٸم كٶشەدەگٸ جابايى يتتەردٸ زالالسىزداندىرۋ مەسەلەسٸن,  قىزمەتتٸك كٶلٸك, كەڭسە تاۋارلارىمەن قامتاماسىز ەتۋ سيياقتى بٸرقاتار مەسەلەلەردٸ كٶتەرە كەلە, حالىقتىڭ ەل-اۋقاتىن جاقسارتۋ ٷشٸن تٷسەتٸن سالىق مٶلشەرٸن كٶبەيتۋ كەرەك دەپ ەسەپتەتٸتٸن ايتتى.

جينالىس سپيكەرٸ اۋىل ەكٸمٸنٸڭ بايانداماسىن ماقۇلدادى. مەجٸلٸس دەپۋتاتى اناس باققوجاەۆ تا اۋىلدىق جەرلەردەگٸ پروبلەمانىڭ بٸردەن-بٸر شەشٸمٸ سالىناتىن سالىقتىڭ مٶلشەرٸندە دەپ ەسەپتەيتٸنٸن اشىپ ايتتى. 

- «مەن بۇل مەسەلەلەردٸڭ ساياسي جاعىنا توقتالمايمىن. ال, ەكونوميكالىق جولدارىن سٸزدەرگە تٷسٸندٸرٸپ بەرەيٸن. اۋىل بيۋدجەتٸ ەشقاشان جەتپەيدٸ. قالا مەن اۋىلدىڭ ايىرماشىلىعى - 20 ەسە! اۋىلدا انادان تارتىپ, مىنادان قىسقارتۋ... بۇل شەشٸم ەمەس! بٸز جاڭادان سالىقتى كٶبەيتۋدٸڭ جولدارىن ويلاۋىمىز كەرەك. مٷلٸكتٸك سالىقتى كٶبەيتۋدەن نەسٸنە قورقامىز?! قازٸر اۋىلداعى ٷيگە 350 تەڭگە كٶلەمٸندە سالىق سالىنادى. جىلىنا بٸر رەت 350 تەڭگە تٶلەيدٸ. بٸر اۋىلدان جينالاتىن مٷلٸك سالىعى ارى كەتكەندە 3 ملن. تەڭگە. نەگە بٸز 10 ەسە كٶبەيتپەيمٸز? سوندا 3 ميلليون ەمەس, 30 ملن تەڭگە جينالادى. سوندا مىنا ەكٸمدەردٸڭ مەسەلەسٸ شەشٸلەدٸ», - دەدٸ دەپۋتات اناس باققوجاەۆ. 


قوعامدىق پالاتانىڭ وتىرىسىندا جاۋاپتىلار بٸرقاتار مەلەلەگە توقتالعان بولسا دا, اۋىل ەكٸمدەرٸنە ناقتى شەشٸمدەر قاراستىرىلمادى. دەگەنمەن ولاردىڭ قىزمەتٸ دەپۋتاتتاردىڭ كٶڭٸلٸنەن شىققان سيياقتى. جينالىستىڭ ۆيتسە سپيكەرٸ دانييا مەديقىزى:

«بٷگٸنگٸ جينالىستا ەكٸ جاقسى مەسەلەلەنٸ كٶرسەتتٸك ونى جاقسىلاپ تۇرىپ تالقىلادىق. ەسٸرەسە اقتٶبە وبلىسىنان كەلگەن, اقمولا وبلىسىنان كەلگەن اۋىل ەكٸمدەرٸنە راقمەت! بٷكٸل اۋىل ەكٸمدەرٸنٸڭ اتىنان سٸزدەر سٶيلەدٸڭٸزدەر. قازٸر پارلامەنتتە بٷكٸل بيۋدجەتتٸك كودەكس پەن سالىق كودەكسٸ قارالىپ جاتىر.  اۋىل ەكٸمدەرٸنە رەسپەكت», -دەپ سٶزٸن اياقتادى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى دانييا مەديقىزى.

دايىنداعان: بەكبولات مۇحتاروۆ