فوتو ©REUTERS
سوڭعى 50 جىلدا اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا بايلانىستى ٶلٸم-جٸتٸم بەس ەسە ارتتى, - دەپ حابارلايدى Tengrinews.kz بۇۇ سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
بۇۇ-نىڭ مامانداندىرىلعان مەكەمەسٸ سانالاتىن دٷنيەجٷزٸلٸك مەتەورولوگييالىق ۇيىمنىڭ (دمۇ) ەسەبٸندە 1970 جىلدان 2019 جىلعا دەيٸن ەلەمدە قاۋٸپتٸ كليماتتىق, مەتەورولوگييالىق جەنە گيدرولوگييالىق ٶزگەرٸستەرگە بايلانىستى ەكٸ ميلليوننان اسا ادام قايتىس بولعانى جازىلعان.
دمۇ مەلٸمەتٸ بويىنشا, 50 جىلعا جۋىق ۋاقىتتا 11 مىڭنان اسى تابيعي اپات بولعان, بۇل 3,64 تريلليون دوللاردان اسا شىعىنعا ەكەلگەن. ماماندار كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸ تٶتەنشە اۋا رايى قۇبىلىستارىنىڭ كٶبەيۋٸنە ەكەلەلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ, ال بۇل دەگەنٸمٸز بارلىق تٸركەلگەن ٶلٸمنٸڭ 45 پايىزى جەنە ەكونوميكالىق شىعىننىڭ 74 پايىزى.
اپاتتاردىڭ كٶبٸ, ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, سۋ تاسقىنىنان بولادى - 44 پايىز, ال 17 پايىزى تروپيكالىق تسيكلوندارمەن بايلانىستى. بارلىق ٶلٸمنٸڭ 91 پايىزى دامۋشى ەلدەرگە تيەسٸلٸ.
ادامداردىڭ كٶبٸ مىنادان قايتىس بولعان:
- قۇرعاقشىلىقتان - 650 مىڭعا جۋىق ٶلٸم;
- داۋىلدان - 577,2 مىڭنان اسا ادام قايتىس بولدى;
- سۋ تاسقىنىنان - شامامەن 58,7 مىڭ ادام;
- جوعارى تەمپەراتۋرادان - 55,7 مىڭنان اسا ٶلٸم.
ال ەكونوميكالىق تۇرعىدان ەڭ كٶپ شىعىنعا باتىرعان - داۋىلدار (521 ميلليارد دوللار) جەنە سۋ تاسقىنى (115 ميلليارد دوللار).
وسىعان قاراماستان, ەسەپ اۆتورلارى تابيعي اپاتتاردان بولاتىن ٶلٸم-جٸتٸم ازايىپ كەلە جاتقانىن ايتتى: 1970-1980 جىلدارى كٷن سايىن اۋا رايىنا بايلانىستى ورتاشا ەسەپپەن 170 ٶلٸم تٸركەلسە, 2010 جىلدارى بۇل كٶرسەتكٸش 40-قا دەيٸن تٶمەندەدٸ.
الايدا ەكونوميكالىق شىعىندار ٶسٸپ جاتىر. 2010-2019 جىلدارى كٷندەلٸكتٸ ماتەريالدىق شىعىندار ورتاشا ەسەپپەن 383 دوللار بولدى, بۇل 1970-1979 جىلدارداعى ۇقساس كٶرسەتكٸشتەن جەتٸ ەسە كٶپ.
بۇعان دەيٸن كليماتولوگ ەلەمدە سۋ تاسقىنى جيٸلەگەنٸ تۋرالى ايتقان ەدٸ. ەسكە سالايىق, گەرمانييا, بەلگييا, نيدەرلاندى, فرانتسييا, تٷركييا جەنە قىتايداعى قاتتى سۋ تاسقىنى ٷيلەردٸ قيراتىپ, ادام ٶلٸمٸنە ەكەلگەن بولاتىن.
ال كەشە اقش-تاعى تەننەسسي شتاتىندا سۋ تاسقىنى سالدارىنان كەم دەگەندە 22 ادام قايتىس بولعانى حابارلاندى. ەلۋگە جۋىق ادام حابار-وشارسىز كەتتٸ.
