اسىلان تٸلەگەن: "ٶلەڭ وقىپ بەرەيٸن ەكەۋمٸز جايلى..."

اسىلان تٸلەگەن: "ٶلەڭ وقىپ بەرەيٸن ەكەۋمٸز جايلى..."

"ەلەمدەگٸ تولىپ جاتقان "يزمدەردٸڭ" ٸشٸندەگٸ ەڭ شۋاقتىسى - ليريزم" دەپ ەدٸ-اۋ سۇراعان راxمەت. راس سٶز. بۇعان يلانعانىمىز كەشە. تىنىشتىقبەك "ٶز باسىنان ٶتكەرمەي سەنگەن بە ٶزگە" دەدٸ. بٸز دە ٶز باسىمىزدان ٶتكەرٸپ بارىپ سەندٸك. كەشكەن سەزٸمدٸ پەرنەسٸن دٶپ باسىپ كٷمبٸرلەتە سالۋ كٶپتٸڭ قولىنان كەلە بەرەتٸن شارۋا ەمەس ەكەن. ونداي ٶلەڭدٸ ليريكا, ونداي اقىندى ليريك دەيمٸز. اسىلى, تابيعاتىندا ليريك اقىندار بولادى ەكەن. ليريكانى سولار جازسىن... 

اسىلان جازسىن! مۇنى بٸز عانا ەمەس, ەسەنعالي كٶكەمٸز دە ايتتى. ٶتكەندە "قازاق ەدەبيەتٸنە" شىققان ٶلەڭدەرٸنەن سوڭ بٸزدٸڭ اسەكەڭە ەسەنعالي كٶكەسٸ xابارلاسىپ: "اسىلانجان, مىنا ٶلەڭدەرٸڭدٸ وقىپ تەبٸرەنٸپ وتىرمىن. بۇل كٷيدٸ جٸبەرٸپ الۋعا بولمايدى. كٶپ جاز. كەيٸن جازام دەگەن - دالباسا. وسى شاق ٶلەڭ جازاتىن شاعىڭ", - دەدٸ. اسىلاننىڭ قالامى قاشاندا قايراۋلى. جازىپ جاتىر. مومىننىڭ سابىرىنداي, ماۋسىمنىڭ جاۋىنىنداي جىرلار - سونىڭ دەلەلٸ.

بەكزات سمادييار

***

ٷنسٸزدٸكتە 
ٶمٸر باردىڭ مىسالى,
الاي-دٷلەي كٶڭٸل باردىڭ مىسالى - 
جاۋىپ تۇرعان مىنا قار.
ٷنسٸز,
تٸلسٸز جۇباتار.

جاۋاتىنى - جاڭبىرداي,
قوناتىنى - (پاڭ) قىلداي.
قۇدايىم, مۇنى كەشەر مە ەڭ,
نٶسەردەن كٶركەم دەسەم مەن.

كٶكتەمگٸ جاڭبىر جىلاتىپ كەتكەن ەدٸ عوي,
تاعى بٸر مۇڭى بٷر اتىپ كەتكەن ەدٸ عوي.
ال مىناۋ جاۋعان ٷنسٸز قار,
جۇباتىپ تۇر عوي,
ٷر اڭقىپ تۇر عوي.
مۇڭ سىزدار.

جاۋىڭدار əلٸ,
جاۋىڭدار تاڭعا,
ٷنسٸز قار.
ٷنسٸزدٸگٸڭنەن ٷردەي اياۋلى جىر سىزدار.
اياققا مىنا تاپتالۋ ٷشٸن ەمەس-اۋ,
شاتتانۋ ٷشٸن جالعىزدىق جاندار,
جٷرەككە جاۋىپ تۇرسىزدار.

 

***

جوعالتىپ ونى,
ۇزاتىپ كٶپتٸ,
ەكەۋمٸز قالدىق,
جالعىزدىعىمدى جٷر ەكەم جاننان بەكەر قىزعانىپ.

ەكەۋمٸز قالدىق –
سەن جٷرسٸڭ سٷرتٸپ جاسىمدى,
جٷرەگٸمٸزدٸڭ تٷبٸنە تٷسكەن بٸر تۇنبا سىندى.

مەن ٷشٸن مىڭ بٸر قۇبىلدىڭ –
شەكەم قىزبايدى,
ال مەن شە?!
ٶلەڭ وقىپ بەرەيٸن ەكەۋمٸز جايلى.

كەشەردەي ٶمٸر
ٶلمەيتٸن قۇداي ٷشٸن دە ادام,
سول ٷشٸن سٷيگەن جارىمداي ۇنايسىڭ ماعان.

جالعىزدىعىمدى,
جالعىزدىعىڭدى
جىر ەتٸپ ەكەۋمٸز قالدىق,
بار سەندە مەنٸڭ جالعىز-اق سەرتٸم –
مەكەن بۇزبالىق.

ا, الماتى?

***

بۇل كٷننٸڭ تاپتىق قايدان كٶركەمدٸگٸن,
مىنا كٷن بٷگٸنگٸ كٷن ەمەس مٷلدە,
اداسقان كەشەگٸ əلدە ەرتەڭگٸ كٷن.

تٶگٸپ تۇر əلدەقايدان جاپ-جارىق نۇر,
بٸر ٶلەڭ جازعانىمشا كٷن ٶزگەردٸ,
ال قازٸر الماتىدا قار جاۋىپ تۇر.

سول ٷشٸن العىس ايتتىق بٸز قۇدايعا,
سىيىڭا الاقايلى ادام بٸتكەن,
قالدىرىپ بارا جاتىر كٷزدٸ قايدا?

ۋاقىتقا قاراڭىزشى - قاراشا əلٸ,
سۇلۋ قىز كەمپٸر رٶلٸن سومداعانداي,
نەگە ەرتە ورانادى قالا شəلٸ?!

جانىمىز قالدى بٸزدٸڭ ۇزاق قانشا?!
مارحابات, مەن قالايىن كٷز-سۇلۋدى,
كٶڭٸلدەن كٶز ۇشىنا ۇزاتقانشا.

?

جالعىزدىعىم - جانىڭنان,
جالبىر مۇڭىڭ - جولىمنان.
جارىقتىعىڭ - بارىمنان,
جالعاندىعىم - جوعىڭنان.

جانقييارىڭ - جارالىم,
جۇمساقتىعىم - جٸبەگٸڭ.
جۇمباقتىعىڭ - جانارىم,
جٷرەكتٸگٸم - جٷرەگٸڭ.

جارىقتىعى - كٷننەنبٸز,
جۇپارلىعى - گٷلٸڭٸز.
قايتا تۋىپ جٷرگەنبٸز,
بٸرٸمٸزبەن بٸرٸمٸز.

جٷرگەندٸگٸم جان مۇزداي,
قۇرىسىن با?!
قۇرىسىن!
جاپانداعى جالعىزداي,
جان كەشكەنٸم - كٸم ٷشٸن?!

 

قايىرىم

ۋاقىت قانشا, بٸلەمٸسٸڭ?!
Əرٸپتەسكە ايتىڭىز قوش!
سٷيگەن جاردىڭ جٷرەگٸ ٷشٸن,
ٷيگە ەرتەرەك قايتىڭىز, دوس!

كٷتكەن جاردىڭ كٶڭٸلٸ شىن,
ٷمٸتتەردٸڭ بəيتەرەگٸ.
كٷتەدٸ سەن كەلۋ ٷشٸن,
كٷتپەي قالسا قايتەر ەدٸ.

Əلدەنەگە ۇشىراسپاي,
كەلەر قازٸر سٷيٸكتٸسٸ...
وتىنداعى ىستىق استاي,
وتىر عوي ول كٷيٸپ-پٸسٸپ.

تٸرلٸك بٸتەر قيناپ ەرەڭ,
بٷگٸنشە ونى بٸتٸرە تۇر.
كٶزٸڭدە مە كٷيگەن ەلەم,
ەلەم ٷيدە كٷتٸپ وتىر.

كٷتكەن اۋىر قينالىسى,
كٶڭٸل عانا تەزدەتەدٸ.
بار əلەمدٸ سىيلاۋ ٷشٸن,
جالعىز اۋىز سٶز جەتەدٸ.

قالا ما ول كٶڭٸل جەردە,
جٷرەك-تالدى گٷل دەمەتەر.
بٷكٸل əلەم بٶلٸپ جەۋگە,
جالعىز تٷيٸر قۇرما جەتەر.

 

ٷر

شاعىمدىمىز تاعدىرلاردىڭ اتىنان,
ورالۋعا سول باقىت.
جىلادى ول جاڭبىرلاردىڭ اتىنان,
مەنٸ قانشا جاۋراتىپ.

كٷن اتىنان كٷلگەن بولدىم, تاڭعى اراي,
كٷيٸپ كەتتٸم سوڭارا.
قاراشادا قۇلاپ كەتتٸم اڭداماي,
ٶلٸارا...

بٸزدٸ كٷتٸپ تۇرعاندىعىن الدا نە,
بٸلەتٸن كٸم?
ساۋاپ پا?!
ٷر اتىنان كٸم سٶيلەيدٸ, ال, قانە?
ول ٶزٸ جوق ساباقتا...

پويىز تەرەزەسٸندەگٸ ٶلەڭ

پويىزدىڭ مىناۋ القىنعان,
پەشٸنٸڭ شوعى ۇشتى ىرعاي -
جانىپ تا كەتپەي جارقىلدار
عاشىقتىڭ كٶزٸ ۇشقىنداي.

قاپ-قارا تٷندٸ قاق جارعان,
سول بٸر وت - سٶنگەن سەزٸمدەي.
جوعالىپ كەتتٸم ۆوكزالدان,
قوشتاسۋ قالدى سەزٸلمەي.

Əندٸ كٸم ايتار ول ەسكٸ,
الدىڭدا قىزىق -
بار قايعى -
شىعارىپ سالعان جوق ەشكٸم,
ەشكٸم دە كٷتٸپ المايدى.

سانامدا راسى - تەك ٶلٸم.
سىرالعى دوسىم - پەرٸشتەم.
شىرقىراپ جانىم كەلەمٸن,
شىعىپ تا كەتپەي رەلستەن.

 

پلاتسكارت

ەرٸپ كەتكەن مۇز سەكٸلدٸ,
جٷرگەندٸگٸ جيىپ قايعى.
بارلىق əيەل سٸز سەكٸلدٸ,
نەگە بٸردەي ۇيىقتايدى?!

تۇنشىعا كەپ دەمالامىن,
كٸرپٸگٸڭنەن كٷن ساناپ ەم.
ۇيقىداعى نەگە بəرٸڭ,
ومىراۋىڭ - مىڭ سان əلەم?!

ەرتە ويانعان كٷز سەكٸلدٸ,
كٷزەتەرٸم مەنٸڭ وندا.
بارلىق əيەل - سٸز سەكٸلدٸ,
ۇيىقتايتىن ەدٸ ول دا.

جولدايتىنىم - ايات-ٶلەڭ,
ٶزٸ عاشىق نəزٸگٸ ەدٸ.
مەن قازٸر-اق وياتار ەم,
وياتا السام قازٸر ونى.

مىنا پويىز مەن سەكٸلدٸ,
باياۋ عانا ٷن قاتىپ تۇر.
بارلىق əيەل - ول سەكٸلدٸ,
ويانىڭىز... 
كٷن باتىپ تۇر.

حاتىم

ٶتكەنگە ورالعىم كەلدٸ,
ٶزٸڭ بار جىلدارعا اتتاعىم.
باقيدان حابار بٸلمەدٸ,
جولدانعان جۇمباق حاتتارىم.

نەلٸكتەن گٷلگە عاشىق ەڭ,
عۇمىرىن بٸلسەڭ ەدٸ ونىڭ.
مەن ەندٸ مۇڭ عانا سٷرەم,
گٷل ۇستاپ جٷرسە دە قولىم.

جىلامان. جىلا دەمەسەڭ,
جاسىم ول جىلاپ اعاتىن.
مەن گٷلگە قۇمار ەمەس ەم,
ٶزٸڭ عوي سۇراپ الاتىن.

كەلٸستٸك.
جات الاڭ جوق-دٷر,
كەۋدەدە كٶكتەيدٸ كٷن-ٷر.
«گٷلٸم» دەپ اتاعان جوقپىن,
جٷرەككە جەتپەيدٸ عۇمىر.

گٷل ٸزدەپ قىرعا دا شىقتىم,
اداستىم بەتكەيدە بەكەر.
مەن ەندٸ كٷنگە عاشىقپىن,
جوعالىپ كەتپەي مە ەكەن ول?!

***

جار دەگەنٸڭ جانعا كەرەك جان ەكەن,
جالعىزدارعا جالقى قۇداي جار ەكەن.

شاڭىراقتىڭ شىراعى ەكەن كەلٸنشەك,
كٷللٸ əلەمگە كٷيٸپ-پٸسكەن كٶڭٸلشەك.

كٶز-قۋانىشى ەكەن ٷيدٸڭ كەلٸنٸ -
سايىن دالا سəنٸ بولعان ەلٸگٸ.

سۇلتانىنىڭ اسىلى ەكەن جەڭگەسٸ,
باۋىرىمەن ەڭ اياۋلى جەردە وسى.

اقىن-كٶڭٸل اڭعال ەكەن, بايقاپتى,
دوس جىرىنان جارى قۇيعان شəي تəتتٸ.

جار دەگەنٸڭ جانمەن كەتەر بولسايشى,
جالقى جٷرەك جارمەن كەتەر بولسايشى...

 

جۇما

تازارعان تəنمەن باردىم, جانمەن قايتتىم,
مەن وندا اڭساردى ايتتىم, ارماندى ايتتىم.

مەن ٷشٸن قالا بٸتكەن دۇعالاندى,
جەتٸمنٸڭ جانارىندا كٷنəم ٶلدٸ.

تارتقاندا نəپسٸ بيٸك, زاڭعار شٷلەن,
جٷرەكتٸڭ جارقىراعان جان داۋسىمەن

كٶككە ۇشتىم. اسپانىڭدى كٶكتەي تٸلدٸم,
جارىما جارتىس قارىس جەتپەي تۇردىم.

اسىلان تٸلەگەن,

ۇلت پورتالى