فوتو: ٷكٸمەت
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى – مەدەنيەت جەنە اقپارات مينيسترٸ ايدا بالاەۆانىڭ تٶراعالىعىمەن استانا قالاسى ەكٸمدٸگٸندە قالا اكتيۆٸ مەن قوعامدىق كەڭەس مٷشەلەرٸ قاتىسقان كەڭەيتٸلگەن وتىرىس ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
جيىندا ەلورداداعى ەلەۋمەتتٸك سالانىڭ جاعدايى مەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلوردادا ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ بويىنشا تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋ بارىسى تالقىلاندى.
وتىرىس بارىسىندا استانا قالاسىنىڭ ەكٸمٸ جەڭٸس قاسىمبەك حالىق سانىنىڭ تۇراقتى ٶسۋٸ قالا ينفراقۇرىلىمىنا جاڭا مٸندەتتەر قويىپ, الدىن الا جوسپارلاۋدى قاجەت ەتەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
1 قاراشاداعى ەسەپ بويىنشا, استانا حالقىنىڭ سانى 1 622 245 ادامعا جەتكەن. جىل باسىنان بەرٸ حالىق سانى 93 542 ادامعا ارتقان, ونىڭ ٸشٸندە 17 265 ادام تابيعي ٶسٸم ەسەبٸنەن, ال 76 277 ادام كٶشٸ-قون ارقىلى تٸركەلگەن. حالىق سانى 6,12% ٶسٸپ, جىل سايىنعى كٶشٸ-قون اعىنى شامامەن 100 مىڭ ادامعا جەتكەن. بۇل جاعداي دەنساۋلىق ساقتاۋ, بٸلٸم بەرۋ, جۇمىسپەن قامتۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك قولداۋ جٷيەلەرٸنە تٷسەتٸن جٷكتەمەنٸ ايتارلىقتاي ارتتىرىپ وتىر.
جيىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەسٸن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. قر دەنساۋلىق ساقتاۋ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ تيمۋر سۇلتانعازيەۆتٸڭ مەلٸمەتٸنشە, ەلوردادا 277 مەديتسينالىق ۇيىم جۇمىس ٸستەيدٸ. عيماراتتاردىڭ توزۋ دەڭگەيٸ – 14,7%, مەديتسينالىق تەحنيكامەن قامتىلۋى – 82,4% (ەل بويىنشا ورتاشا كٶرسەتكٸش – 86,7%). سونىمەن قاتار سالادا كادر تاپشىلىعى مەسەلەسٸ ەلٸ دە ٶزەكتٸ. قازٸرگٸ دەموگرافييالىق جاعدايدا پەرزەنتحانالار مەن پەريناتالدىق ورتالىقتارعا دا كٶڭٸل بٶلۋ قاجەت. سوڭعى 10 جىلدا ەلورداداعى بوسانۋ سانى 45%-عا ارتقان.
ايدا بالاەۆا ناقتى باعىتتالعان مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋدٸڭ ماڭىزىن سٶز ەتتٸ.
«مەديتسينا باقىلاۋسىز جاعدايدا جۇمىس ٸستەي المايدى. كٶمەك پەن قىزمەتتەر ناقتى باعىتتالۋى تيٸس. باسقارۋشىلىق شەشٸمدەر جٷيەنٸڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتٸپ, ازاماتتارعا قىزمەت ساپاسىنىڭ جاقسارۋىنا ىقپال ەتۋٸ تيٸس», — دەدٸ ول.
حالىق سانىنىڭ تۇراقتى ٶسۋٸ مەن كٶشٸ-قون بەلسەندٸلٸگٸ بٸلٸم بەرۋ سالاسىنا دا ەسەر ەتٸپ جاتىر. قر وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ جۇلدىز سٷلەيمەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلوردادا شامامەن 200 ورتا بٸلٸم بەرۋ ۇيىمى جۇمىس ٸستەيدٸ, وندا 300 مىڭنان استام وقۋشى بار. جىل سايىن وقۋشىلار سانى 10-12 مىڭ بالاعا ارتىپ كەلەدٸ.
سونىمەن قاتار سالادا بٸرقاتار قيىندىق تا بار. اتاپ ايتساق, جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردەگٸ كادر تاپشىلىعى مەن ينفراقۇرىلىم مەسەلەسٸ. 2025 جىلى جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸ قارجىلاندىرۋعا 272 ملرد تەڭگە بٶلٸنگەن, بۇل بٸلٸم بەرۋ قىزمەتتەرٸنٸڭ اشىقتىعىن, ستاندارتتارعا سەيكەستٸگٸن جەنە ساپاسىن ارتتىرۋ مٸندەتٸن ايقىندايدى.
ەرەكشە نازار مەكتەپكە دەيٸنگٸ جەنە باستاۋىش بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنە اۋدارىلدى. جيىن قاتىسۋشىلارى پەداگوگتەردٸ دايارلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ, سونىمەن بٸرگە مۇعالٸمدەرگە تٷسەتٸن ارتىق ەكٸمشٸلٸك جٷكتەمەنٸ ازايتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«ينفراقۇرىلىم سالىپ, زاماناۋي تەحنيكامەن جابدىقتاۋعا بولادى. الايدا ساپا جوق بولسا, نەتيجە دە بولمايدى. بٷگٸنگٸ بالالار – ەرتەڭگٸ قوعام. پرەزيدەنت كٶتەرگەن باستامالار جاۋاپتى ەرٸ بەلسەندٸ ازامات قالىپتاستىرۋعا قىزمەت ەتۋٸ قاجەت», — دەدٸ ۆيتسە-پرەمەر.
سونداي-اق تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت مۇعالٸمدٸ الماستىرۋ ٷشٸن ەمەس, ونى قولدايتىن قۇرال رەتٸندە قاجەتتٸگٸ ايتىلدى.
استانا ٸرٸ اكادەمييالىق ورتالىق مەرتەبەسٸنە يە بولعانىمەن, جوعارى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸندە كادر دايارلاۋ بويىنشا قۇرىلىمدىق مەسەلەلەر بار. قالاداعى 13 جوعارى وقۋ ورنىندا 105 مىڭنان استام ستۋدەنت بٸلٸم الادى. الايدا گۋمانيتارلىق باعىتتاردا ارتىقشىلىق بولعانىمەن, ينجەنەرلٸك, IT, مەديتسينا جەنە پەداگوگيكا سالاسى بويىنشا تاپشىلىق بار. قر عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترٸ ساياسات نۇربەكتٸڭ ايتۋىنشا, قابىلداۋ جٷيەسٸن ەكونوميكا سۇرانىسىمەن تىعىز بايلانىستىرۋ, دۋالدى وقىتۋدى دامىتۋ جەنە بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىن تسيفرلاندىرۋ مەن جي-دٸ تالاپتارىنا ساي جاڭارتۋ قاجەت.
دەموگرافييالىق ٶسٸم ەڭبەك نارىعى مەن ەلەۋمەتتٸك قولداۋ جٷيەسٸنە دە ەسەر ەتۋدە. قر ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترٸ سۆەتلانا جاقىپوۆانىڭ مەلٸمەتٸنشە, ەلورداداعى ەكونوميكالىق بەلسەندٸ حالىق سانى 750 مىڭنان اسادى. 2024-2025 جىلدارى قالاعا 90 مىڭنان استام ادام كەلگەن, ەلەۋمەتتٸك قولداۋ الۋشىلار سانى 120 مىڭعا جۋىق. 2025 جىلى 42 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلدى.
سونىمەن قاتار سپورت جەنە تۋريزم ينفراقۇرىلىمى دا قارالدى. استانادا 800-دەن استام سپورت نىسانى بار, ولاردىڭ 60%-عا جۋىعى – جەكەمەنشٸك. ينفراقۇرىلىممەن قامتىلۋ دەڭگەيٸ 55-60% شاماسىندا. قالا تۇرعىندارىنىڭ 41%-ى سپورتپەن جٷيەلٸ تٷردە اينالىسادى, الايدا جاڭا تۇرعىن الاپتارىندا جاقىن ماڭدا قولجەتٸمدٸ سپورت نىساندارى جەتكٸلٸكسٸز.
پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى ايدا بالاەۆا جيىندى قورىتىندىلاي كەلە, ەلوردانىڭ ەلەۋمەتتٸك دامۋى دەموگرافييالىق جەنە كٶشٸ-قون پروتسەستەرٸن باعالاۋعا نەگٸزدەلگەن كەشەندٸ شەشٸمدەردٸ قاجەت ەتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
استانا قالاسىنىڭ ەكٸمدٸگٸ مەن سالالىق مەملەكەتتٸك ورگاندارعا قىزمەتتەردٸ ماقساتتى جوسپارلاۋ مەن قارجىلاندىرۋ, كادر ساياساتىن ەكونوميكا سۇرانىسىنا ساي جٷرگٸزۋ, جاڭا تۇرعىن الاپتارىندا ەلەۋمەتتٸك ينفراقۇرىلىمدى قولجەتٸمدٸ ەتۋ, بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ جەنە ەلوردانىڭ قوعامدىق كەڭەسٸمەن ٶزارا بايلانىستى كٷشەيتۋ تاپسىرىلدى.
سونداي-اق استانانىڭ حالقىنىڭ قارقىندى ارتۋى كەزٸندە تۇراقتى دامۋدىڭ نەگٸزگٸ فاكتورى نىساندار مەن باعدارلامالاردىڭ سانى ەمەس, باسقارۋ ساپاسى ەكەنٸ ەرەكشە اتاپ ٶتٸلدٸ.
