فوتو: informburo.kz
«استانا ەكسپو-2017» ۇلتتىق كومپانيياسى 7 جىل بۇرىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تٸكەلەي تاپسىرماسىمەن قۇرىلعان ەلوردالىق وقۋشىلار سارايىنىڭ كەزەكتٸ مەرەيتويىنا وراي «بولاشاق ەنەرگيياسى» اتتى كٶرمەسٸن سىيعا ۇسىندى.
ەكسپوزيتسييا زاماناۋي «جاسىل» تەحنولوگييالاردىڭ ٷلگٸلەرٸ مەن بالامالى ەنەرگييا كٶزدەرٸ سالاسىنداعى يننوۆاتسييالىق جەتٸستٸكتەردٸ, ياعني بٸرەگەي ەكسپوناتتاردى جاس ۇرپاققا كٶرسەتۋ ارقىلى, زاماناۋي ەكولوگييالىق تازا تەحنولوگييالاردى ەلەمگە تانىستىرىپ, ٶنەرتابىسقا دەگەن قىزىعۋشىلىقتى ارتتىرىپ, بالالاردى جاڭا جەتٸستٸكتەرگە جەتۋگە جەتەلەي تٷسپەك.
باس قالاداعى وقۋشىلار سارايى بٷگٸندە جاي عانا بٸرەگەي ورتالىق ەمەس, سونىمەن قاتار ەل استاناسى جاستارىنا بٸلٸم بەرۋ ورداسى سانالادى. جاس ٶسكٸندەر مەن ولاردىڭ اتا-انالارىنا كەڭ كٶلەمدەگٸ بٸلٸم بەرۋ جوبالارىن, تٷرلٸ سەكتسييالار جەنە ٷيٸرمەلەر دە ۇسىنادى.
سونداي-اق, وقۋشىلارعا 3D-تەحنولوگييالاردى پايدالاناتىن پانورامالىق سفەرالىق جەنە پلانەتالىق پروەكتسييالارى بار پلانەتاريي, «مەنٸڭ ماماندىعىم» ۆيرتۋالدى زەرتحاناسى, 500 ورىندىق دراما تەاترى, قىسقى باق جەنە تاعى باسقا دا قىزىقتى ورىندار قىزمەت ەتەدٸ.
ەندٸ «استانا ەكسپو-2017» ۇلتتىق كومپانيياسىنىڭ سىيلىعى ارقاسىندا استانا وقۋشىلار سارايى تاعى بٸر جارقىن نىسانمەن تولىقتى. بۇل بٸرەگەي ەكسپوزيتسييا بالالاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتۋعا جەنە جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸ مەن وسى سالاداعى عالىمداردىڭ قازٸرگٸ زامانعى زەرتتەۋلەرٸ تۋرالى تىڭ اقپاراتتار الۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
وقۋشىلار سارايىنىڭ ديرەكتورى ەربول يسلامۇلى ٸرگەباي «استانا ەكسپو-2017» ۇلتتىق كومپانيياسىنىڭ باسشىلىعىنا العىس-ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ. «بۇل شىنىندا دا بٸز ٷشٸن ەرەكشە جاڭالىق. «استانا ەكسپو-2017» كومپانيياسىنىڭ بٸز ٷشٸن جاساعان ەرەكشە سىيى بالالاردىڭ ويٶرٸسٸن كەڭەيتٸپ, جان-جاقتى دامۋىنا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. ەڭ ماڭىزدىسى, بولاشاق ۇرپاقتىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق شىعارماشىلىعىنىڭ دامۋىنا جاعداي جاساپ, ولاردى عىلىممەن, تەحنولوگييامەن جەنە قازٸرگٸ زامانعى «جاسىل» تەحنولوگييالارمەن تانىستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», - دەيدٸ ە.ٸرگەباي.
وقۋشىلار ساراينىڭ توپتاماسىن تولىقتىرعان «بالامالى تەحنولوگييا» ستەندٸ التى ەكسپوناتتان تۇرادى. ولاردىڭ ەربٸرٸ ادامزاتتىڭ قورشاعان ەلەمگە دەگەن كٶزقاراسىن تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋگە جەنە ونى كٷتٸپ-ۇستاۋعا, قامقورلىق كٶرسەتۋگە اۋقىمدى مٷمكٸندٸك سىيلايدى.
فوتو: informburo.kz
مىسال رەتٸندە «كٷن گەنەراتورى مينياتيۋراسى» ەكسپوناتىن الۋعا بولادى. بۇل – كٷن ەنەرگيياسى ارقىلى عانا ەلەكتر قۋاتىن الۋعا كٶمەكتەسەتٸن ەنەرگەتيكالىق قوندىرعى. مۇنداي تەxنولوگييا ورتالىقتاندىرىلعان ەنەرگوجەلٸلەردەن الشاق ورنالاسقان اۋىلدار, اۋداندار, تاۋلى ايماقتار مەن كٷن سەۋلەسٸنە باي جەرلەردە قولدانىلادى. تاعى بٸر مىسال - ەشقانداي وتىنسىز, ياكي ەلەكتر قۋاتىنسىز, تەك كٷن ەنەرگيياسى ارقىلى جۇمىس جاسايتىن «ٷنەمشٸل» نەمەسە «كٷن پەشٸ» (solar cooker). شۋاقتى كٷنٸ ونىمەن تاعام دايىنداپ, اس ەزٸرلەۋگە بولادى. ول قورشاعان ورتانى لاستامايدى ھەم ەكولوگيياعا كەلتٸرەتٸن ٶزگە دە زاردابى جوق.
سونىمەن قاتار, «پيكو گيدروگەنەراتور» (Pico-Hydro) ەكسپوناتى بار. بۇل دا, ٶز كەزەگٸندە, ەكولوگيياعا تيگٸزەر زييانى جوق, بەلگٸلٸ بٸر ٷي-جايدى, شاعىن اۋماقتى جارىقتاندىرۋعا, بولماسا راديوتاراتقىشتى قوسۋعا قۋاتى جەتەتٸن گيدروگەنەراتور.
فوتو: informburo.kz
ال, «بيو-سيستەماتيزاتور» ەكسپوناتى – بۇل «تابىستان تابىسقا» يدەياسىنىڭ ايقىن دە سەتتٸ كٶرٸنٸسٸ. بۇل قۇرىلعىدا جانۋارلاردىڭ تابيعي قالدىعى بيوگازعا اينالىپ, نەتيجەسٸندە ٶرتەنگەن قالدىقتان ەلەكتر قۋاتى پايدا بولادى. ودان بٶلەك, سۋسىندار مەن ٶزگە دە سۇيىق دٷنيەلەردٸ ەنەرگييا كٶزدەرٸنە قوسىلماي-اق سۋىق كٷيٸندە ساقتايتىن سيقىرلى «مۇزداتقىش قۇمىرا» بار. ال, «جارىق ليترٸ» جوباسى – 5 جىل بويى قۋاتتاماي قولدانۋعا بولاتىن, قۇنى 1 دوللارلىق بالامالى تەحنولوگييا.
دەگەنمەن, «بولاشاق كٶلٸكتەرٸنٸڭ» قورشاعان ورتاعا پايداسى, تابيعاتقا كەرٸ ەسەرٸنٸڭ ازدىعى تۋرالى جەنە جاسىل ەلەمگە جاسالعان جاڭا قادامنىڭ نىشانى حاقىنداعى بەينەكٶرٸنٸستەر وقۋشىلاردىڭ جٷرگٸزۋشٸسٸز ھەم سۋتەكتٸ اۆتوكٶلٸكتەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا تٷسپەك.
اسىلى, وسى كٶرمەنٸڭ كٸشكەنتاي قوناقتارىنىڭ اراسىنان ەلەمگە جەنە ەلٸمٸزگە تىڭ يننوۆاتسييالىق شەشٸمدەر ۇسىنىپ, تۇرمىس جاعدايىن ودان ەرٸ جاقسارتا تٷسەر جارقىن دٷنيەلەر ويلاپ تاباتىن ەلٸمٸزدٸڭ بولاشاق عالىمدارى مەن دارىندارى شىعۋى بەك مٷمكٸن.
