اسحات نۇرماشەۆ: ەڭ قيىنى – ٷي بەرٸلەتٸن وتباسىلاردى تاڭداۋ

Asar-ume قوعامدىق قورى حالىق جيناعان قاراجاتقا قيىن جاعدايعا تاپ بولعان وتباسىلارعا تۇرعىن ٷي سالىپ نەمەسە ساتىپ الىپ بەرۋمەن اينالىسادى. ولار سوڭعى 9 اي ٸشٸندە 16 وتباسى, 97 بالاعا باسپانالى بولۋ باقىتىن سىيلادى. «قازاقپارات» تٸلشٸسٸ وسى قوردىڭ نەگٸزٸن قالاۋشى اسحات نۇرماشەۆتٸ ەڭگٸمەگە تارتقان ەدٸ.

باسپانالى بولۋ – تۇرمىستىق قيىندىقتاردى توقتاتادى

- Asar-ume قوعامدىق قورى قاشان قۇرىلدى جەنە ماقساتى نە?

- قوعامدىق قور 2019 جىلى مامىر ايىندا قۇرىلدى. ۇيىم قۇرامىندا ەرتٷرلٸ جاستاعى, تٷرلٸ سالاداعى ادامدار, اتاپ ايتقاندا: بلوگەرلەر, ۆاينەرلەر, رەجيسسەرلەر, پروديۋسەرلەر, كەسٸپكەرلەر بار. ماقساتىمىز – ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان وتباسىلارعا ٷي سالىپ نەمەسە ساتىپ الىپ بەرۋ. ەزٸرگە الماتى وبلىسى بويىنشا عانا جۇمىس ٸستەيمٸز, بولاشاقتا ەر قالادا وسىنداي يگٸ ٸسپەن اينالىساتىن ۆولونتەرلەر بولۋىنا ىقپال ەتەمٸز.

- نە ٷشٸن باسقا ەمەس, باسپانا تٷرٸندە كٶمەكتەسۋگە شەشٸم قابىلدادىڭىزدار?

- باسپانالى بولۋ – مەكتەپ اۋىستىرۋ, جەردەماقى الا الماۋ, ەموتسيونالدى قاجۋ, اجىراسۋ جەنە باسقا دا تۇرمىستىق قيىندىقتاردى توقتاتىپ, جاڭا ٶمٸر باستاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بٸزگە وسى يدەيانى ايتقان ادام – 20 جىل بويى قايىرىمدىلىق جاساۋمەن اينالىسقان مەتسەنات جاحارگەر اپا. ونىڭ ايتۋىنشا, بالالار ٷيٸندەگٸ بالالاردىڭ انالارى بار, ولار قالانىڭ ەكٸنشٸ شەتٸندە جۇمىس ٸستەيدٸ, كٷندەلٸكتٸ كٶرٸسٸپ تۇرۋعا مٷمكٸندٸگٸ جوق, تٸپتٸ ٶمٸرلٸك سىناقتاردى جەڭە الماي, سوڭىندا بالالارىن تٷبەگەيلٸ تاستاپ كەتۋگە مەجبٷر بولادى. ول مۇنداي جاعدايدا باسپانالى بولۋ عانا بالالار مەن اناسىن قاۋىشتىرىپ, بٸرگە تۇرۋعا, بالالاردىڭ جەتٸم بولىپ قالماۋىنا كٶمەكتەسەتٸنٸن تٷسٸنگەن. وسىلايشا جاحانگەر اپا بٸزگە جەر تەلٸمٸن بەرٸپ, ٷي سالۋعا كٸرٸسۋ كەرەك ەكەنٸمٸزدٸ ايتتى.

باستاپقى ايدا 150 مىڭ تەڭگە عانا جينالدى

- ٷي بەرٸلەتٸن وتباسىلار قالاي تاڭدالادى?

- ەڭ قيىنى – ٷي بەرٸلەتٸن وتباسىلاردى تاڭداۋ. مىسالى, 50-گە جۋىق وتباسىدان بٸر ۋاقىتتا حات كەلەدٸ. ونىڭ ٸشٸنەن قايسىسى ٷيدٸ بٸرٸنشٸ بولىپ الۋعا لايىقتى ەكەنٸن ٸرٸكتەپ الامىز. باستاپقىدا جالعىزباستى, كٶپبالالى انالارعا بٸرٸنشٸ كەزەكتە ٷي بەرسەك, قازٸر كٶپبالالى, اجىراسپاعان وتباسىلارعا دا ٷي بەرەمٸز. مىسالى, قۇرىلىس جۇمىسىندا قۇلاپ قالىپ, مٷگەدەك بولىپ قالعان ەكەلەرٸ نەمەسە اۋىر دەرتكە شالدىققان سەبيلەرٸ بار وتباسىلار بار. ولارعا دەل قازٸر كٶمەكتەسپەسەڭ – كەيٸن كەش بولادى.

- قازٸرگٸ ۋاقىتتا قايىرىمدىلىقپەن اينالىساتىن, وتباسىلارعا باسپانا بەرٸپ كٶمەكتەسەتٸن ۇيىمدار قاتارى كٶبەيٸپ كەلەدٸ. سٸزدەردٸڭ جوبالارىڭىزدىڭ ەرەكشەلٸگٸ – بلوگەر, ۆاينەر, ەنشٸ, كەسٸپكەر سيياقتى حالىققا تانىمال ادامداردى تارتا وتىرىپ جۇمىس ٸستەيسٸزدەر. بۇل يدەيا نەدەن تۋىندادى?

- جاحارگەر احاتقىزى وسى ويىن ايتقان كەزدە ٶز كٷشٸمٸزبەن ارى كەتسە 2-3 ٷي عانا سالا الاتىنىمىزدى تٷسٸندٸك. ەڭ دۇرىسى – تانىمال ادامدار مەن حالىق كٶمەگٸن قولدانا وتىرا ٷي سالۋ بولدى. «جۇمىلا كٶتەرگەن جٷك – جەڭٸل» دەپ بەكەر ايتىلماعان عوي. 9 مامىردا قۇرىلىس جۇمىستارى باستالىپ كەتتٸ. سول كەزدە بلوگەر, ۆاينەرلەردٸ شاقىرا باستادىق. ولار ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى جاعدايدى تٷسٸندٸرٸپ, حالىقتان كٶمەككە مۇقتاج وتباسىلارعا كٶمەكتەسۋ كەرەك ەكەنٸن ايتقاننان كەيٸن وقىرماندارى تاراپىنان اقشالاي كٶمەك كٶبەيە باستادى. بٸز ٷش باعىتتا جۇمىس ٸستەي باستادىق. بٸرٸنشٸ توپ قۇرىلىس جۇمىستارىمەن, ەكٸنشٸ توپ ٷي الۋعا مۇقتاج جانداردى ٸزدەۋمەن, ٷشٸنگٸ توپ مەتٸن جازىپ, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ بارىسىن تٷسٸرٸپ, ونى ەلەۋسمەتتٸك جەلٸلەرگە ورنالاستىرىپ, قولدايتىن ادامداردى ٸزدەۋمەن اينالىستى. باستاپقى كەزدە قايىرىمدىلىق قورىنا 1 اي ٸشٸندە 150 مىڭ تەڭگە جينالسا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا 2 كٷندە 10 ميلليون تەڭگە جينالادى. مۇنىڭ بەرٸ تانىمال ادامداردىڭ ۆولونتەرلٸكپەن اينالىسۋىنىڭ ارقاسى.

ساداقانىڭ ٷلكەن-كٸشٸسٸ بولمايدى

- قايىرىمدىلىق قورىنا كەلٸپ تٷسكەن ساداقانىڭ ەڭ از جەنە ەڭ كٶپ مٶلشەرٸ قانداي?

- ەڭ ازى 100 تەڭگە, ەڭ كٶبٸ 4 ميلليون تەڭگە. ساداقانىڭ ٷلكەن-كٸشٸسٸ بولمايدى. بٸرەۋ اقشالاي كٶمەكتەسسە, ەندٸ بٸرٸ قولىنداعى 3-4 ميلليون تەڭگەگە باعالاناتىن شۆەيتسارييالىق ٷش ساعاتىن بەرٸپ, «وسىنى ساتىپ, اقشاسىن قۇرىلىسقا جۇمساڭدار» دەيدٸ. كەيبٸر كەسٸپكەرلەر قۇرىلىس ماتەريالدارىمەن كٶمەكتەسەدٸ. جالپى, اسارلاتۋ قازاق حالقىندا جاقسى جولعا قويىلعان. بۇل دەستٷر – ەجەلدەن كەلە جاتقان دەستٷر بولعاندىقتان, ونى جانداندىرۋ قيىنعا سوققان جوق.

- العاش سالىنعان ٷيگە قانداي وتباسى كەلٸپ قونىستاندى?

- 2019 جىلى كٷزدە 4 بٶلٸكتەن تۇراتىن ٷي سالىپ بولدىق. وعان 4 وتباسى قونىستاندى. ٷيدٸڭ ەر بٶلٸگٸ 50 شارشى مەتر. ونىڭ ٸشٸندە قوناق بٶلمە, جاتاتىن بٶلمە جەنە جۋىنىپ-شايىناتىن بٶلمەسٸ بار. سول ٷيدٸڭ بٸر بٶلٸگٸنە قونىستانعان ەيەلدٸڭ قۇرساعىندا 7 ايلىق بالاسى بولدى. ونىڭ باسقا دا بٸرنەشە بالاسى بار ەدٸ. ول ايى-كٷنٸ جاقىنداپ قالعانىنا قاراماستان جالدانىپ ىدىس جۋىپ, تىنباي ەڭبەك ەتٸپ جٷردٸ. قيىندىققا مويىماي, ەڭبەك ەتە بٸلگەنٸ ٷشٸن دە وعان وسى ٷيدٸڭ بٸر بٶلٸگٸ بۇيىرعان بولار. 2019 جىلدىڭ كٷزٸنەن باستاپ مۇقتاج وتباسىلارعا ٷي ساتىپ الىپ بەرۋدٸ قولعا الدىق. كٶمەككە مۇقتاج وتباسى ٷي قاي جەردەن كەرەك ەكەنٸن ٶزدەرٸ شەشەدٸ, ياعني ٷيدٸ مەكتەپكە, جۇمىسقا جاقىن جەردە ورنالاسقان جەردەن ساتىپ بەرە باستادىق. ول ٷي بالانىڭ اتا-اناسىنىڭ جەنە ٷيدٸڭ كەنجەسٸنٸڭ اتىنا جازىلادى. دەمەك, ٷيدٸڭ كەنجەسٸ 18 جاسقا تولعانشا اتا-انا ٷيدٸ ساتا المايدى.

جۇبايلار بار ەڭگٸمەسٸ تاۋسىلعان...

- ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە قايىرىمدىلىقپەن اينالىساتىندارى تۋرالى جازاتىن ەرتٷرلٸ ۇيىمدار بار. قاي ۇيىم ادال ەڭبەك ەتەتٸنٸن, قاي ۇيىمدا نەتيجە جاقسى بولاتىنىن قالاي انىقتاۋعا بولادى?

- بٸز ٷي سالۋ نەمەسە ٷي ساتىپ الۋ بارىسىندا بولاتىن بارلىق پروتسەسس تۋرالى ەسەپ بەرەمٸز. ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى دەل قازٸرگٸ كەزدە نە ٸستەلٸپ جاتقانى تۋرالى بايانداپ, فوتو, ۆيدەوەسەپ سالىپ وتىرامىز. ودان كەيٸن جۇمىسىمىزدىڭ نەتيجەسٸن, قانشا قاراجات جينالىپ, ول نەگە جۇمسالعانىن ايتامىز. قالتاڭىزدان اقشا شىعارىپ, قايىرىمدىلىق قورىنا جٸبەرەر كەزدە وسى نەرسەگە باسا نازار اۋدارۋ كەرەك.

- بۇل عاسىر – ٶزٸڭدٸ تۇلعالىق جاعىنان جان-جاقتى دامىتۋعا مٷمكٸندٸك كٶپ عاسىر دەپ ويلايمىن. بٸلٸم الۋ ٷشٸن, ەلدەنەنٸ مەڭگەرۋ ٷشٸن ايشىلىق الىس جەرلەرگە بارماي-اق – عالامتور ارقىلى مەڭگەرۋگە جەنە ونى ٸسكە جاراتىپ, تابىس تابۋعا بولادى. سوعان قاراماستان ٶمٸردە ٶز ورىندارىن تابا الماي جٷرگەن وتباسىلار, تٸپتٸ سىناققا شاداماي اجىراسىپ كەتكەن وتباسىلار كٶپ. مۇنىڭ سەبەبٸ نەدە دەپ ويلايسىز?

- باستى سەبەپ – وتباسىلاردىڭ ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايعا تاپ بولۋلارى. مۇنداي جاعدايعا تاپ بولدىراتىن سەبەپتەردٸڭ بٸرٸ – ەرلٸ-زايىپتىلار اراسىنداعى ٶزارا تٷسٸنٸستٸكتٸڭ بولماۋى. مۇنداي وتباسىلار ەيەلدٸڭ نەمەسە وتاعاسىنىڭ رٶلٸن, قۇندىلىعىن دۇرىس بٸلمەيدٸ. كٶبٸ وتباسى قۇرۋدى توي جاساۋ, ساقينا سالۋ, بال ايىنا بارۋ دەپ ويلايدى, شىن مەنٸندە وسى سالت-جورالعىلار ٶتكەننەن كەيٸن بارىپ ناعىز وتباسىلىق ٶمٸر باستالادى. جاس جۇبايلار كٶپ جاعدايدا وعان دايىن بولمايدى. بۇل ۇساق-تٷيەك نەرسە بولىپ كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن, بٸراق شىن مەنٸندە ولاي ەمەس.

جالعىزدىقتان قورقىپ, ٷشٸنشٸ رەت تۇرمىسقا شىعادى

- سٸزدەر باسپانا سىيلاعان وتباسىلاردىڭ كٶبٸ مۇنداي جاعدايعا قالاي تٷسكەن?

- مەن وتباسىلاردى تولىققاندى جەنە تولىققاندى ەمەس وتباسى دەپ ەكٸگە بٶلەمٸن. تولىققاندى وتباسىدا ەرلٸ-زايىپتىلار 15-20 جىل بٸرگە تۇرعان جەنە 5-6 بالالارى بار. جۇمىستان شىعىپ قالۋى, مٷگەدەك بولىپ قالۋى جەنە باسقا دا سەبەپتەرمەن ەر ادام قارىزعا كٸرٸپ, ٸشكٸلٸككە سالىنا باستايدى. سوعان قاراماستان ولار اجىراسپاي, وتباسىلارىن ساقتاپ قالۋعا تىرىسادى. ولار ٷيلەنگەن كەزدە كٷندەردٸڭ بٸر كٷنٸ قوعامدىق قورىنان كٶمەك الىپ, ونى بٷكٸل قازاقستان كٶرٸپ وتىرادى دەپ ويلادى ما? ويلاعان جوق, ەرينە.

ەكٸنشٸ جاعداي, كەيبٸر وتباسىلاردىڭ ويلاۋ قابٸلەتٸ, ساناسى تٶمەن بولادى. مىسالى, وتاعاسى تۇراقتىلىقتى جاقسى كٶرەدٸ. كٷزەتشٸ بولىپ ورنالاسىپ, ايىنا 50 الىپ تۇرسام جەتەدٸ دەپ ويلايدى, سول سەبەپتٸ دە ول وتباسىنىڭ تۇرمىستىق جاعدايى تٶمەندەي بەرەدٸ.

ٷشٸنشٸ جاعداي, 5-6 بالاسى بار, كٷيەۋٸ قايتىس بولعان جەسٸرلەر بار. بٸز ولارعا سٶزسٸز كٶمەكتەسەمٸز.

تٶرتٸنشٸ جاعداي: اجىراسقان ەيەلدەر. 7-8 بالاسى بار جالعىز باستى انالارعا قاتىستى جۇرت «ول نە سەبەپتٸ كٶپ بالا تاپتى?» دەپ ويلايدى. كٶپ جاعدايدا ەيەل 7-8 بالانى بٸرنەشە كٷيەۋدەن تاپقان بولىپ شىعادى. ونداي ەيەلدەردٸڭ بٸلٸم دەڭگەيٸ تٶمەن بولادى. ەر تۇرمىسقا شىققان سايىن بەرٸ جاقسى بولىپ كەتەدٸ دەپ ويلايدى. ولار «تۋىسقاندارعا سەلەم بەرسەم, ٷي جيناپ, تاماق پٸسٸرسەم بەرٸ جاقسى بولادى» دەپ سەنەدٸ. بٸراق ونىڭ شاڭىراققا بٸرٸنشٸ نەكەدەگٸ بالالارىمەن كەلگەنٸ اتا-ەنەسٸ, كٷيەۋٸنٸڭ تۋعان-تۋىسقاندارىنا جاقپاۋى مٷمكٸن. ونداي جاعدايدا ەكٸ وتتىڭ اراسىندا قالعان ەر ادام ٸشكٸلٸككە سالىنىپ, قۇمار ويىندارىنا ەۋەستەنٸپ كەتۋٸ مٷمكٸن. سٶيتٸپ ەركەك ٷيگە كەلەدٸ دە ەيەلٸنە «سەن اقىماقسىڭ. سەنٸڭ كەسٸرٸڭنەن مەن جۇمىسسىز قالدىم!» دەسە, ەيەلٸ وعان «مەن ەمەس, سەن اقىماقسىڭ! سەن مەنٸ باقىتتى ەتە المادىڭ. الدادىڭ!» دەيدٸ. وسىلاي بۇل ەيەلدٸڭ ەكٸ كٷيەۋٸنەن 4-5 بالاسى بولعان كٷيدە جالعىز قالادى. مۇنداي ەيەلدەر سەنگٸش بولادى جەنە جالعىزدىقتان قورقادى, سول سەبەپتٸ ٷشٸنشٸ رەت تۇرمىسقا شىعادى. ٷشٸنشٸ كٷيەۋٸنەن تاعى 1-2 بالا تۋادى. ۋاقىت ٶتە كەلە ول ٷشٸنشٸ كٷيەۋٸ الدىڭعى نەكەدەن تۋعان بالالارىن الالايتىنىن بايقايدى. سول كەزدە ٷشٸنشٸ رەت اجىراسادى. مۇنداي كەزدە بٸز كٶمەككە كەلمەسەك, جاعداي نە بولارى بەلگٸسٸز. مۇنداي كٷيگە تٷسكەندەرٸنە ەرلٸ-زايىپتىلار بٸر-بٸرٸن كٸنەلاپ جاتادى. وعان ەكەۋٸ دە كٸنەلٸ ەكەنٸن تٷسٸنگەنشە ٶمٸرلەرٸ جاقسى جاققا ٶزگەرمەيدٸ.

ۆاينەرلەر ارقىلى 5-10 ميلليون قاراجات جينالادى

- سٸز نە ٷشٸن باسقا ەمەس, وسى سالاعا بەت بۇردىڭىز? ٶمٸرلٸك تەجٸريبەڭٸزدەن سەبەپ بولدى ما?

- مەنٸڭ دە اتا-انام 1990 جىلدارى جىلى اجىراسقان. انام ٷيسٸز, اقشاسىز, بالالارىمەن جالعىز قالدى. ول تىعىرىقتان شىعۋعا تىرىستى, بٸراق قانشالىقتى تىرىسقانى دەنساۋلىق جاعدايىنان, مٸنەزٸنەن كٶرٸنٸس تاپتى. ەيەل قىلىقتى, نەزٸك, مەيٸرٸمدٸ بولۋى كەرەك بولسا, انام تۇرمىستىڭ اۋىرتپاشىلىعىن ٶز موينىنا العاندىقتان بويىندا ەر ادامدارعا تەن مٸنەز پايدا بولا باستادى. مۇنداي جاعدايدى مەن جاقسى تٷسٸنەمٸن.

- ۆاينەرلەر ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان وتباسىلارمەن كەزدەسكەن كەزدە قانداي ەسەردە بولادى?

- ولاردىڭ كەيبٸرٸ باستاپقىدا «نە ٸستەۋٸم كەرەك? قانشا تەڭگە جيناۋ كەرەك? مەن اسىعىس ەدٸم, ۋاقىتىم جوق» دەپ تۇرعانمەن, كٶمەككە مۇقتاج وتباسىلاردى كٶرگەن كەزدە مٷلدە باسقا كٷيگە تٷسەدٸ. ولارعا «مٸنە, سەن وقىرماندارىڭدى كٶمەككە شاقىرعاننان كەيٸن 5 ميلليون تەڭگە جينالدى» دەپ سكرينشوت جٸبەرگەن كەزدە – قۋانىپ, قاشان دا وسىلاي كٶمەكتەسٸپ تۇرۋعا دايىن ەكەندەرٸن ايتادى.

ۆولونتەرلەرگە 5 كەڭەس

- جۇمىس بارىسىندا كٶڭٸلٸڭٸزگە قاتتى ەسەر ەتٸپ, جٷرەگٸڭٸزدٸ دٸر ەتكٸزگەن وقيعالار بولىپ تۇراتىن شىعار. بٸر مىسال ايتىپ بەرە الاسىز با?

- بٸز بىلتىر قازان ايىندا 7 بالاسى بار جالعىز باستى انانىڭ جالداپ جاتقان ٷيٸنە باردىق. ٷيگە كٸرگەن كەزدە تابانىم بٸردەن سۋلانىپ كەتكەندەي بولدى. كٸلەمدٸ اشىپ قالىپ ەدٸم, جەردەن سىز تارتىپ تۇر ەكەن. بالالارىنىڭ ٷلكەنٸ وقۋشى, كەنجەسٸ ەندٸ ەڭبەكتەپ جٷرگەن بالا. ول ەيەلدٸڭ ەڭبەكقور بولعانى سونداي, كەز كەلگەن جۇمىستى ٸستەي بەرەدٸ. قىستا قۇدىقتان سۋ تاسىپ, قولىن سۋىق سۋمەن جۋاتىندىقتان, بٸر قولى سال بولىپ قالعان. ول سوعان قاراماستان توقتاپ قالعان ەمەس. تانىستارىنان قارىزعا اقشا سۇراپ, قالانىڭ ەكٸنشٸ شەتٸندەگٸ اسحانالاردىڭ بٸرٸن جالعا العان. وندا ساتىلاتىن بارلىق تاماقتى ٶزٸ دايىندايدى. بازارعا بارىپ, جارامسىز ىدىس اياقتاردى سۇراپ الىپ, ونى جٶندەپ, ولح-كە قويىپ ساتادى. ال ۇلى ونى ساتىپ الاتىن ادامنىڭ ٷيٸنە ۆەلوسيپەدٸمەن جەتكٸزٸپ سالادى. وسى جاعداي مەنٸڭ ەسٸمدە ەرەكشە ساقتالىپ قالدى.

- بيىل ۆولونتەرلەر جىلى دەپ جارييالاندى. ۆولونتەرلٸكپەن اينالىسۋدى قولعا الاتىن ادامدارعا قانداي كەڭەس بەرەسٸزدەر?

- بٸرٸنشٸدەن, نيەت تٷزۋ بولۋى كەرەك. ۋاقىتىڭدى اللا رازىلىعى ٷشٸن قۇربان ەتە بٸلۋٸڭ كەرەك. ەكٸنشٸدەن, كەسٸبيلٸك. كٶپتەگەن ۆولونتەر جوبالار بەلگٸلٸ بٸر نەتيجەگە جەتپەي جاتىپ جابىلىپ قالادى, سەبەبٸ ۇيىمداستىرۋشىلار سٶزبەن ايتقاندارىن ٸس جٷزٸندە جٷزەگە اسىرۋعا قاۋقارى جوق. ۇيىمدى قۇرعان كەزدە كەسٸبي مامانداردى جيناۋ كەرەك. ٷشٸنشٸدەن, نەتيجە كٶرسەتۋ. مەتسەنات نەمەسە حالىقتان كٶمەككە اقشا سۇراۋ ٷشٸن الدىمەن جۇمىس نەتيجەڭدٸ كٶرسەتۋٸڭ كەرەك. تٶرتٸنشٸدەن, ەسەپ بەرٸپ وتىرۋ كەرەك.

ەلباسى ساباققا اربامەن بارىپ, شاحتادا جۇمىس ٸستەگەن

- ٶمٸرلٸك قيىن جاعدايعا تاپ بولعان وتباسىلاردى ٶمٸر سٷرٸپ جاتقان بالالارعا قانداي كەڭەس ايتاسىز?

- مٷمكٸن قازٸر ارزان پيدجاك, جىرتىق اياق كيٸم كيٸپ جٷرگەن بولارسىڭ. ول ٷشٸن ارلانبا! مٷمكٸن سەندە سىنىپتاستارىڭمەن بٸرگە قىدىرۋ مٷمكٸندٸگٸ جوق شىعار. ول ٷشٸن نامىستانۋشى بولما! ەلباسىنىڭ ٶزٸ مەكتەپكە اربامەن بارىپ, ەڭبەك جولىن شاحتادا باستاعان. ەڭ باستىسى – ارمانداي بٸل, الدىڭا ايقىن ماقسات قويا بٸل. مەكتەپكە مۇعالٸم «جٶندەۋ جۇمىستارىنا بەرٸ اقشا ٶتكٸزٸپ قويدى. سەن تاعى دا ٶتكٸزگەن جوقسىڭ!» دەسە, «مۇعالٸم, مەندە اقشا جوق. نەگە بەرٸنٸڭ كٶزٸنشە وسىلاي سٶيلەيسٸز? نەگە اشۋلاناسىز?» دەپ ايت. وسىنداي جاعدايدا بالالاردىڭ كٶبٸ قاتارىنان قالىپ بارا جاتقانى ٷشٸن اناسىن, ەكەسٸن كٸنەلايدى. بۇل – دۇرىس ەمەس. وسىنداي وتباسىندا ٶمٸرگە كەلسە دە, كٶزٸندە وتى بار بالالار دا كٶپ. مىسالى, بٸز كٶمەكتەسكەن وتباسىلاردىڭ بٸرٸندەگٸ وقۋشى قىز ٷي العاننان كەيٸن العىس ايتىپ, بٸز باسقا وتباسىلارعا ٷي الىپ بەرگەن كەزدە تورت دايىنداپ ەكەلەدٸ. وسىنداي جاعدايلارا كۋە بولعان كەزدە ەڭبەگٸمٸز دالاعا كەتپەيتٸنٸن تٷسٸنەمٸز.

- سۇحباتىڭىز ٷشٸن راحمەت!