بٷگٸن «Nur Otan» پارتيياسى تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى مەۋلەن ەشٸمباەۆ قازاقستانداعى ەۋروپالىق وداق ٶكٸلدٸگٸنٸڭ باسشىسى سۆەن-ولوۆ كارلسسونمەن كەزدەستٸ. بۇل تۋرالى "ۇلت اقپارات" پارتييانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ حابارلايدى.
كەزدەسۋدە تاراپتار ەكٸ جاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزى مەن الداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ سايلاۋىنا قاتىستى مەسەلەلەردٸ تالقىلادى.
الدىمەن مەۋلەن ەشٸمباەۆ قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا نازار اۋداردى. ول سوڭعى جىلداردا ەكٸ ەلدٸڭ ىنتىماقتاستىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ - ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن ەۋروپا ەلدەرٸنٸڭ باسشىلارى تاراپىنان ايتارلىقتاي جۇمىستار اتقارىلعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«بٸزدٸڭ تاراپتار 2015 جىلى قول قويىلعان ەرٸپتەستٸك جەنە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸمنٸڭ نەگٸزٸندە ٶزارا بايلانىستى ودان ەرٸ كٷشەيتتٸ. بٷگٸندە ەكٸ جاقتى ەكونوميكالىق بايلانىسىمىز جٷيەلٸ تٷردە دامىپ كەلەدٸ. كٶپتەگەن ەۋروپالىق كومپانييالار قازاقستاندا تابىستى جۇمىس ٸستەپ جاتىر. قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى سىرتقى ساۋدا اينالىمىنىڭ 50 پايىزى ەۋروپالىق وداق ەلدەرٸنە تيەسٸلٸ. سول سەبەپتٸ ەۋروپالىق وداقتى ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ باستى ساۋدا-ەكونوميكالىق سەرٸكتەسٸ دەپ اتاۋعا تولىق نەگٸز بار», - دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
سونىمەن قاتار كەزدەسۋدە قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى شەتەل ينۆەستيتسيياسىنىڭ جارتىسىنان استامى ەۋروپالىق وداق ەلدەرٸنٸڭ ٷلەسٸندە ەكەنٸ ايتىلدى. «Nur Otan» پارتيياسى تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى ساۋدا جەنە ينۆەستيتسييالىق قارىم-قاتىناستاعى بۇل دەڭگەيلەر شەكتٸك كٶرسەتكٸش ەمەس ەكەنٸنە نازار اۋدارىپ, الداعى ۋاقىتتا بۇدان دا جوعارى نەتيجەلەر بولاتىنىنا سەنەتٸنٸن جەتكٸزدٸ.
سونداي-اق ول تاراپتاردىڭ ساياسي جەنە پارتيياارالىق بايلانىسىنا دا توقتالدى.
«قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداقتىڭ ساياسي بايلانىسى قارقىندى دامىپ كەلەدٸ. بٸزدٸڭ پارتيياارالىق قارىم-قاتىناسىمىز دا ايتارلىقتاي دەڭگەيدە. گەرمانييانىڭ جەنە باسقادا ەۋروپالىق ەلدەردٸڭ جەتەكشٸ پارتييالارىمەن جٷيەلٸ بايلانىس ورناتتىق. الداعى ۋاقىتتا وسى باعىتتاعى جۇمىسىمىزدىڭ اياسىن ودان ەرٸ كەڭەيتۋگە مٷددەلٸمٸز», - دەگەن مەۋلەن ەشٸمباەۆ «Nur Otan»-نىڭ قازاقستانداعى جەتەكشٸ ساياسي كٷش سانالاتىنىن جەنە باستى ماقسات وسى كٶشباسشىلىقتى ساقتاپ قالۋ ەكەنٸن ايتتى.
بۇدان باسقا, ٸس-شارا بارىسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ٶزٸنٸڭ قازاقستان پرەزيدەنتٸ رەتٸندەگٸ ٶكٸلەتتٸگٸن توقتاتۋ تۋرالى تاريحي شەشٸمٸ جەنە ونىڭ 30 جىلعا جۋىق ەل باسقارىپ, تەۋەلسٸز, زاماناۋي, نارىقتىق, دەموكراتييالىق, قۇقىقتىق قازاقستاندى قالىپتاستىرعانى سٶز بولدى.
«ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميداعى, ساياساتتاعى, ەلەۋمەتتٸك سالاداعى بارلىق جەتٸستٸكتەرٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسٸمٸمەن بايلانىستى. ول قازاقستان پرەزيدەنتٸگٸ رەتٸندەگٸ ٶكٸلەتتٸگٸن توقتاتقانىمەن «Nur Otan» پارتيياسىنىڭ تٶراعاسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ تٶراعاسى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ تٶراعاسى, ەلباسى بولىپ قالا بەرەدٸ», - دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
ودان بٶلەك, پارتييا تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستان حالقىنىڭ تاريحي كەزەڭدٸ باستان ٶتكەرٸپ جاتقانىنا جەنە الدا ٷلكەن ساياسي ناۋقان تۇرعانىنا نازار اۋداردى.
«پارتييامىزدىڭ 23 سەۋٸردەگٸ XIX سەزٸندە ەلباسى قازاقستان پرەزيدەنتتٸگٸنە كانديدات رەتٸندە قاسىم-جومارت كەمەلۇلىن ۇسىندى. ونى بارشا سەزد دەلەگاتتارى بٸراۋىزدان قولدادى. سوعان بايلانىستى قازٸرگٸ تاڭدا كانديداتىمىزدىڭ ٷگٸت-ناسيحات جۇمىستارىنا قىزۋ دايىندىق جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر. رەسپۋبليكالىق جەنە ايماقتىق دەڭگەيدەگٸ قوعامدىق شتابتار قۇرىلدى. بارلىق قاجەتتٸ شارالار قولعا الىندى», - دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
كەزدەسۋدە سايلاۋدىڭ اشىق ەرٸ ەدٸل ٶتۋ مەسەلەسٸ دە ەڭگٸمەگە ارقاۋ بولدى. وسى مەسەلەگە توقتالعان «Nur Otan» پارتيياسى تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى پارتييانىڭ تەك زاڭ شەڭبەرٸندە عانا ەرەكەت ەتەتٸنٸن ايرىقشا اتاپ ٶتتٸ.
«سايلاۋدىڭ اشىق ەرٸ ەدٸل, ەلٸمٸزدٸڭ زاڭدارى مەن حالىقارالىق نورمالارعا سەيكەس ٶتەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تا وسى سالاعا اسا ماڭىز بەرٸپ, تيٸستٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارعا تاپسىرما بەردٸ. ٶيتكەنٸ بۇل سايلاۋ - بيلٸك ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتٸپ, دەموكراتييالىق دامۋعا ىقپال ەتەتٸن ەل دامۋىنداعى ماڭىزدى كەزەڭ. سوندىقتان بٸزدٸڭ پارتييا زاڭ اياسىندا ەرەكەت ەتەدٸ. بۇل ٸستە بٸز وتاندىق جەنە حالىقارالىق باقىلاۋشىلارمەن, ەۋروپاداعى قاۋٸپسٸزدٸك جەنە ىنتىماقتاستىق ۇيىمى سيياقتى ٸرٸ قۇرىلىمدارمەن تىعىز جۇمىس ٸستەۋگە دايىنبىز», - دەدٸ مەۋلەن ەشٸمباەۆ.
سونىمەن بٸرگە پارتييا تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى كانديدات قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سايلاۋداعى باستى قاعيداسى ەلباسى ساياساتىنىڭ ساباقتاستىعىن ساقتاۋ ەكەنٸن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنە قاراعاندا, بۇل ەكونوميكادا, ەلەۋمەتتٸك ساياساتتا, ساياسي جٷيەدە ەش نەرسە ٶزگەرمەيدٸ دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ.
«ساباقتاستىق ەلباسى ساياساتىنىڭ نەگٸزگٸ باسىمدىقتارىن ساقتاپ قالۋمەن ەرەكشەلەنەدٸ. ولار كٶپۆەكتورلى سىرتقى ساياسات پەن بەيبٸتسٷيگٸشتٸك قاعيدالارى. ەكونوميكاداعى ساباقتاستىق نارىقتىق ەكونوميكا, ەلەۋمەتتٸك از قامتىلعان توپتارعا قولداۋ كٶرسەتۋ جەنە شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردى جۇمىلدىرۋ قاعيدالارىنا تابان تٸرەيدٸ. ال ساياساتتا بۇرىنعىداي تۇراقتىلىق پەن دەموكراتييالىق دامۋ قاعيداسىنا باسىمدىق بەرٸلەدٸ. ال جۇمىس بارىسىندا جاڭا, تىڭ باستامالاردىڭ قولعا الىناتىنى سٶزسٸز», - دەدٸ «Nur Otan» پارتيياسى تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى.
سونداي-اق مەۋلەن ەشٸمباەۆ ٶز سٶزٸندە ٷگٸت-ناسيحات جۇمىستارى نەگٸزٸنەن ٷش باعىت بويىنشا جٷرگٸزٸلەتٸنٸن دە تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«ەڭ الدىمەن دەستٷرلٸ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا باسىمدىق بەرٸلەدٸ. ەكٸنشٸدەن, ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸندەگٸ حالىقپەن تٸكەلەي كەزدەسٸپ, كانديداتتىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىن تٷسٸندٸرەمٸز. سونداي-اق ناۋقان كەزٸندە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸ دە كەڭٸنەن پايدالانامىز. بۇل جۇمىستاردىڭ بارلىعى زاڭ شەڭبەرٸندە جٷرگٸزٸلەدٸ», - دەگەن مەۋلەن ەشٸمباەۆ سايلاۋدان كەيٸن دە قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق ەلدەرٸنٸڭ بايلانىسى ودان ەرٸ جالعاساتىنىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ.
ٶز كەزەگٸندە سۆەن-ولوۆ كارلسسون قازاقستانداعى قازٸرگٸ ساياسي وقيعالار حالىقارالىق نورمالار مەن ەلدٸڭ كونستيتۋتسيياسىنا سەيكەس ٶربٸپ جاتقانىن ايتتى. ول ەكٸ تاراپتىڭ قارىم-قاتىناسىن ودان ەرٸ دامىتۋ, ينۆەستيتسييا تارتۋ سالاسىن جەتٸلدٸرۋ جەنە 2015 جىلعى ەرٸپتەستٸك جەنە ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلٸسٸمدە كٶرسەتٸلگەن باسىمدىقتاردى جٷزەگە اسىرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋ جايىنا دا توقتالدى. ودان بٶلەك, ەۋروپالىق ٶكٸل ەلباسىمىزدىڭ ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ ەڭبەگٸنە نازار اۋداردى.
- قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ٶتكەن جىلدىڭ قازان ايىنداعى بريۋسسەلگە جاساعان ساپارىن, سول كەزدەگٸ اسەم سامميتٸندەگٸ سٶيلەگەن سٶزٸن بٸز جوعارى باعالايمىز. اتالعان جيىندا نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى مازمۇندى سٶز سٶيلەپ, ەۋروپا مەن ازييا ەلدەرٸنٸڭ ٶزارا بايلانىسىن نىعايتۋ مەسەلەسٸنە كٶڭٸل بٶلدٸ. تاياۋدا عانا بەيجٸڭدە ٶتكەن «بٸر جول, بٸر بەلدەۋ» فورۋمىندا دا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاھاندىق ديالوگتى دامىتۋ مەسەلەسٸن كٶتەردٸ. بۇل قازاقستاننىڭ ەلەمدٸك قاۋىمداستىقتا ٷلكەن ابىرويعا يە ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ, - دەدٸ قازاقستانداعى ەۋروپالىق وداق ٶكٸلدٸگٸنٸڭ باسشىسى.
سونداي-اق ول ورتالىق ازيياداعى تۇراقتىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸك جايىنا كٶڭٸل بٶلٸپ, بۇل ٸستە قازاقستاننىڭ ايماق كٶشباسشىسى رەتٸندە ماڭىزدى رٶل اتقاراتىنىن ايتتى.
- بٸز سٸزدٸڭ ەلدٸڭ كٶرشٸلەس مەملەكەتتەرمەن جاقسى قارىم-قاتىناس ورناتقانىن دا ەرەكشە قۇرمەتتەيمٸز. ايماقتىق بايلانىس ەكونوميكالىق دامۋعا تىڭ سەرپٸن بەرەدٸ جەنە ساياسي تۇراقتىلىق پەن قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتەدٸ. ەۋروپالىق وداق وسى سالادا دا بٸرلەسٸپ جۇمىس ٸستەۋدە دايىن. سەبەبٸ ەۋروپالىق وداق ورتالىق ازييانىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە مٷددەلٸ, - دەدٸ سۆەن-ولوۆ كارلسسون.
ايتا كەتەيٸك, ەۋروپالىق وداق قازاقستاننىڭ ەڭ نەگٸزگٸ ساياسي جەنە ەكونوميكالىق ەرٸپتەستەرٸنٸڭ بٸرٸ. ەكٸ تاراپ اراسىنداعى ديپلوماتييالىق قارىم-قاتىناستار العاش رەت 1993 جىلعى 2 اقپاندا ورناتىلدى. سودان بەرٸ ٶزارا بايلانىس قارقىندى دامىپ كەلەدٸ.
