.jpg)
فوتو:FINANCE.kz
ەكونوميست اندرەي چەبوتاريوۆ سالىق-بيۋدجەت رەفورماسى تۋرالى ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
رەفورمانى قولدامايتىنىن جەتكٸزگەن ساراپشى شەشٸمدەردٸڭ رەتتٸلٸگٸ مەن بولجاۋعا بولاتىنى ٷكٸمەتتٸڭ الدىنداعى ٷلكەن سۇراق ەكەنٸن ايتتى. "ولار جاي عانا شەشٸم قابىلداۋدا رەتتٸلٸكتٸ بٸلمەيدٸ" دەپ ەسەپتەيدٸ. ول سالىق-بيۋدجەت رەفورماسىنا قاتىستى التى تٷرلٸ ۋەج ايتتى. بۇل تۋرالى اندرەيا چەبوتاريوۆتىڭ FINANCE.kz telegram ارناسىنا جازىلدى.
بٸرٸنشٸ. رەفورمانى ەرتەرەك جٷرگٸزۋ كەرەك ەدٸ.
كوممۋنيكاتسييا جاعى تولىعىمان سەتسٸز ٶتتٸ. جەكە ٶزٸم ٷش جىلدان بەرٸ بٸزدە سالىق از ەكەنٸن جەنە ول مٸندەتتٸ تٷردە كٶتەرٸلەتٸنٸن ايتىپ كەلەمٸن. قازٸرگٸ جەنە الدىڭعى ٷكٸمەتتٸڭ ەشقايسىسى بۇل مەسەلەلەردٸ كٶتەرگەن جوق, بٸراق قازٸر بيۋدجەت تاپشىلىعى ۇلعايىپ كەتتٸ. تاڭداۋ قالمادى دەۋگە بولادى.
ەكٸنشٸ. ستاۆكانى بۇلاي كٷرت كٶتەرٸپ, شەكتٸ مٶلشەرلەمەنٸ تٶمەندەتۋ كەرەك پە?
بۇل جەردە لوگيكا بار. ەرينە, بۇل ينفلياتسييالىق شوكتى تۋدىرادى, بٸراق ول بٸردەن پايدا بولادى جەنە تەز سٶنەدٸ. سونىمەن قاتار, ەگەر ستاۆكانىڭ ٶسۋٸ تۋرالى كەزەڭ — كەزەڭٸمەن جارييالاسا جەنە ونى بٸرنەشە جىلعا سوزسا ينفلياتسييانىڭ جالپى جيناقتالعان ٶسۋٸ جوعارى بولۋى مٷمكٸن, ٶيتكەنٸ كەز-كەلگەن جاعدايدا باستاپقى باعاعا جوعارى پايىز سالادى. سونىمەن قاتار, جوعارى ينفلياتسييا ۇزاققا سوزىلۋى مٷمكٸن.
ٷشٸنشٸ. شەكتٸ مٶلشەرلەمەنٸ تٶمەندەتۋ كٶپتەگەن كوممەنتاتورلار ايتقانداي بيزنەستٸ كٶلەڭكەگە تارتپاي, شىعارۋى كەرەك.
ٶيتكەنٸ, ول قازٸردٸڭ ٶزٸندە بٶلشەكتەۋ سالدارىنان كٶلەڭكەدە قالدى -بٸز مۇنى مەيرامحانالار, دەرٸحانالار جەنە دٷكەندەردەگٸ بٶلەك كاسسالاردان جاقسى كٶرٸپ وتىرمىز. جاڭا تالاپتارعا بايلانىستى بٸرەۋ كٶلەڭكەگە تٷسە مە? ەرينە. بٸراق تٶمەن شەكتٸك مٶلشەرلەمەنٸ ەسكەرسەك, مۇنى ٸستەۋ قيىنىراق بولادى جەنە تسيفرلاندىرۋ دەڭگەيٸنە بايلانىستى ول ەلدەقايدا ايقىن كٶرٸنەدٸ.
تٶرتٸنشٸ. باسقا جول بار ما? ەرينە!
بٸز ۇلتتىق قوردىڭ ەسەبٸنەن جەنە قارىزعا اقشا الىپ ٶمٸر سٷرۋدٸ جالعاستىرا الامىز. مۇندا دا جامان ەشتەڭە جوق - ەلەمنٸڭ دامىعان ەلدەرٸنٸڭ كٶپشٸلٸگٸ وسىلاي ٶمٸر سٷرەدٸ. ۇلتتىق قور بٸزگە 10-15 جىلعا جەتەدٸ, مەملەكەتتٸك قارىزدىڭ تٶمەن دەڭگەيٸنە بايلانىستى بٸز تاعى 10-15 جىل نەسيەگە ٶمٸر سٷرە الامىز. وسىلايشا, بٸز جەرگٸلٸكتٸ جەنە شەتەلدٸك بيزنەستٸ تٶمەن سالىقتارىمىزبەن ۇستاپ تۇرۋدى جالعاستىرا الاتىن 20-30 جىلىمىز بار.
بەسٸنشٸ. باسقا ەشتەڭە شىنىمەن جاساي المايسىز با?
بٸز تەك ەكٸ شىعۋ جولى قالعانشا شىدادىق - بەرٸ جاقسى سيياقتى سىڭاي تانىتىپ, تاريفتەر مەن سالىقتاردى ۇستاپ, بالالارىمىزدىڭ اقشاسى مەن قارىزدار ەسەبٸنەن ٶمٸر سٷرۋدٸ جالعاستىرامىز. نەمەسە تاريفتەر مەن سالىقتاردى كٶتەرەمٸز. ەرينە, بۇل جوسپار بٸرتٸندەپ جەنە ۇزاعىراق ۋاقىت ٸشٸندە ٸسكە اسسا اۋىر تيمەيدٸ. سونىمەن قاتار, ادامدارعا نە جەنە نە ٷشٸن ەكەنٸن تٷسٸندٸرۋ كەرەك. بٸراق بٸزدە باسقا ەرەكشە جول بار سيياقتى.
التىنشى. ەلەمنٸڭ بٸردە-بٸر ەلٸندە بٸردە-بٸر بيزنەس سالىق تٶلەۋدٸ ۇناتپايدى.
ەلەمنٸڭ بٸردە-بٸر ەلٸندەگٸ بٸردە-بٸر حالىق ەشقاشان ٶز سالىقتارىن كٸشكەنتاي دەپ سانامايدى جەنە ولاردى تٶلەگەندٸ ۇناتپايدى.
