انا مەن بالا قۇقىعىن قورعاۋ - قازاقستان ٷشٸن قاشاندا اسا ماڭىزدى باسىمدىقتاردىڭ بٸرٸ بولىپ تابىلادى. سەبەبٸ, مەملەكەتتٸڭ ەڭ باستى قازىناسى - ادام ەكەندٸگٸ قونستيتۋتسييادا انىق جازىلعان. بۇل تۇرعىدا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ جىل سايىنعى حالىققا ارناعان جولداۋلارىندا انا مەن بالا مەسەلەسٸ نازاردان تىس قالعان ەمەس. مەسەلەن, ەلباسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگيياسى قالىپتاسقان مەملەكەتتٸڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىندا: -بٸز قازاقستان قىزدارىنىڭ ساپالى بٸلٸم الىپ, جاقسى جۇمىسقا يە بولۋى جەنە تەۋەلسٸز بولۋلارى ٷشٸن بارلىق جاعدايدى جاساۋىمىز قاجەت. ولار بانك كارتوچكالارىنا يە بولۋعا, كٶلٸك جٷرگٸزٸپ, قىزمەت جولىن قالىپتاستىرا الۋعا, زامانعا ساي بولۋعا, سەندەنۋگە تيٸس جەنە بٸزدەردە ەشقاشان كيٸلمەگەن, سالتىمىزعا جات كيٸمدەرگە ورانىپ-قىمتانباۋعا تيٸس. بٸزدٸڭ حالقىمىزدىڭ ٶز مەدەنيەتٸ, ٶز دەستٷرٸ مەن سالتى بار. حالقىمىز «قىزدىڭ جولى جٸڭٸشكە» دەگەنگە ەرەكشە مەن بەرٸپ ايتادى. بويجەتكەن, ەيەل زاتى ەردايىم بٸزدٸڭ قوعامنىڭ تەڭ قۇقىلى مٷشەسٸ, ال انا - ونىڭ ەڭ ارداقتى تۇلعاسى بولدى. بٸز ەيەل زاتىنا - اناعا, جارعا, قىزعا دەگەن قاپىسىز قۇرمەتتٸ قايتا ورالتۋعا تيٸسپٸز,- دەپ اتاپ كٶرسەتكەن.
ايتا كەتەيٸك, مەملەكەت تاراپىنان بالا قۇقىعىن قورعاۋعا دا ايرىقشا مەن بەرٸلٸپ وتىر. ول تۋرالى ەلباسى وسى ۋاقىتقا دەيٸنگٸ جولداۋلارىندا «بالالار - قوعامىمىزدىڭ ەڭ ەلسٸز جەنە قورعانسىز بٶلٸگٸ. سوندىقتان ولاردىڭ قۇقىعى قورعاۋلى تيٸس. مەن ەلباسى رەتٸندە ەربٸر سەبيدٸڭ قۇقىعىنىڭ قورعالۋىن تالاپ ەتەمٸن. بٸزدٸڭ جەرٸمٸزدە تۋىلعان ەر سەبي-قازاقستاندىق. جەنە ول سەبيدٸ مەملەكەت قامقورلىعىنا الۋعا تيٸس» دەپ اتاپ ٶتكەن بولاتىن.
جالپى ەلٸمٸزدە انا مەن بالانىڭ قۇقىعىن قورعايتىن ورتالىقتار مەن مەكەمەلەر كٶپ. العاش رەت وسىدان 14 جىل بۇرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ٷكٸمەتٸنٸڭ جارلىعىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ جانىنان بالالار قۇقىعىن قورعاۋ جٶنٸندەگٸ كوميتەت قۇرىلعان بولاتىن. سونىمەن قاتار, «قازاقستان رەسپۋبليكاسى كريزيستٸك ورتالىقتار وداعى» دەپ اتالاتىن مەكەمە بار. اتالعان مەكەمەنٸڭ رەسپۋبليكانىڭ 11 ٶڭٸرٸندە 18 ۇيىمى جۇمىس ٸستەيدٸ. اتالعان وداقتىڭ مٸندەتٸ – انا مەن بالانىڭ قۇقىعىن قورعاۋ. ياعني, ول جەردە 150 نومەرٸ ارقىلى بالالارعا كٶمەك كٶرسەتٸلسە, 1415 نومەرٸ ارقىلى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا تاپ بولعان ەيەلدەرگە قولداۋ بٸلدٸرٸلەدٸ. سونىمەن قاتار, ادام ساۋداسى قىلمىسىنىڭ الدىن الۋ ٷشٸن 11616 نومەرٸندەگٸ سەنٸم تەلەفوندارى جۇمىس ٸستەيدٸ. وسىدان ون ەكٸ جىل بۇرىن رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە بالالار قۇقىعىن قورعايتىن جەنە ولارعا زاڭدىق, پسيحولوگييالىق, اقپاراتتىق تۇرعىدان كٶمەك كٶرسەتٸپ, قولداۋ بٸلدٸرەتٸن دەپارتامەنت قۇرىلعان بولاتىن. سونىمەن قاتار, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل, قازاقستان رەسپۋبليكاسى بالا قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ تاعايىندالعان ۋەكٸل دە انا مەن بالانىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا اتسالىسىپ, ولارعا قىزمەت كٶرسەتۋگە دايار. بٷگٸندە ەلٸمٸزدەگٸ بالالار ومبۋدسمەنٸ ارۋجان ساين نەتيجەلٸ جۇمىستار جاساپ كەلەدٸ. انالاردىڭ ساپالى بٸلٸم الىپ, تٷرلٸ سالادا قىزمەت جاساپ, مانساپتىق تۇرعىدا كٶتەرٸلۋٸنە, بالالاردىڭ تەگٸن بٸلٸم الۋ قۇقىعىن ەشكٸم دە شەكتەي المايدى.
ەلٸمٸزدەگٸ ەڭ ٸرگەلٸ «Nur Otan» پارتيياسى انا مەن بالا قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىندا بٸراز يگٸلٸكتٸ ٸستەر اتقارىپ كەلە جاتىر. مىسالى, پارتييانىڭ «باقىتتى وتباسى» جالپىۇلتتىق جوباسىنىڭ باستى باسىمدىعى بالالار قۇقىعىن قورعاۋ بولىپ تابىلادى. بۇل جوبانى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن پارتييا جانىنان وتباسى, ەيەلدەر جەنە بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەس قۇرىلىپ جەنە «جول كارتاسى» ەزٸرلەنگەن. وتباسى, ەيەلدەر جەنە بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەس بٸرقاتار زاڭدارعا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى ۇسىنىستار جاسادى. 2019 جىلى قوعامدىق كەڭەستە 220-دان استام ەلدٸ مەكەندەردەگٸ 1350-دەن استام مەكەمەلەر تەكسەرٸلدٸ; قوعامدى بالالارعا مۇقييات بولۋعا شاقىرۋ; بالالار قۇقىقتارىن قورعاۋدى شەشۋدەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەر مەن تەتٸكتەر قاراستىرىلدى.
سونىمەن قاتار, ەلٸمٸزدە ەرەكشە قاجەتٸلٸكتەرٸ بار بالالاردى وقىتاتىن مەديتسينالىق ەلەۋمەتتٸك مەكەمەلەر پروبلەماسىن دا «Nur Otan» پارتيياسى جانىنداعى قوعامدىق كەڭەس كٶتەردٸ. مەملەكەتتٸك ورگاندار باسشىلىعىنىڭ قاتىسۋىمەن ٶڭٸرلەردەگٸ كەڭەستٸڭ جۇمىس قورىتىندىلارى تۋرالى پارتييالىق تىڭداۋلاردا مەديتسينالىق ەلەۋمەتتٸك مەكەمەلەر مەسەلەسٸ تالقىلاندى: بٸرٸنشٸدەن, بالام كٷتٸمٸنٸڭ ساپاسى, بالالاردى دامىتۋدىڭ جەكە جوسپارلارىن ٸسكە اسىرۋ, كٷندەلٸكتٸ رەجيمدٸ ساقتاۋ, ەمدەۋ مەن وڭالتۋ ساپاسى, پارتييانىڭ سايتىندا ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالۋ دەڭگەيٸ, كامەرالاردىڭ ورناتىلۋى جەنە ولاردى باسشىلىقتىڭ قاداعالاۋى, قىزمەتكەرلەردٸڭ جالاقىسى, بٸر جۇمىسكەرگە شاققانداعى جٷكتەمە نورماتيۆتەرٸ, وسى مەكەمەلەردەگٸ جۇمىستىڭ اشىقتىعى, جۇمىس توبىنىڭ ايماقتارداعى جۇمىس قورىتىندىسى بويىنشا ماڭىزدى مەسەلەلەر مينيسترلٸكتەرگە جٸبەرٸلدٸ. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنە, كٶپتەگەن ايماقتاردان قابىلدانعان شارالار بويىنشا مٷگەدەكتەر اربالارى مەن كەرەۋەتتەردٸ جاڭارتۋ, كامەرالار ورناتۋ جەنە جاقسارتۋ تۋرالى ەسەپتەر كەلٸپ تٷسۋدە.
قر ەحەقم 1 قاڭتاردان باستاپ قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ جالاقى دەڭگەيٸن كٶتەردٸ, بٸراق كٶمەك كٶرسەتۋ ساپاسىن قالاي جاقسارتۋ كەرەك مەسەلەسٸ اشىق قالدى, سوندىقتان تۇڭعىش پرەزيدەنت قورىنىڭ قولداۋىمەن Unicef 2020 جىلدىڭ اياعىنا دەيٸن بارلىق مەديتسينالىق ەلەۋمەتتٸك مەكەمەلەر ماماندارىنا بالالارعا دۇرىس كٷتٸم جاساۋدى ٷيرەتەتٸن وقىتۋ مەن سەرتيفيكاتتاۋدى ۇيىمداستىرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى.
«نۇر وتان» پارتيياسى جانىنداعى وتباسى, ەيەلدەر جەنە بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەس تٶرايىمى دينارا زاكيەۆانىڭ ايتۋىنشا «جاقىن ارادا شىعىس قازاقستاندا بولعان وقيعا بايلانىستى بالالار كٷتٸمٸنە بايلانىستى اتالعان مەكەمەلەردٸڭ جۇمىس ساپاسىنا باقىلاۋ كٷشەيتٸلدٸ. سوندىقتان مامانداردى وقىتۋ اسا قاجەت. ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸنەن بالالاردىڭ تاماق ٶنٸمدەرٸن شىنىمەن العاندىعىن انىقتاۋ جەنە دەلەلدەۋ ٶتە قيىن. ول ٷشٸن ٷنەمٸ كامەرالاردى باقىلاۋ, باقىلاۋشى بٶلٸم باسشىلىعىنىڭ مەكەمەگە كەلۋٸ قاجەت. سوندىقتان بٸز بەينەباقىلاۋ كامەرالارىن مەكەمەلەردٸڭ ديرەكتورلارى مەن وبلىستىق ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ دەپارتامەنتٸ باسشىلىعىنىڭ رەسمي مٸندەتتەرٸنە ەنگٸزۋدٸ ۇسىندىق, ٶيتكەنٸ بۇل بٸزدٸڭ ٶڭٸرلەردە جۇمىس ٸستەگەن كەزدە پايدا بولدى, تٸپتٸ ديرەكتورلار جازبالاردى بٸرٸنشٸ رەت قاراپ شىقتى. سوندىقتان حاتتامانىڭ بارلىق ايماقتارعا وقۋعا جٸبەرٸلگەندٸگٸن ەسكەرە وتىرىپ, دەپارتامەنت باسشىلىعى مەديتسينالىق ەلەۋمەتتٸك مەكەمەلەردە بولعان جاعدايعا قاتىستى بارلىق ادامداردى جاۋاپقا تارتۋعا جەنە تيٸستٸ باقىلاۋدىڭ بولماۋىنا تٸكەلەي جاۋاپتى دەپ سانايمىز. تٷركٸستان ايماعىنداعى مەديتسينالىق ەلەۋمەتتٸك مەكەمەلەر مەسەلەسٸ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە دە كٶتەرٸلدٸ. وسى مەكەمە ٷشٸن قوعامدىق كەڭەس بٸر اي بويى وبلىستىڭ ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ دەپارتامەنتٸنٸڭ باسشىسىمەن جۇمىس ٸستەدٸ. ايماقتىق كوميسسييا قۇرىلدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ينۆەنتاريزاتسييا جٷرگٸزٸلٸپ, لوگيستيكا سالاسىندا قاجەتتٸنٸڭ بەرٸن قامتاماسىز ەتۋگە ٶتٸنٸمدەر جاسالۋدا» - دەپ اتاپ ٶتتٸ.
2019 جىلعى جاعداي بويىنشا ەلدەگٸ مەديتسينالىق ەلەۋمەتتٸك قىزمەت جٷيەسٸ مىنالاردى قامتيدى:
- تٸرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان مٷگەدەك بالالارعا ارنالعان ستاتسيونارلىق تيپتەگٸ ارنايى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەردٸ ۇسىنۋ بويىنشا تٶرت ورتالىقتاعى 166 بالا (2-شىعىس قازاقستان وبلىسى, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى, تٷركٸستان وبلىسى);
- پسيحونەۆرولوگييالىق پاتولوگيياسى بار مٷگەدەك بالالارعا ارنالعان ستاتسيونارلىق تيپتەگٸ ارنايى ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەردٸ ۇسىنۋ بويىنشا 16 ورتالىقتاعى 1713 بالا (اقمولا, الماتى, اتىراۋ, 2-شىعىس قازاقستان وبلىسى, بقو, جامبىل, قاراعاندى, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ, سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى, پاۆلودار وبلىسى, نۇر-سۇلتان , الماتى, شىمكەنت).
سونىمەن, «Nur Otan» پارتيياسى جانىنداعى وتباسى, ەيەلدەر جەنە بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق قوعامدىق كەڭەس وسىنداي ساۋابى جوعارى ٸستەردٸ جٷزەگە اسىرىپ كەلەدٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا, قازاقستاننىڭ سايلاۋ جٷيەسٸندە تۇڭعىش رەت «Nur Otan» پارتيياسى ەنگٸزٸپ جاتقان پرايمەريزدە انا قۇقىقتارىنا باسىمدىق بەرٸلٸپ وتىر. پرايمەريز ەلٸمٸزدە بەلسەندٸلٸگٸ جوعارى ەيەل ادامدار ٷشٸن «ەلەۋمەتتٸك ليفت» بولىپ پارتيياٸشٸلٸك ٸرٸكتەۋدەن ٶتۋگە زور مٷمكٸندٸك, سەبەبٸ مەجٸلٸس پارلامەنتٸندەگٸ ەيەل دەپۋتتاتتاردىڭ ٷلەسٸ 27 پايىز جەنە ماسليحاتتا 22 پايىزدى قۇرايدى, الايدا 2018 جىلعى بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى بويىنشا ەسەبٸندە قازاقستان گەندەرلٸك دامۋ يندەكسٸ بويىنشا ەلەمنٸڭ 160 ەلٸنٸڭ اراسىندا 58-ورىنعا تۇراقتادى. بيىل 22 سەۋٸردە قر پارلامەنت مەجٸلٸسٸندە مەملەكەتتە ساياسي پروتسەسكە ەيەلدەر مەن جاستاردىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋى تۋرالى زاڭ جوباسى ماقۇلدانىپ, ەندٸ پارتييالىق سايلاۋ تٸزٸمٸندە 30 پايىز كۆوتا مٸندەتتٸ تٷردە ەيەلدەر مەن جاستارعا بەرٸلەتٸن بولادى. جالپى پرايمەريزگە تٸركەلگەن ٷمٸتكەرلەر ٸشٸندە, 36,9 % ەيەل ادامدار, ەڭ بەلسەندٸ شىعىس قازاقستان وبلسىنىڭ ەيەلدەرٸ بولىپ تۇر. بولاشاقتا مەجٸلٸس پەن ماسليحاتقا ٶتەتٸن ەيەل ادامداردىڭ ٷلەسٸ ارتسا, ەلٸمٸزدە انا مەن بالا قۇقىعى مەسەلەسٸ كەڭٸنەن قاراستىرىلاتىپ داميتىنى داۋسىز!
تۋلەباەۆا م.ك.
ساياساتتانۋشى
