الماتىدا «ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق تٸلٸ» اتتى كونگرەسس ٶتتٸ

الماتىدا «ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق تٸلٸ» اتتى كونگرەسس ٶتتٸ

بٷگٸن الماتى قالاسىنىڭ دوستىق ٷيٸندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشٸسٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن مەملەكەتتٸك تٸلدٸ وقىتۋ بويىنشا «ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق تٸلٸ» اتتى بٸرٸنشٸ رەسپۋبليكالىق كونگرەسٸ ٶتتٸ, - دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».

اتالعان شاراعا جانسەيٸت تٷيمەباەۆپەن بٸرگە, قر اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-مينيسترٸ م.ەزٸلحانوۆ, فيلولوگييا مەن لينگۆيستيكا سالاسىنىڭ ساراپشىلارى, قوعام قايراتكەرلەرٸ, تٸل جاناشىرلارى, اسسامبلەيا مٷشەلەرٸ, ەتنومەدەني جەنە جاستار بٸرلەستٸكتەرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.

«مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىرعى جىلى حالىققا ارناعان جولداۋىندا «قازاق تٸلٸنٸڭ مەملەكەتتٸك تٸل رەتٸندەگٸ رٶلٸ كٷشەيٸپ, ۇلتارالىق قاتىناس تٸلٸنە اينالاتىن كەزەڭٸ كەلەدٸ دەپ ەسەپتەيمٸن. مەملەكەتتٸك تٸل مۇنداي دەرەجەگە جەتۋ ٷشٸن بەرٸمٸز داڭعازا جاساماي, جۇمىلا جۇمىس جٷرگٸزۋٸمٸز كەرەك. وسى تاپسىرمالاردى جٷزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مەملەكەتتٸك تٸلدٸ دامىتۋعا ارنالعان «ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق تٸلٸ» رەسپۋبليكالىق فورۋمىن تۇراقتى ۇيىمداستىرىپ كەلەدٸ», - دەدٸ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشٸسٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆ.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-مينيسترٸ مۇرات ەزٸلحانوۆ ەلٸمٸزدە 2014 جىلدان بەرٸ ەتنومەدەني بٸرلەستٸكتەر جانىندا مەملەكەتتٸك تٸل مەن ەر ەتنوستىڭ ٶز انا تٸلٸن وقىتۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلىپ كەلەتٸنٸن ايتتى.

قازاق تٸلٸنٸڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ تۋرالى ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن تٸل ساياساتىن ٸسكە اسىرۋدىڭ 2020-25 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى بەكٸتٸلدٸ. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قازاق تٸلٸن لاتىن ەلٸپبيٸنە كەزەڭ-كەزەڭٸمەن كٶشٸرۋ جۇمىستارى جٷيەلٸ جٷرگٸزٸلٸپ كەلەدٸ.

«احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ بٸر جاقسى سٶزٸ بار: «ٶز تٸلٸن جوعالتقان حالىق ٶزٸن دە جوعالتادى»,-دەيدٸ. سوندىقتان ەربٸر ەل, حالىق تٸلٸمەن تاريحتا قالادى. بٸز ەل بولامىز دەسەك, مەملەكەتتٸك تٸلدٸ دامىتۋىمىز كەرەك. مەرتەبەسٸن ارتتىرۋىمىز كەرەك», - دەدٸ قازاقستان ٶزبەكتەرٸ «دۋستليك» قاۋىمداستىعىنىڭ تٶراعاسى يكرام حاشيمجانوۆ.

ايتا كەتەيٸك, بٷگٸنگٸ كٷنگە دەيٸن وسىنداي وقىتۋ كۋرستارىنان 81% ەتنوس ٶكٸلدەرٸ وقۋدان ٶتكەن. جالپى, 2011 جىلدان باستاپ مەملەكەتتٸك تٸل وقىتۋ ورتالىقتارىندا جارتى ميلليوننان استام ەل ازاماتتارى (513 624) قازاق تٸلٸ كۋرستارىن وقىپ شىققان. مەملەكەت باسشىلىعىنىڭ تاپسىرماسى نەگٸزٸندە تٸل ساياساتىن ٸسكە اسىرۋدىڭ 2020-2025 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى بەكٸتٸلدٸ. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قازاق تٸلٸن لاتىن گرافيكاسىنا كەزەڭ-كەزەڭٸمەن كٶشٸرۋ جۇمىستارى جٷيەلٸ جٷرگٸزٸلٸپ كەلەدٸ.

ايتا كەتەيٸك, «ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق تٸلٸ» اتتى رەسپبۋليكالىق فورۋمعا مەملەكەتتٸك تٸلدٸ ەركٸن مەڭگەرگەن 14 ەتنوس ٶكٸلٸ قاتىسىپ, قازاق تٸلٸنٸڭ مەرتەبەسٸن كٶتەرۋ مەسەلەلەرٸن ورتاعا سالىپ, ٶز ويلارىمەن بٶلٸستٸ. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشٸسٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆ ٶز سٶزٸندە قازاق حالقىنىڭ ۇلى اقىنى اباي قۇنانبايۇلىنىڭ 175 جىلدىعى اتاپ ٶتٸلگەنٸن ايتا كەلە:

«قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى اباي مەرەيتويى اياسىندا بٸرقاتار شارالار ۇيىمداستىرىپ, ەتنوس ٶكٸلدەرٸ جاپپاي ٷلەس قوستى. بيىلعى اباي كٷنٸ جەنە اقىن مەرەيتويىنا وراي اسسامبلەيا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە ونلاين پوەزييا فەستيۆالٸن ۇيىمداستىردى. نەتيجەسٸندە 1000-عا جۋىق ەتنوس ٶكٸلٸ قاتىسىپ, اباي ٶلەڭدەرٸ مەن قارا سٶزدەرٸن وقىپ, ەندەرٸن شىرقاپ, ٶز وتانىنىڭ ناعىز پاتريوتتارى ەكەنٸن دەلەلدەپ شىقتى», - دەدٸ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشٸسٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆ.

كونگرەسس بارىسىندا قازاق تٸلٸن ەركٸن مەڭگەرگەن ٶزگە ۇلت ٶكٸلدەرٸ تٸل ٷيرەنۋدەگٸ تەجٸريبەلەرٸمەن بٶلٸسٸپ, بارشا قاۋىمدى قازاق تٸلٸندە سٶيلەۋگە شاقىردى. ول ٷشٸن تەربيە بالا-باقشادان باستالۋى تيٸس, مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەدٸ تٸل ٷيرەنۋ ٷشٸن اۋىلعا جٸبەرۋ كەرەك, بارلىق ەدٸستەمەلٸك قۇرالدار قازاق تٸلٸندە بولۋى شارت سىندى ەرتٷرلٸ ۇسىنىستار ايتىلدى.

«مەملەكەتتٸك تٸلدٸ مەڭگەرۋ بەسٸكتەن دەپ ايتاتىن بولساق, ونداي بولسا, بالاباقشادان باستاۋىمىز قاجەت سيياقتى مەملەكەتتٸك تٸلدٸ. سەبەبٸ بٸزدە مىناداي كٷشتٸ ماقال بار ەمەس پە «سٷتپەن سٸڭگەن – سٷيەكتەن كەتەدٸ», – دەدٸ قحا جانىنداعى نۇر-سۇلتان قالالىق «جاڭعىرۋ جولى» رجق شتابى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى نارگيزام ماحمۋدوۆا.

ەستەرٸڭٸزگە سالا كەتەيٸك, بٷگٸن الماتى قالاسىنىڭ دوستىق ٷيٸندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشٸسٸ جانسەيٸت تٷيمەباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن مەملەكەتتٸك تٸلدٸ وقىتۋ بويىنشا «ۇلى دالانىڭ ۇلتارالىق تٸلٸ» اتتى بٸرٸنشٸ رەسپۋبليكالىق كونگرەسٸ ٶتتٸ. اتالعان شاراعا جانسەيٸت تٷيمەباەۆپەن بٸرگە, قر اقپارات جەنە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-مينيسترٸ م.ەزٸلحانوۆ, فيلولوگييا مەن لينگۆيستيكا سالاسىنىڭ ساراپشىلارى, قوعام قايراتكەرلەرٸ, تٸل جاناشىرلارى, اسسامبلەيا مٷشەلەرٸ, ەتنومەدەني جەنە جاستار بٸرلەستٸكتەرٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.