
الماتى قالاسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جٶنٸندەگٸ ارناۋلى ٶكٸلٸ ەرجان قازىحان مەن ەۋروپا وداعىنىڭ ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ارناۋلى ٶكٸلٸ يمون گيلموردىڭ تەڭ تٶراعالىعىمەن «جارقىن بولاشاققا جول: ٸندەتتەن كەيٸنگٸ تۇراقتى قالىپقا كەلۋ» تاقىرىبىندا «ەۋروپالىق وداق – ورتالىق ازييا» ازاماتتىق فورۋمى ٶتتٸ. بۇل تۋرالى اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ حابارلادى.
ٸس-شارا الماتى قالاسى ەكٸمدٸگٸنٸڭ قولداۋىمەن ارالاس فورماتتا ەو مەن وا-نىڭ 300-دەن استام ٶكٸلٸنٸڭ قاتىسۋىمەن ٶتتٸ. فورۋمنىڭ بٸرەگەي فورماتى ساراپشىلاردى, قۇقىق قورعاۋشىلار مەن باق ٶكٸلدەرٸن بٸر الاڭعا جيناۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ جەنە ورتالىق ازييا ەلدەرٸ, سونىمەن قاتار ورتالىق ازييا مەن ەۋروپالىق وداق اراسىندا اشىق تالقىلاۋدىڭ بولۋىنا ىقپال ەتتٸ.
جيىندى اشقان ەرجان قازىحان فورۋم قازاقستان تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 30 جىلدىعى اياسىندا, ەلٸمٸزدٸڭ ساياسي جەنە ەكونوميكالىق ٷدەرٸستەرٸنٸڭ قارقىندى جاڭعىرۋى كەزەڭٸندە ٶتٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. قازاقستان ۇزاق جولدان ٶتٸپ, ايتارلىقتاي نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزدٸ جەنە ٶز ينستيتۋتتارىن جەتٸلدٸرۋ جۇمىستارىن جالعاستىرۋدا.
ارناۋلى ٶكٸلدٸڭ ايتۋىنشا, قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەتتٸڭ ٶز ازاماتتارىن تىڭداۋىنا جەنە ولاردىڭ ٶتٸنٸشتەرٸنە جاۋاپ بەرۋٸنە كەپٸلدٸك بەرەتٸن اۋقىمدى ەكونوميكالىق جەنە ساياسي رەفورمالاردى باستادى. وسى باعىتتا مەملەكەت باسشىسى ازاماتتىق قوعامعا ەرەكشە نازار اۋدارۋدا جەنە ونىڭ ودان ەرٸ دامۋى جاقىندا قابىلدانعان ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى اياسىندا بەلگٸلەنگەن. تۇجىرىمدامانىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – ٷكٸمەتتٸڭ قىزمەتٸ مەن شەشٸمدەرٸنە قوعامدىق باقىلاۋ تەتٸكتەرٸن كٷشەيتۋ ٷشٸن جاعداي جاساۋ. كەزەڭ-كەزەڭمەن ساياسي جاڭعىرۋ مەملەكەت باسشىسىنىڭ قىركٷيەك ايىنداعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا باستى باسىمدىق رەتٸندە ناقتىلاندى. بۇل باسىمدىق سايلاۋ ٷدەرٸستەرٸن جاقسارتۋعا, قوعام مەن بيلٸك اراسىنداعى ديالوگقا, ەيەلدەرگە, جاستارعا, مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ ادامدارعا جەنە دٸني بوستاندىققا مٷمكٸندٸك بەرۋ مەحانيزمدەرٸنە باعىتتالعان.
مۇنداي ٸشكٸ ساياسي كٷن تەرتٸبٸ COVID-19 ٸندەتٸ, كليماتتىق داعدارىس جەنە اۋعانستانداعى كٷردەلٸ گۋمانيتارلىق احۋال سيياقتى ٷش جاھاندىق سىن-قاتەر اياسىندا جٷزەگە اسىرىلۋدا. بۇل مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن ەلەمدٸك قوعامداستىق, ونىڭ ٸشٸندە ورتالىق ازييا مەن ەۋروپالىق وداققا مٷشە ەلدەر ٷيلەسٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋٸ قاجەت. ەۋروپالىق وداق – ايماق ەلدەرٸ مەن قازاقستاننىڭ سەنٸمدٸ سەرٸكتەسٸ. قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى ٶزارا سەنٸمگە, سىيلاستىققا جەنە ورتاق قۇندىلىقتارعا نەگٸزدەلگەن قارىم-قاتىناستار نىعايىپ كەلەدٸ. وسىلايشا, قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى تاۋار اينالىمى شامامەن 24 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. 2005 جىلدان بەرٸ ەو ەلدەرٸ قازاقستان ەكونوميكاسىنا 160 ميلليارد دوللارعا جۋىق ينۆەستيتسييا سالدى.
كەڭەيتٸلگەن سەرٸكتەستٸك تۋرالى كەلٸسٸمنٸڭ جاسالۋى – ەۋروپالىق وداقپەن بٸرلەسكەن جۇمىستىڭ ماڭىزدى نەتيجەسٸ. بۇل قۇجات بىلتىر كٷشٸنە ەندٸ. اتالعان كەلٸسٸم شەڭبەرٸندەگٸ جۇمىستار ەكونوميكا, قاۋٸپسٸزدٸك, ەو ەلدەرٸ مەن قازاقستانداعى ساياسي دامۋ سيياقتى ٷش باعىتتى قامتيدى. پرەزيدەنتتٸڭ ارناۋلى ٶكٸلٸ قازاقستان ەۋروپالىق سەرٸكتەستەرٸنٸڭ اتالعان باعىتتارداعى كٷش-جٸگەرٸن, سونداي-اق فورۋمدا انىقتالعان ورتالىق ازيياداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ كٷن تەرتٸبٸن قولدايتىنىن ايتتى.