الماتىدا «كەمەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا قارسى ٸس-قيمىل: پروبلەمالار مەن شەشۋ جولدارى» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسييا ٶتٸپ جاتىر, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
عىلىمي ٸس-شارا حالىقارالىق بالالاردى قورعاۋ كٷنٸنە وراي ۇيىمداستىرىلعان جەنە مەملەكەت باسشىسىنىڭ بالالار مەن ەيەلدەردٸ وتباسىلىق-تۇرمىستىق جەنە سەكسۋالدىق زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ, سونداي-اق سۋيتسيدتٸك مٸنەز-قۇلىقتىڭ الدىن الۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا تاپسىرمالارىن ٸسكە اسىرۋعا باعىتتالعان.
كونفەرەنتسييا جۇمىسىنا پرەزيدەنتتٸڭ كٶمەكشٸسٸ – قر قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ حاتشىسى ەسەت يسەكەشەۆ, قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ دەپۋتاتى دانا نۇرجٸگٸت, قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ دەپۋتاتى دينارا زاكيەۆا, ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ ەرلان تۇرعىمباەۆ, قر باس پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى ەسەت چينداليەۆ, قر بٸلٸم جەنە عىلىم ۆيتسە-مينيسترٸ بيبٸگٷل اسىلوۆا, قر بالا قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل ارۋجان ساين, «تالاپ» قولدانبالى زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى راحىم وشاقباەۆ, سونداي-اق بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ, زاڭ قوعامداستىعىنىڭ, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, قر ٸٸم پوليتسييا جەنە قىلمىستىق-اتقارۋ جٷيەسٸ دەپارتامەنتتەرٸنٸڭ باسشىلارى قاتىسۋدا.
كونفەرەنتسييانىڭ كٷن تەرتٸبٸندە كەمەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ رەتتەيتٸن زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋ ; بالالاردى قورعاۋداعى ۆەدومستۆوارالىق تەسٸل; كەمەلەتكە تولماعانداردى ەكسترەميستٸك ۇيىمدارعا تارتۋعا قارسى ٸس-قيمىل; بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتى جويۋ ستراتەگييالارى; ٶمٸرلٸك داعدارىستىق جاعدايعا تاپ بولعان كەمەلەتكە تولماعاندارعا پسيحولوگييالىق كٶمەك كٶرسەتۋ مەسەلەلەرٸ قارالادى.
سوڭعى جەتٸ جىلدا قابىلدانعان زاڭنامالىق جەنە ۇيىمداستىرۋشىلىق شارالار كەشەنٸ كەمەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار دەڭگەيٸن بەس ەسەگە تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ.
كونفەرەنتسيياعا قاتىسۋشىلار الدىندا سٶز سٶيلەگەن ٸٸم باسشىسى بالالارعا قاتىستى قىلمىس جاساۋ سەبەپتەرٸنە توقتالدى. كٶبٸنەسە ولار وتباسىنداعى قولايسىز پسيحولوگييالىق جاعدايمەن, اتا-انالاردىڭ ٶمٸر سٷرۋ سالتىمەن, تۇرمىستىق تەرتٸپسٸزدٸكتەرمەن, بالالاردىڭ قاراۋسىزدىعىمەن بايلانىستى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
2020 جىلى:
– بالالاردىڭ تەرەزەدەن قۇلاۋىنىڭ 108 فاكتٸسٸ (18 بالا قازا تاپتى).
– كەمەلەتكە تولماعانداردىڭ ٶز-ٶزٸنە قول جۇمساۋىنىڭ 449 فاكتٸسٸ (ەربٸر ەكٸنشٸ جاعدايدىڭ سەبەبٸ انىقتالمادى, ٶيتكەنٸ جانجال وتباسى ٸشٸندە ورىن الادى).
– جىنىستىق قولسۇعىلماۋشىلىققا قارسى 825 قىلمىس (ولاردىڭ 80% – ىن جاقىن ورتاداعى ادامدار – ەكەلەر, ٶگەي ەكەلەر, تۋىستار, كٶرشٸلەر جەنە تانىستار جاساعان). – جكو-دا بالالاردىڭ قازا بولۋىنىڭ 183 فاكتٸسٸ تٸركەلگەن.
«مۇنداي ستاتيستيكا قوعامدا جەنە جاۋاپتى مەملەكەتتٸك ورگانداردا الاڭداۋشىلىق تۋعىزباۋى مٷمكٸن ەمەس. بالانىڭ جاسىنا بايلانىستى وعان قاتىستى جاسالعان ەرەكەتتەردٸڭ زاڭسىزدىعىن تٷسٸنۋ قيىن. سوندىقتان مەملەكەت, ۋەكٸلەتتٸ قۇقىق قورعاۋشىلار جەنە قوعام جۇمىلۋ كەرەك. سەبەبٸ بالالار – قوعامنىڭ ەڭ قورعانسىز بٶلٸگٸ جەنە ولاردىڭ باقىتتى ەرٸ قاۋٸپسٸز بالالىق شاقتارىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بارلىق شارالاردى قابىلداۋ بٸزدٸڭ مٸندەتٸمٸز, – دەدٸ ەرلان تۇرعىمباەۆ.
ٸٸم باسشىسى كونفەرەنتسيياعا قاتىسۋشىلاردى اعىمداعى مەسەلەلەردٸ اشىق تالقىلاۋعا شاقىردى, بۇل بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىققا قارسى ٸس-قيمىلدىڭ تيٸمدٸ تەتٸكتەرٸن بٸرلەسٸپ ەزٸرلەۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ول سونداي-اق ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ جاڭا يدەيالار مەن سىندارلى ۇسىنىستار ٷشٸن, عىلىمي قوعامداستىقپەن, سونداي-اق ازاماتتاردىڭ, ەسٸرەسە كەمەلەتكە تولماعانداردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىمەن ىنتىماقتاستىق ٷشٸن ەردايىم اشىق ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
ايتا كەتەيٸك, شارا قر ٸٸم ماقان ەسبولاتوۆ اتىنداعى الماتى اكادەميياسى «TALAP» قولدانبالى زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ٶتۋدە.
ٸس-شارانىڭ نەتيجەلەرٸ بويىنشا كونفەرەنتسييانىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىمەن ماقۇلدانعان قارار دايىندالدى.
