الماتىدا 1931-1933 جىلدارداعى اشارشىلىق قۇرباندارىنا ارنالعان ەسكەرتكٸش اشىلادى. ايتا كەتەيٸك, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 1931-1933 جىلدارداعى اشارشىلىق قۇرباندارىن مەڭگٸ ەستە ساقتاۋ ماقساتىندا الماتى ەكٸمٸنە ارنايى ەسكەرتكٸش اشۋدى تاپسىرعان بولاتىن, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
بٷگٸن الماتى قالاسىنىڭ əكٸمٸ باۋىرجان بايبەك بٸر توپ زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸن اتالعان ەسكەرتكٸشتٸڭ جوباسىمەن تانىستىردى.
ەسكەرتكٸشتٸڭ اۆتورلارى: دۋلات ٷسەنباەۆ, ايدوس بٷركٸتباەۆ جەنە قانات بەگۋليەۆ.
قر ٷكٸمەتٸ جانىنان قۇرىلعان ارنايى كوميسسييا مٷشەلەرٸ ەسكەرتكٸش اۆتورلارىنىڭ جوبالارىن انىقتاعان بولاتىن. ەسكەرتكٸش الماتىداعى قابانباي باتىر مەن ناۋرىزباي باتىر كٶشەلەرٸنٸڭ قيىلىسىنداعى سكۆەردە ورنالاسادى. توقتالا كەتەتٸن جايت, 1992 جىلى وسى ورىنعا ەسكەرتكٸش ورناتىلاتىنى تۋرالى بەلگٸتاس قويىلعان.
ەسكەرتكٸشتٸڭ اشىلۋى 31 مامىر - ساياسي قۋعىن-سٷرگٸن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كٷنٸنە جوسپارلانعان.
1931-1933 جىلدارداعى جاپپاي اشارشىلىق باي-ماناپتاردى جويۋ مەن ۇجىمداستىرۋ جەنە ورتالىق بيلٸك ورگاندارى تاراپىنان قازاقتاردىڭ مال-مٷلكٸن تەركٸلەپ, سول ارقىلى ازىق-تٷلٸك جيناۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلعان. تارتىپ العان مٷلٸك ميليتسييا كٶمەگٸمەن قاجەتتٸ جەرگە جەتكٸزٸلٸپ وتىرعان. وسىنداي ەرەكەتتەردٸڭ سالدارىنان تۋىنداعان اشارشىلىق جاپپاي قازاقستاندى جايلادى.
تٷرلٸ دەرەكتەر بويىنشا, وسى نەۋبەتتٸڭ سالدارىنان قازاق جەرٸندە 2-3 ميلليونعا جۋىق ادام قۇربان بولىپ, 1,5 ميلليون ادام شەتەلگە بوستى. جالپى العاندا اشارشىلىقتىڭ قۇربانىنا اينالعاندار قازاق حالقىنىڭ 60-65 پايىزىن قامتىدى. حالىقتىڭ كٶپشٸلٸگٸ قىتاي, موڭعولييا, يران مەن اۋعانستانعا كٶشۋگە مەجبٷر بولدى.
