فوتو: massaget.kz
وسىدان 2 جىل بۇرىن 7 قاراشادا قازاقستاندا تۇڭعىش قىز-كەلٸنشەكتەرگە ارنالعان كٸتاپ شىعاراتىن باسپا قۇرىلدى. «Alqa publishing» دەپ اتالاتىن باسپانىڭ ماقساتى ٶزٸن دامىتقىسى كەلەتٸن, وقۋعا قۇشتار ەيەلدەرگە ارناپ كٸتاپ شىعارۋ. بٷگٸندە باسپادان 15-تەن اسا كٸتاپ شىعىپ ٷلگەردٸ.ULT.KZ تٸلشٸسٸ «Alqa publishing» باسپاسىنىڭ باس رەداكتورى بايان حاسانوۆادان سۇحبات الىپ, وقىرماندارعا ۇسىنىلعان جاڭالىقتاردى بٸلٸپ قايتتى.
- «Alqa publishing» باسپاسى ەيەلدەرگە ارنالعان كٸتاپتار شىعارۋمەن اينالىساتىنىن بٸلەمٸز. نەگە وسى باعىتتى تاڭدادىڭىزدار?
- “العاشىندا ەر-تٷرلٸ تاقىرىپتاردا كٸتاپتاردى شىعارامىز, شەتەلدەن قۇقىقتار الامىز, اۋدارما جاسايمىز دەگەن وي بولدى جەنە سول ويىمىزدى جٷزەگە اسىرۋ ٷشٸن العاشقى كٸتابىمىزدى اقش-تاعى «HarperCollins» دەگەن باسپامەن كەلٸسٸم جاساپ, رەيچەل حولليس دەگەن كوۋچتىڭ ەيەلدەرگە ارنالعان كٸتابىنىڭ قۇقىعىن ساتىپ الىپ, جارىققا شىعاردىق. كەيٸن, وسى سالانى زەرتتەي كەلە, قازاق قىزدارىنىڭ دا مىقتى ەكەنٸن, مۇنداي كٸتاپتى بٸزدٸڭ قىزدار دا جازا الاتىنىن, ولاردىڭ ايتارى بار ەكەنٸن تٷسٸندٸك. ارى قاراي دا تەك شەتەلدٸك باسپالارمەن عانا جۇمىس ٸستەپ, شەتەلدٸڭ كٸتاپتارىن تانىتۋمەن عانا ەمەس, سونىمەن قاتار ەلٸمٸزدەگٸ ەيەل اۆتورلاردى دا جارىققا شىعارۋ كەرەك دەگەن ويعا توقتاپ, بٸزدٸڭ قىزداردىڭ دا كٸتاپتارىن باسىپ شىعارۋمەن اينالىسىپ كەتتٸك.
قىز-كەلٸنشەكتەرگە ارنالعان كٸتاپ شىعارۋمەن اينالىسۋىمىزعا باسپا سالاسىندا مىقتى مەننەدجەرلەردٸڭ بٸرٸ رايسا سايران قادىر يدەيا تاستادى. ول «قازٸر كٸتاپ ساتىپ الۋعا قابٸلەتتٸ, ٶزٸن-ٶزٸ دامىتقىسى كەلەتٸندەردٸڭ كٶبٸ قىز-كەلٸنشەكتەر جەنە سولارعا ارناپ, كٸتاپ شىعارۋ كەرەك» دەپ كەڭەس بەردٸ. بۇل بٸزدٸڭ وسىعان دەيٸن سٸڭلٸلەرٸمٸزگە, زامانداستارىمىزعا كٶمەك قولىن سوزساق دەگەن يدەيامىزبەن ۇشتاسا كەتتٸ دە, ٶتە جاقسى اقىل كەڭەس بولىپ قىزمەت ەتتٸ.”
- سٸزدەر جاقىندا «القا» گرانتىن تاعايىنداعان بولاتىنسىزدار. گرانتتىڭ ماقساتى «قازاق ەيەلٸنٸڭ زاماناۋي كەلبەتٸن اشۋ» ەكەنٸ ايتىلدى. جەڭٸمپازدى قالاي تاڭدادىڭىزدار?
- “گرانت تاعايىنداۋعا جوعارىدا ايتىلعان يدەامىز تٷرتكٸ بولدى. قازاق ەدەبيەتٸندە سوڭعى كەزدە پوۆەست جانرى كٶپ جازىلماي, ٶتە سيرەك كەزدەسەتٸن بولدى. وسى ۋاقىتقا دەيٸن ەدەبيەتتە ەيەل وبرازى اشىلدى, بٸراق ولار بٸزدٸڭ زامانداستارىمىز ەمەس ەدٸ. سول كەزدەگٸ شىعارمادا جازىلعان ەيەل وبرازى قازٸرگٸ تاڭداڭعى ەيەلدەردٸڭ ٶمٸر سالتىمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدٸ. قازٸر زامان ٶزگەردٸ, جاڭا زاماننىڭ قىز-كەلٸنشەكتەرٸ ٶزگەشە. ولار بٸلٸمدٸ, ٶز-ٶزدەرٸن جەنە وتباسىن قامتاماسىز ەتە الادى جەنە تەۋەلسٸز بولۋعا تىرىسادى. قىز-كەلٸنشەكتەردٸڭ ەر ازاماتتاردان كەم تٷسپەيتٸنٸن تٷرلٸ سالادا كٶرٸپ جٷرمٸز. ەيەلدەردٸڭ زاماناۋي كەلبەتٸن اشۋ ماقساتىندا جاڭا زاماننىڭ قىز-كەلٸنشەكتەرٸنٸڭ وبرازى نەگە ەدەبيەتتە كٶرٸنٸس تاپپاۋى كەرەك دەگەن ويمەن “القا گرانتىن” جارييالادىق.
جەڭٸپمازداردى تاڭداۋ بارىسىندا بٸز ەلٸ باياعى تٷپسانامىزدا قالىپتاسقان ەيەل وبرازىنان الىستاماعانىمىزدى تٷسٸندٸك. جەڭٸمپازداردى انىقتاۋ بارىسىندا ٶزگەرٸسكە دايىن, جاڭا زاماننىڭ ەيەلٸن بارىنشا اشىپ كٶرسەتەتٸن شىعارمالارعا نازار اۋدارامىز.”
- سٸز ٷشٸن قازٸرگٸ قازاق ەيەلٸنٸڭ كەلبەتٸ قانداي?
- “قازاق ەيەلٸنٸڭ كەلبەتٸ دەگەندە, ناقتى بٸر ەيەلدٸڭ وبرازىن الىپ, بٸر پروتوتيپكە جيناقتاۋ قاتە دەپ ەسەپتەيمٸن. بٸزدٸڭ قوعامدا تٷرلٸ ەيەل بار. قازٸر بٸلٸمگە قۇشتار قىز-كەلٸنشەتەر بار ەكەندٸگٸنە قۋانامىن. قازٸر جاڭاشا ويلايتىن سٸڭلٸلەرٸمٸز ٶسٸپ كەلە جاتىر. جالپى العاندا, ماعان قازاق قىزى دەگەندە بٸلٸمدٸ, ٶز تامىرىنان الىستاماعان, ٶز باعاسىن بٸلەتٸن دامۋ مەن ٶنەرگە قۇشتار ەيەل ەلەستەيدٸ. دەگەنمەن ماعان وسىنداي ەيەل ەلەستەيدٸ ەكەن دەپ, «بارلىعىنا سونداي بولىڭدار» دەگٸم كەلمەيدٸ. ٶيتكەنٸ, مٸنسٸز ادام بولمايدى. ەركٸم ٶزٸنٸڭ جان دٷنيەسٸنە لەززات سىيلايتىن ٸسپەن اينالىسۋ كەرەك. ”
- جاقىندا باسپالارىڭىزدان قازاقتان شىققان العاشقى جۋرناليست ەيەل, اعارتۋشى-پەدوگوگ نەزيپا قۇلجانوۆا تۋرالى كٸتاپ جارىققا شىقتى. سول كٸتاپ تۋرالى ايتىپ بەرٸڭٸزشٸ? بۇل كٸتاپ نەزيپا قۇلجانوۆانىڭ ٶمٸربايانى تۋرالى ما, ەلدە باسقا مازمۇندا ما?
- “بٸزدٸڭ باسپادا نەزيپا قۇلجانوۆانىڭ “قازاق ەيەلدەرٸنە مانيفەست” دەگەن كٸتابٸ جارىق كٶردٸ. بۇل كٸتاپقا نەزيپا قۇلجانوۆانىڭ قازاق گازەتتەرٸنە جارييالاعان ەيەل تەڭدٸگٸ, بالا تەربيەسٸنە ارنالعان, ودان بٶلەك پسيحولوگييالىق جەنە مەديتسينالىق ماقالالارىن جيناقتادىق. كٸتاپتا نەزيپا قۇلجانوۆانىڭ كٶپتەگەن ماتەريالدارى بار. اتاپ ايتاتىن بولساق, بالا تەربيەسٸنە, ەيەل تەڭدٸگٸنە, ەيەلدٸڭ قوعامداعى ورنىنا ارنالعان ماقالالارى جيناقتالعان. جالپى نەزيپا قۇلجانوۆانىڭ «دالا پسيحولوگى» بولعانىن بايقادىم. بٸز نەزيپا اپامىز سيياقتى بولا الماساق تا, ودان ٷلگٸ الساق, قازاق ەيەلدەرٸ اپامسىز سيياقتى بٸر-بٸرٸنە قول ۇشىن سوزىپ كٶمەكتەسسە ەكەن دەگەن نيەتپەن جارىق كٶرگەن كٸتاپ.”
فوتودا: «Alqa publishing» باسپاسىنىڭ ۇجىمى "ەي, قىز, كٶزٸڭدٸ اش" كٸتابىنىڭ تۇساۋكەسەرٸندە
- بٸر قۋانارلىعى قازٸر قازاق تٸلٸندە كٸتاپ شىعاراتىن باسپالار كٶبەيٸپ كەلەدٸ, ال وقىرماندار ارتىپ جاتىر ما?
- “بٸزدە وقىرماندار بۇرىننان بار. بٸر ٶكٸنٸشتٸسٸ قازٸر ەلەۋمەتتٸك جەلٸنٸڭ دامىعانى كٸتاپ وقۋشىلار سانىنا ەسەر ەتۋدە. بۇل سالاعا باسپالاردىڭ كٶپتەپ كەلۋٸ وقىرمانداردىڭ كٶپ ەكەنٸنە دەلەل بولسا كەرەك.”
- قازٸرگٸ ۋاقىتتا قانداي جانرداعى كٸتاپتار جەتكٸلٸكسٸز جەنە قانداي جانرداعىلارى جاقسى ٶتەدٸ?
- “بٷگٸنگٸ تاڭدا كٶركەم شىعارمالادىڭ از ەكەنٸ ايتپاسا دا بەلگٸلٸ. قازٸر كٶركەم شىعارما وقۋ كەرەك دەسە, الدىمەن تٶلەن ەبدٸك, دۋلات يسابەكوۆ, ورالحان بٶكەي ايتىلادى. ەرينە ولار - بەستسەللەر. دەل سولاردىڭ شىعارمالارى سيياقتى تاريحتا قالاتىن شىعارمالار جەتكٸلٸكسٸز. ەلدٸڭ اۋزىندا جٷرەتٸن كٶركەم شىعارمالار جازىلسا ەكەن, قولدان قولعا ٶتٸپ, وقىلسا ەكەن دەيمٸن. قازٸر ەلەم كلاسسيكتەرٸنٸڭ شىعارمالارى بولسىن, جاڭا زاماننىڭ شىعارمالارى بولسىن, كٶركەم شىعارما بولسا جاقسى ٶتەدٸ. ودان كەيٸن بالالار ەدەبيەتٸنە ارنالعان كٸتاپتار وقىرمان نازارىنا كٶپ ٸلٸنەدٸ.”
- سٸز قازٸرگٸ ۋاقىتتا ەلٸمٸزدەگٸ باسپا ٸسٸ مەن كٸتاپ ساۋداسىندا قانداي ٶزەكتٸ پروبلەمالار بار دەپ ويلايسىز?
- “باسپا ٸسٸندە پروبلەمالار كٶپ. كٸتاپ ساتۋمەن, ماركەتينگپەن اينالىساتىن ماماندار جەتكٸلٸكسٸز. ساپالى, جاقسى شىعارمالار شىعىپ جاتىر. ال سول كٸتاپتٸ وقىرمانعا جارنامالاپ, ماركەتينگٸن جٷرگٸزەتٸن ماماندار تاپشى. ال, بٸر باسپادا ماركەتينگ بٶلٸمٸن اشۋ ٷشٸن قىرۋار قارجى قاجەت. كٸتاپتان تٷسەتٸن پايدا ونداي قاراجاتقا جەتپەيدٸ. قازٸر كٸتاپ شىعارۋمەن اينالىسۋ قوعامعا پايدالى جۇمىس بولعانىمەن, قارجىلىق پايداسى از. مەملەكەت وسى جاعىن ەسكەرٸپ, سالىقتاعى ولقىلىقتاردى تٷزەپ, باسپاعا جەڭٸلدٸك قاراستىرسا ەكەن.
تاعى بٸر باستى پروبلەما بۇل - كٸتاپ دٷكەندەرٸندەگٸ قازاق كٸتاپتارىنىڭ ورنى. قازٸر وقىرماندار ورىس تٸلدەگٸ كٸتاپتاردى كٶپ ساتىپ الادى. رەسەي قازاقستاندى باستى نارىعى رەتٸندە كٶرەدٸ. سول ٷشٸن ەلگە كٶپتەگەن ورىس تٸلدٸ كٸتاپتار كٸرٸپ كەلەدٸ. دەگەنمەن, بٸز وقىرماندارعا قازاقشا كٸتاپتى وقىڭدار دەپ تالاپ قويا المايمىز.”
- قازٸرگٸ ۋاقىتتا باسپانىڭ الدا قانداي جوسپارلارى بار?
- “الداعى ۋاقىتتاعى جوسپارىمىز وسى گرانتتى جالعاستىرۋ, ونى جىل سايىنعى ٷردٸسكە اينالدىرۋ. دەگەنمەن, نيەت - قارجىعا بايلانىستى. بولاشاقتا كلاسسيكالىق شىعارمالاردى قازاقشاعا اۋدارعىمىز كەلەدٸ. جيىرماسىنشى عاسىردا الاش قايراتكەرلەرٸمەن يىق تٸرەسٸپ, قىزمەت ەتكەن قىز-كەلٸنشەكتەردٸڭ شىعارمالارىن جارىققا شىعارساق دەيمٸز. ونىڭ بارلىعى ۋاقىتتىڭ ەنشٸسٸندە.
دايىنداعان: بەكبولات مۇحتاروۆ
