ادام – پەندە عوي. ەربٸر ٸستٸڭ نەتيجەسٸن ٶتٸپ كەتكەن ۋاقىت پەن مٷمكٸندٸك كٶرسەتەدٸ ەكەن. جاس كەزٸمٸزدە زامان باسقا, زاڭ باسقا ەدٸ. جۇمىس ەمەس جۇمىسشى جوق, بانكتەر از, اقشا كٶپ زاماندا ٶز جۇمىسىن بٸلەتٸن مامانداردى ەرەكشە قادٸرلەيتٸن الاڭسىز شاقتار ٶتٸپ كەتٸپتٸ. ٶزٸم تۋىپ-ٶسكەن كيەلٸ مەكەندە جيىرما جىلداي قىزمەت اتقارىپ, ٶز جۇمىسىم – «ٶز ٷيٸم, ٶلەڭ تٶسەگٸم» بولىپ كەتكەن ۋاقىتتا ويدا-جوقتا قىزمەتتەن كەتٸپ, مەكەن اۋىستىرۋ ٶتكەن ٶمٸرٸڭە ەمتيحان تاپسىرۋمەن بٸردەي ەكەن. ويدا-جوقتا استاناعا كەلگەندە قولىما جاۋابىن بٸلمەيتٸن, قيىن سۇراققا تولى بيلەت تٷسكەندەي ابدىراپ قالعانىم دا راس. ادام تٷگٸلٸ كٶشەسٸنٸڭ قايدا اپاراتىنىن بٸلمەيتٸن بەيتانىس قالادا نەنٸ, قايدان, قالاي باستارىمدى بٸلمەي بٸراز سەرگەلدەڭگە تٷستٸم. جانىما جاقىن تارتقان مەكەمەلەردٸڭ بٸرازىنىڭ ەسٸگٸن قاقتىم. ماماندىعىما ساي قازاق رۋحانيياتىنا قاجەت اباي شىعارماشىلىعىنىڭ ماڭايىندا جۇمىس سۇراپ اقىن-جازۋشى, قوعام قايراتكەرٸ, زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸنٸڭ بٸرازىنا كەزدەستٸم. بەرٸنٸڭ ايتاتىنى مەملەكەتتٸك تٸلدٸ دامىتۋ اياسىندا ەدەمٸ سٶز بەن ۇزاق-سونار سىرعىما سىلتاۋ.
وسىنداي كٷندەردٸڭ بٸرٸندە جاعالاۋداعى جول بويىندا تۇرعان «قازاقستان-رەسەي ۋنيۆەرسيتەتٸ» دەگەن جازۋى بار ەڭسەلٸ مەكەمەگە بۇرىلدىم. ۋنيۆەرسيتەت پرورەكتورى – عاينەلعازى زەينوللاۇلى قابىلدادى. اتى ەكٸ مەملەكەتتٸڭ جٷگٸن ارقالاپ تۇرعان وقۋ ورنىنىڭ ۇلت يٸسٸن اڭقىتىپ تۇرعان يمان جٷزدٸ ادام ەكەن. اسىقپاي تىڭدادى. قانشا ۋاقىت ەستٸلەردٸڭ ەسٸگٸن قاعىپ جٷرٸپ استاناعا نە كەرەك ەكەنٸن بٸلٸپ العانىمنىڭ پايداسى تيدٸ. «قازاق تٸلٸن دامىتۋ جەنە اباي» كابينەتٸن اشۋعا كەلٸسٸپ, باسشىسىمەن كەزدەسەتٸن بولدىم.
شىنايى نيەتٸ تٷزۋ ادام كەز كەلگەن ٸستٸڭ رەتٸن تابادى ەكەن. مەنٸڭ كٸم ەكەنٸمدٸ كٶرمەي, بٸلمەي جاتىپ سەنٸم ارتقانى ماعان ودان ەرٸ كٷش بەردٸ. «باسشىسى باستاي بٸلسە, ون كٸسٸ جٷزدٸ جەڭەدٸ» دەگەن ماقال دەل كەلدٸ. قابىرعادان باسقا ەشتەڭە جوق 35 شارشى مەتر كابينەتتٸ مەنشٸكتەپ الىپ, «بۇل كابينەتكە نە قويۋ كەرەك?» دەپ قاتتى تولقىدىم. اقىل-كەڭەس سۇرايتىن ەشكٸم جوق, مۇنداعىلار ماعان سەنٸپ وتىر. قولىمدا قالامىمنان باسقا ەشتەمە جوق. قازاقشا سٶزدەردٸ ايشىقتاپ جازىپ, جوسپار, ٸس-شارا مەلٸمەتتەرٸن ٸلٸپ قويۋ ەشكٸمگە تاڭسىق ەمەس. «بۇل كٸسٸ ابايعا باس يٸپ وتىر عوي, «اباي كابينەتٸ» دەپ اشايىن دەگەن ويعا كەلدٸم. وقۋ ورنىندا «ەسپوزيتسييا, ۆيترينا» دەگەن سٶزدەردٸ تٷسٸندٸرۋ قيىن بولسا دا تٷسٸندٸرۋگە تىرىسىپ باسشىلارعا قايتا كٸردٸم. قارسى سٶز ايتقان جوق.
- ٶزٸڭٸز قالاي تٷسٸنەسٸز, سولاي جاساڭىز. تەك, قاجەت دٷنيەڭٸزگە قىزمەتتٸك حات جازىپ بەرٸڭٸز, - دەدٸ.
قاجەت دٷنيەلەردٸ قىزمەتتٸك سۇرانىس حاتقا تٸزٸپ اپارىپ بەردٸم. قول قويىلدى. استاناداعى مۇراجايلاردى ارالاپ جٷرٸپ ارتىق ۆيترينالار مەن ەكسپوزيتسييالىق شىنىلاردى الاتىن بولىپ كەلٸستٸك. قىزمەتتٸك كٶلٸكپەن قاجەت ۆيترينالار مەن شىنىلاردى تاسىپ, سەمەيگە بٸرنەشە رەت ٸس-ساپارعا بارىپ, تاريحي تۇرمىستىق مەدەني ەكسپوناتتار مەن مٷمكٸندٸگٸنشە ابايعا قاتىستى فوتوسۋرەتتەر مەن جازبالاردى الدىم. از ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە 35 شارشى مەتر كابينەت تولىپ, جيناعان زاتتار سىيماي قالدى. جانىنداعى دەل وسىنداي كابينەتتٸ تاعى بوساتىپ بەردٸ. سونىمەن ەكٸ ايدىڭ ٸشٸندە ەكٸ بٶلمەلٸ 80 شارشى مەتردەن ارتىق «ابايتانۋ» عىلىمي-تانىمدىق ورتالىعىن قۇراعان ەكسپوزيتسييالىق زال پايدا بولىپ, اقپان ايىنىڭ باسىندا استانا حالقىنا اشىلۋ سالتاناتىن ٶتكٸزدٸك. اشىلۋ سالتاناتىنا مەدەنيەت مينيسترلٸگٸنەن باستاپ, مەجٸلٸس, سەنات دەپۋتاتتارى, زييالى قاۋىممەن بٸرگە قاراعاندىدان زەينوللا مولداحمەتوۆ ارنايى كەلٸپ ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ.
- ٶزٸڭ پىسىق ەكەنسٸڭ, از ۋاقىتتىڭ ٸشٸندە مىنا دٷنيەلەردٸ قالاي جاساپ ٷلگەردٸڭ?! – دەپ كٷلٸپ الدى دا, - قاجەتٸڭ بولسا ايت, - دەدٸ.
وندايدا اۋزىڭا سٶز تٷسە مە, باسىمدى يزەپ ٷلگەردٸم. جاقسىلىعىنان جاماندىعى باسىم مىنا زاماندا كٷننەن شۋاق ٸزدەپ جٷرەتٸن اقىندارعا ەڭ الدىمەن جىلى قاباق پەن بٸر اۋىز جان جىلىتار سٶز عانا كەرەك. تامىزىعىن تاپسا تاس تا جاناتىن, «قالاۋىن تاپسا قار جاناتىن» مٷمكٸندٸك بار ەكەنٸن وسى جولى تانىدىم. ەڭبەگٸمدٸ باعالاعاننان گٶرٸ, ەكٸ اي ٸشٸندە بٸردە-بٸر رەت «مىناۋىڭىز بولمايدى» دەپ بٶگەت ايتپاي, ٸستٸڭ نەتيجەسٸن كٷتٸپ, ويىمداعى كٸشكەنتاي كابينەتتەن ٷلكەن ەكٸ بٶلمەلٸ ورتالىققا دەيٸن ٶسٸرگەن سەنٸمدٸلٸگٸنە ەلٸ كٷنگە دەيٸن باسىمدى يەمٸن.
قاماپ ۇستاعان تۇلپار بەيگە المايدى, تۇساۋلانعان تالانتتان تىڭ دٷنيە تۋمايدى. ەركٸن ۇشقان قۇس تا بيٸككە سامعايدى. قازاقتان شىققان العاشقىلاردىڭ بٸرٸ, عالىم, حيمييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, اكادەميك, – زەينوللا مولداحمەتۇلى مولداحمەتوۆتىڭ جاساندىلىقتان بيٸك شىن زييالىلىعى «ابايتانۋ» ورتالىعىن سول ەركٸندٸكپەن رەسپۋبليكا دەڭگەيٸنە دەيٸن كٶتەردٸ. جازعان قاعازدارىمدى جاۋاپسىز قايتارماي, قارجى مەسەلەسٸ بويىنشا تىعىرىققا تٸرەمەي, وقۋ ورىنىنا قاتىسىنىڭ بار-جوعىنا قاراماي, اپتا سايىن استانا مەكتەپتەرٸنٸڭ ۇستازدارىمەن اباي تاقىرىبىندا اشىق ساباقتار, تٷرلٸ تاقىرىپتاعى كەزدەسۋ كەشتەر مەن بايقاۋلار, كۋرستىق ساباقتار ەش كەدەرگٸسٸز جٷرگٸزٸلدٸ. قازاقستاننىڭ ەر تٷكپٸرٸنەن وسى ورتالىقتى ٸزدەپ كەلۋشٸلەر كٶبەيدٸ. قايراتىڭا دەم بەرٸپ, ىنتى-شىنتىسىمەن سەنٸم ارتىپ, بەتٸڭدٸ قاقپاي العا جەتەلەپ وتىرعان باسشىڭ بولسا نەدەن قورقاسىڭ?! جىل سايىن جەڭٸمپاز ۇستازدار مەن وزات وقۋشىلار, زييالى قاۋىم ٶكٸلدەرٸنەن 45 ادامدى بٸر اۆتوبۋسقا جيناپ «ۇلىلار مەكەنٸنە ساياحات» جاساپ, ەشقانداي قاۋٸپسٸزدٸك شارالارىن ويلاماي استانا – سەمەي – جيدەباي باعىتىنا تٶرت كٷندٸك ساپارمەن بارىپ قايتۋدى ٶز موينىما الىپ تٶرت جىل بويى ساپارلاعانىمدى ەندٸ ويلاسام بويىم شىمىرلايدى... ۇزاق جول, جالدانعان سىرى بەيمەلٸم اۆتوبۋس, جان-جاقتان جينالعان ادامداردىڭ بٸرٸ اۋىرىپ, بٸر جاعدايعا تاپ بولىپ قالسا قايتەمٸن دەگەن وي بولماپتى. باتىرلىققا كٶزسٸزدٸك كەرەك ەكەنٸن ەندٸ عانا ۇقتىم. وسىنىڭ بارلىعى باسشىنىڭ ماعان ارتقان سەنٸمٸ. سەنٸم مەن ەركٸندٸكتٸڭ ارقاسىندا «ابايتانۋ» رەسپۋبليكاعا تانىلىپ, 2000-عا تارتا تاريحي فوتو-دەرەكتەر مەن ەكسپوناتتار جينالىپ, استانا مەكتەپتەرٸنٸڭ 47 ۇستازى ابايتانۋ كۋرسىنان سەرتيفيكات الىپ, 200- دەن ارتىق ادام اباي ەلٸنە ساياحاتتاپ قايتتى. عاجاپ قوي! ٶكٸنٸشتٸسٸ, وقۋ ورنىنىڭ جابىلۋىنا بايلانىستى تٶرت جىل استانا تٶرٸندە قىزمەت كٶرسەتكەن ورتالىق تا ٶز جۇمىسىن توقتاتتى. سودان بەرٸ دە تٶرت جىل ۋاقىت ٶتتٸ. حاننان باسقانىڭ بەرٸنٸڭ الدىنا باردىم. قايراتىما ەدٸسٸمدٸ سەرٸك ەتٸپ بيلٸگٸ جٷرٸپ تۇرعان تالاي قۇزىرلى ورىنداردىڭ تابالدىرىعىن توزدىردىم. بٸراق, دەل زەينوللا مودداحمەتوۆتىڭ ۇعىمىنداي زييالىلىقتى كٶرمەدٸم. زامانىنا ساي كەپكٸسٸن قيسايتا كيگەندەر قىزمەت بەرگەنٸمەن ەرٸ قاراي جۇمىس جٷرگٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ. بٸرەۋٸندە كابينەت جوق, بٸرٸندە جالاقى جوق, ەندٸ بٸرٸندە مەكەمەنٸڭ فورماتىنا كەلمەيدٸ.
بٸزدٸڭ قوعامدا كەزٸپ جٷرگەن بٸر ٷلكەن قاتەلٸك – كەز كەلگەن مەكەمە باسشىسىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸنە ەركٸندٸك, مٷمكٸندٸك بەرمەي, ٶزٸنەن اسىرماي «ٶزٸم بٸلەمٸن, مەنٸڭ عانا بٸلگەنٸممەن جاسالادى» دەگەن ەگويستتٸك مٸنەز. قىزمەتتٸ العا باستىرمايتىن ٸس وسى. مەنمەندٸك, ەگويستٸك, اتاققۇمارلىق كۇر ايقاي جويىلماي قازاق رۋحانيياتى ٶسپەيدٸ.
ال, «ابايتانۋ» ورتالىعىنا جاياۋلاپ جيناعان مٷلٸكتەر زەينوللا مولداحمەتۇلىنىڭ مەكەمەسٸندە ەلٸ ساقتاۋلى تۇر. وسى مەكەمەنٸ باسقارىپ وتىرعان مارات زەينوللاۇلى ەكەدەن كٶرگەن تەكتٸلٸكتٸ جالعاعان, زييالى ازامات ەلٸ كٷنگە دەيٸن ەلدەكٸمدەر سيياقتى «كابينەت كەرەك» دەپ سىلتاۋ ايتقان جوق. جارتى ەلەمگە جار سالىپ ماقتانباي-اق, قاراپايىم عانا قالپىمەن ۇلت رۋحانيياتىن ساقتاپ كەلەدٸ. ناعىز ەردٸڭ بەلگٸسٸ بٸر-اق رەت ايتقانى, سەرتتٸڭ بەرٸكتٸگٸ, ۋەدەنٸ قۇداي سٶزٸ دەپ تانيتىندىعى عوي.
قازاقتىڭ تاقيياسىنا سيماي, كەڭ بايتاق دالاسىنان, استانانىڭ داڭعاراداي زەۋلٸم مەكەمەلەرٸنەن بٸر بۇرىش بۇيىرماي تۇرعان ابايعا وسىنشا قۇرمەت كٶرسەتكەن ناعىز زييالى قوعام قايراتكەرٸ زەينوللا اعا ەكەن عوي...
الماحان مۇحامەتقاليقىزى,
استانا
.jpeg)