احقو سوتى جەنە حالىقارالىق تٶرەلٸك ورتالىعى (بۇدان ەرٸ – «حتو) رەسەيدٸڭ جەتەكشٸ تٶرەلٸك ينستيتۋتتارىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمدارعا قول قويدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
مەسكەۋدە احقو سوت اپپاراتىنىڭ جەنە حتو-نىڭ تٸركەۋشٸسٸ جەنە باسشىسى بٷكٸل رەسەي بويىنشا زاڭ فيرمالارىن, تەجٸريبەشٸ زاڭگەرلەر مەن اكادەميكتەردٸ بٸرٸكتٸرەتٸن رەسەي تٶرەلٸك قاۋىمداستىعىمەن (بۇدان ەرٸ – «رتق») مەموراندۋمدارعا قول قويدى.
بۇعان دەيٸن احقو سوتى جەنە حتو رەسەيدە كەسٸبي جەنە تەۋەلسٸز تٶرەلٸكتٸ دامىتاتىن جەنە ٸلگەرٸلەتەتٸن رەسەي زاماناۋي تٶرەلٸك ينستيتۋتىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمدارعا قول قويعان بولاتىن.
«جوعارىدا اتالعان قۇجاتتار رەسەيدٸڭ زاڭ جەنە تٶرەلٸك قوعامداستىقتارى اراسىندا احقو سوتى مەن حتو-نىڭ ىنتىماقتاستىعىن جەنە ٶڭٸرلٸك تانىلۋىن كەڭەيتەدٸ, سونداي-اق ٶڭٸردەگٸ كوممەرتسييالىق داۋلاردى شەشۋ جٶنٸندەگٸ جەتەكشٸ الاڭ رەتٸندە ەكٸ ورگاننىڭ بەدەلٸن كٷشەيتەدٸ. قۇقىقتىق بٸلٸم بەرۋ جەنە كەسٸپتٸك وقىتۋ, زەرتتەۋ باستامالارى سالاسىندا بٸرلەسكەن جوبالاردى ۇيىمداستىرۋ, سونداي-اق بٸرلەسكەن اقپاراتتىق كامپانييالار احقو سوتى مەن حتو-نىڭ رەسەيلٸك سەرٸكتەستەرٸمەن ىنتىماقتاستىعىنىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارى بولادى», دەلٸنگەن حابارلامادا.
قول قويۋ پروتسەسٸ مەسكەۋدەگٸ ارنايى بيزنەس-تاڭعى اس شەڭبەرٸندە ٶتتٸ, وعان رتق مٷشەلەرٸ, سونداي-اق زاڭ فيرمالارى مەن كورپوراتيۆتٸك سەكتور ٶكٸلدەرٸ قاتىستى. ٸس-شارا بارىسىندا قوناقتار ٶڭٸردەگٸ تٶرەلٸك جەنە سوت ٸسٸن جٷرگٸزۋ ٷشٸن جاڭا باعىت رەتٸندە احقو سوتى مەن حتو قىزمەتٸنٸڭ ەرەكشەلٸكتەرٸمەن تانىستى.
«احقو-داعى داۋلاردى شەشۋ ٷشٸن بٸزدٸڭ الاڭىمىز بٷكٸل ٶڭٸر ٷشٸن اشىق. بٸز رەسەيلٸك ەرٸپتەستەرٸمٸزدٸ مويىنداۋعا جەنە ولارمان ىنتىماقتاستىق جاساۋعا قۋانىشتىمىز. بٸز بۇل ىنتىماقتاستىق كوممەرتسييالىق جەنە ينۆەستيتسييالىق داۋلاردى شەشۋ ٷشٸن دەستٷرلٸ سوت ٸسٸن جٷرگٸزۋدٸڭ ەكونوميكالىق تيٸمدٸ بالاماسى رەتٸندە تٶرەلٸك قىزمەتٸمٸزدٸ ٸلگەرٸلەتۋگە جەنە دامىتۋعا كٶمەكتەسەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸز», - دەپ تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ احقو سوت اپپاراتىنىڭ جەنە حتو-نىڭ تٸركەۋشٸسٸ جەنە باسشىسى كريستوفەر كەمپبەلل-حولت.
«قازاقستاندا جاسالعان نەرسە مەنٸ تاڭ قالدىرۋدا. حاو جەنە احقو سوتىنىڭ قۇرىلۋى – مەملەكەتتٸڭ ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ سوت جەنە تٶرەلٸك ينستيتۋتتارىن قۇرۋ جولمەن شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردى تارتۋى بويىنشا بۇرىنعى كەڭەس وداعى اۋماعىنداعى كەرەمەت ٷلگٸ بولىپ تابىلادى», - دەدٸ رتق باسقارما تٶراعاسى ۆلاديمير حۆالەي.
ايتا كەتەرلٸگٸ, «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتٸ نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن قۇرىلدى. احقو قۇرۋ تۋرالى كونستيتۋتسييالىق زاڭعا 2015 جىلعى 7 جەلتوقساندا قول قويىلدى. احقو ماقساتى – حالىقارالىق دەڭگەيدەگٸ قارجىلىق قىزمەتتەردٸڭ جەتەكشٸ ورتالىعىن قالىپتاستىرۋ.
احقو مٸندەتتەرٸ ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسييالار تارتۋعا جەردەمدەسۋ, قارجىلىق قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسىندا ينۆەستيتسييالاۋ ٷشٸن تارتىمدى ورتا قۇرۋ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باعالى قاعازدار نارىعىن دامىتۋ جەنە ونىڭ حالىقارالىق كاپيتال نارىقتارىمەن ينتەگراتسييالانۋىن قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى.
احقو سوتى تەۋەلسٸز ورگان جەنە انگلييا مەن ۋەلستٸڭ جالپى قۇقىعى قاعيداتتارىنا جەنە جەتەكشٸ حالىقارالىق قارجى ورتالىقتارىنىڭ ستاندارتتارىنا نەگٸزدەلگەن.
احقو سوتى بٸرٸنشٸ ساتىداعى سوتتان جەنە اپەللياتسييالىق سوتتان تۇرادى. كٷردەلٸگٸ مەن سوماسى بويىنشا بولماشى داۋلاردى جەدەل شەشۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن بٸرٸنشٸ ساتىداعى سوتقا بولماشى داۋلار سوتى كٸرەدٸ.
احقو سوتى ەكٸمشٸلٸك جەنە قىلمىستىق سوت ٸسٸن جٷرگٸزبەيدٸ جەنە قاتىسۋشىلار, احقو ورگاندارى اراسىنداعى داۋلاردى, سونداي-اق احقو قۇقىعىنا سەيكەس احقو-دا جٷزەگە اسىرىلعان وپەراتسييالار بويىنشا داۋلاردى شەشۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ەرەكشە يۋريسديكتسيياعا يە. سونىمەن قاتار, احقو سوتى تاراپتاردىڭ كەلٸسٸمٸ بويىنشا احقو سوتىنا بەرٸلگەن داۋلاردى قاراي الادى www.aifc-court.kz
احقو حالىقارالىق تٶرەلٸك ورتالىعى (حتو) تەۋەلسٸز ورگان جەنە انگلييا مەن ۋەلستٸڭ جالپى قۇقىعى قاعيداتتارىنا جەنە جەتەكشٸ حالىقارالىق قارجى ورتالىقتارىنىڭ ستاندارتتارىنا نەگٸزدەلگەن. حتو تٶرەشٸلەرٸنٸڭ قۇرامىنا جەر قويناۋىن پايدالانۋ, ساۋدا, مۇناي-گاز سەكتورى, قۇرىلىس, ەنەرگەتيكا, يسلام قارجىلارى, بانكينگ, زيياتكەرلٸك قۇقىق, كوممەرتسييالىق جەنە ازاماتتىق قۇقىقتىڭ باسقا دا سالالارىنداعى تٶرەلٸك بويىنشا كٶپ جىلدىق تەجٸريبەسٸ بار جەتەكشٸ حالىقارالىق تٶرەشٸلەر كٸرەدٸ.
ال, رەسەي تٶرەلٸك قاۋىمداستىعى (رتق) 2013 جىلعى سەۋٸردە مەسكەۋدە قۇرىلدى جەنە زاڭ فيرمالارىنىڭ, تەجٸريبەشٸ زاڭگەرلەر مەن عىلىمي قوعامداستىق ٶكٸلدەرٸنٸڭ تەڭ قۇقىلى مٷشەلٸگٸ نەگٸزٸندە ەرەكەت ەتەدٸ. مٷشەلٸك نىساندارىنىڭ ەرتٷرلٸلٸگٸنە بايلانىستى قاۋىمداستىق كوممەرتسييالىق داۋلاردى بالامالى شەشۋ سالاسىمەن بايلانىستى قاتىسۋشىلاردىڭ كەڭ اۋقىمىنىڭ مٷددەلەرٸن بٸلدٸرەدٸ. قاۋىمداستىقتىڭ نەگٸزگٸ ماقساتتارى رەسەي مەن تمد ەلدەرٸندە ارالىق سوتتار مەن حالىقارالىق كوممەرتسييالىق تٶرەلٸكتەردٸ دامىتۋعا جەردەمدەسۋ, رەسەيدٸ تٶرەلٸك ورنى رەتٸندە تانىتۋ, ۇلتتىق جەنە حالىقارالىق دەڭگەيدە رەسەيلٸك تٶرەشٸلەردٸ جىلجىتۋ, سونداي-اق داۋلاردى بالامالى شەشۋ مەسەلەلەرٸندە رەسەيلٸك زاڭگەرلەردٸڭ قۇزىرەتتٸلٸك دەڭگەيٸن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى. رتق يۋنسيترال-دىڭ (بۇۇ حالىقارالىق ساۋدا قۇقىعى جٶنٸندەگٸ كوميسسيياسىنىڭ) ەكٸ جۇمىس توبىندا داۋلاردى شەشۋ جەنە حالىقارالىق ينۆەستيتسييالىق داۋلار بويىنشا باقىلاۋشى بولىپ تابىلادى.
